SOMALİ :
Tahmini Petrol Rezervi
20 milyar varil – Bu rakam Türk ve Somali kaynaklarının birlikte duyurduğu keşfe dayanan güncel baz tahminlerden biri. 30 milyar varil civarı – ABD Ticaret Bakanlığı ve bazı analizler, Somali’nin toplam petrol ve gaz potansiyelinin bu civarda olabileceğini söylüyor. Daha yüksek tahminler (ör. 100+ milyar varil) yaygın kabul görmemiş daha spekülatif öngörülerdir.50 milyar varil varsayımı üzerinden hesaplayalım.
Aşağıda ortalama petrol fiyatına göre hem toplam değeri hem de %30 Türkiye'nin payı var:
2) Varil fiyatı 100 $ olursa (en sık kullanılan senaryo)- Toplam değer:
50 milyar × 100 $ = 5 trilyon dolar - Türkiye %30 pay:
1,5 trilyon dolar
Önce maliyeti düşelim
- Maliyet:
5 trilyon $ × %40 = 2 trilyon $ - Kalan NET gelir:
5 − 2 = 3 trilyon $
Türkiye’nin payı (NET’in %30’u)
- Türkiye’nin net payı:
3 trilyon $ × %30 =
900 milyar dolar
SONUÇ (Net ve açık)
50 milyar varil petrol → Türkiye’nin net kazancı ≈ 900 milyar dolar , Yüce yaratan kazancımızı arttırsın
iyi para 900 milyar dolar
ama bu para yıllara yayılacak
Planlanan Aşamalar ve Olası Tarihler
2024–2025: Sismik ve ön hazırlık- Türkiye’nin sismik (yer altı yapı haritalama) çalışmaları başarıyla tamamlandı veya tamamlanmak üzere.
2026: Sondaj (drilling) yılı- Türkiye Enerji Bakanı’nın açıklamasına göre **2026 yılında Somali açıklarında (denizde) ve karada ilk sondaj (kuyu açma) faaliyetlerine başlayacak.
- Özellikle derin deniz sondajı ve kara sondajı 2026 içinde planlanıyor.
Üretime Başlama TahminiPetrol keşfi (yanı bulunması) için sondaj yapılması gerekiyor. Bu sondajlar 2026’da yapılacak sonra
- Ön analizlere göre petrol bulunduğu ve üretimin ticari hale getirilebildiği onaylanırsa
- Üretimin başlaması 2027–2028 civarında bekleniyor. Çünkü sondajdan sonra:
- Kaynağın miktarı ve kalitesi netleşmeli
- Üretim altyapısı (kuleler, boru, liman vs.) kurulmalı
- Güvenlik ve lojistik düzenlemeleri tamamlanmalı.
- Uluslararası enerji uzmanları genelde bir keşiften itibaren 3–5 yıl içinde üretimin başlamasını realist görüyorlar
İlk Etapta Günlük Üretim Ne Olur?
Benzer yeni sahalara bakarsak (Afrika offshore örnekleri): Günlük 50.000 – 100.000 varililk etap için çok makul ve temkinli bir aralık.
Güçlü ama hâlâ kontrollü
- 100.000 varil/gün
- Yıllık:
100.000 × 365 ≈ 36 milyon varil / yıl
LİBYA :
Libya’da Ne Kadar Petrol & Doğalgaz Var?
Petrol
- ≈ 48 milyar varil
- Afrika’nın EN BÜYÜK kanıtlanmış petrol rezervi
- Dünya sıralamasında ilk 10’da
Doğalgaz
- ≈ 1,4 trilyon m³ (TCM)
- Bu da Afrika için çok ciddi bir rakam
Türkiye–Libya “Kazan–Kazan” Ne Demek?
Burada kritik nokta şu:
Somali gibi “rezervin %30’u Türkiye’nin” durumu YOK Libya’da model: ortaklık + hizmet + gelir paylaşımıYani Türkiye:
- “petrol senin, şu kadarı benim” demiyor
- “ben çıkarayım, koruyayım, işleteyim; sen kazan, ben de kazanayım” diyor
Türkiye Libya’da Ne Yapıyor?
Petrol & Gaz Sahaları (TPAO + Ortaklar)
- TPAO, Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC) ile:
- arama
- sondaj
- saha geliştirme
- üretim artırma
anlaşmaları yapıyor
Bu modelde Türkiye:çıkarılan petrolden pay
- ya da sabit gelir + varil başı ücret
- ya da kâr paylaşımı
alıyor
Türkiye’nin Libya’dan Parası Nereden Geliyor?
Doğrudan petrol payı mı?
Hayır (Somali gibi değil)Dolaylı ama büyük gelir:
- petrol & gaz üretiminden pay
- sondaj / işletme gelirleri
- enerji altyapı projeleri
- liman, rafineri, boru hattı
- savunma & güvenlik anlaşmaları
Uzmanların hesabıyla:Bu rakam:
- üretim arttıkça
- istikrar geldikçe
daha da yükselir
AZERBAYCAN
Azerbaycan’da Türkiye NE YAPIYOR?
Türkiye burada 4 kulvarda var:
- Doğrudan petrol & gaz PAYI
- Boru hattı işletmesi (transit + ortaklık)
- Gazı ucuza alma avantajı
- Jeopolitik kaldıraç (Avrupa’ya açılan kapı)
DOĞRUDAN PETROL & GAZ PAYI (EN KRİTİĞİ)
Petrol – ACG Sahası
- Azeri–Çırag–Güneşli (ACG)
- Azerbaycan’ın en büyük petrol sahası
Türkiye (TPAO) payı: %6,75 ACG:- Rezerv: ~5 milyar varil
- Günlük üretim: ~400–450 bin varil
Türkiye payı:- ~27–30 bin varil/gün
- Yıllık ≈ 10 milyon varil
100 $/varil varsayımıyla: ≈ 1 milyar $ brüt Maliyet sonrası 600–700 milyon $ net
Doğalgaz – Şah Deniz
- Şah Deniz Faz 1 + Faz 2
Türkiye (TPAO) payı: %19 Şah Deniz:- Üretim: ~26 milyar m³ / yıl
Türkiye payı:- ~5 milyar m³ / yıl
Ortalama 200 $ / 1000 m³: ≈ 1 milyar $ brüt 600–800 milyon $ netBORU HATLARI (SESSİZ PARA MAKİNESİ)
BTC – Bakü–Tiflis–Ceyhan (petrol)
- Türkiye hem geçiş hem uç nokta
Türkiye kazancı:- transit + liman + hizmet
300–500 milyon $ / yıl
TANAP (doğalgaz)
- Türkiye payı: %30
- Avrupa’ya giden gazın ana kapısı
Türkiye kazancı: 400–600 milyon $ / yılUCUZ GAZ AVANTAJI (GİZLİ KAZANÇ)
Türkiye:
- Azerbaycan gazını
- spot LNG’den daha ucuza alıyor
Bu sayede:
- Yıllık 1–2 milyar $ tasarruf
(bütçede doğrudan görünmez ama çok kritiktir)
TOPLAM TABLO (YILLIK)
| Kalem | Yıllık Kazanç |
|---|---|
| Petrol payı (ACG) | 0,6 – 0,7 milyar $ |
| Gaz payı (Şah Deniz) | 0,6 – 0,8 milyar $ |
| Boru hatları | 0,7 – 1,1 milyar $ |
| Ucuz gaz avantajı | 1 – 2 milyar $ |
| TOPLAM | 3 – 5 milyar $ / yıl |
NET CÜMLEYLE
- Azerbaycan = Türkiye’nin en sağlam enerji yatırımı
- Risk düşük
- Pay net
- Para düzenli
- Siyasi sorun yok
Libya = jeopolitik kazanç
Azerbaycan = kasaya düzenli para
GÜNEYDOĞU ANADOLU:
Beklenti:- Gabar + Cudi + Bestler-Dereler + Kato
- Birlikte 2–3 milyar varil sınıfı bir petrol kuşağı
Diyarbakır’da tahmini olarak 6 – 6,1 milyar varil kaya petrolü rezervi olduğu öne sürülüyor
Türkiye yılda yaklaşık 365 milyon varil petrol ithal ediyor.
Buna karşılık:
6,1 milyar varil potansiyel rezerv÷ 365 milyon ≈
≈ 16–17 yıl ülkede tüketimi karşılayabilecek büyüklükte bir kaynak potansiyeli var gibi görünüyor.ÇAYELİ
- Çayeli’de potansiyel petrol/doğalgaz varlığına işaret eden bulgular var.
- 2026’da sondaj planlanıyor (kaynağın gerçek rezerv olup olmadığı için).
- Ama şu an için resmi rezerv miktarları — petrol (milyar varil) veya gaz (milyar m³) — açıklanmış değil.
Ne zaman net bilgi gelir?
Sondaj bittikten sonra (genellikle birkaç ay ile 1–2 yıl arası):- Rezerv miktar tahmini
- Üretilebilirlik değerlendirmesi
- Ekonomik değer analizi
Sakarya Gaz Sahası’ndaki DOĞAL GAZ rezervi
Toplam tahmini üretilebilir doğal gaz rezervi: ≈ 710 milyar metreküp (bcm) olarak açıklanmıştır. Bazı açıklamalarda bu miktarın yaklaşık 785 bcm olduğu da belirtiliyor — yani saha keşiflerinin kümülatif güncel değerlendirmesi budur (710–785 bcm civarında).
...
