İstanbul Kadırga

[Akın Kurtoğlu]

KADIRGA: Semtin isminin iki farklı kökenine ulaştım:

1. Yunanca; kaderga: küçük gemi demek olup, Bizanslılar zamanında “kaderga”lar, burada bulunan doğal limana sığınırlardı. Limana da; “kaderga limanı” denilirdi. Bu liman, denizyoluyla İstanbul'a (Constantinapolis’e) gelenlerin şehre direk giriş yapabilmelerine imkân verirdi.

2. Eskiden “kadırgalar”ın sığınması için kullanılan bir liman iken, sonradan liman toprakla dolduruldu ve günümüzdeki yerleşmenin zemini meydana getirildi. Bu dolgunun bir kısmı da, Lâleli Cami'nin inşası sırasında temelden çıkartılan toprağın buraya dökülmesiyle oluşmuştur.

Akın KURTOĞLU

[bihteraydoğan]

merhaba ben eski doğma büyümeli kadırgalı olarak şimdi o güzel mekandan uzak olsamda çekilen fotoların bir kısmı küçük ayasofya tarafınındır.bazı binaları tam çıkartamadım.şu anda kadırga çok değişmiş bir mekan eski hali daha farklıydı işyerlerinin çoğalması o güzel tarihi cumbalı tahta binaların yıkılması yerine iş hanlarının yapılması güzelliğinin büyük bir kısmını alıp götürmüş ama o kokusu hiç değişmedi değişmeyecek.çocukluğumda hatırlarım ben kadırga katip sinan yokuşunda bulunan bir apartmanda oturuyodum karşımızda ve yanımızda cumbalı iki ev vardı o evler yıkıldığı zaman altından bir sürü tarihi eserler küpler falan çıkmıştı ne yapıldı o eserler bilmiyorum yıkılan o binaların yerine han yapıldı tam çaprazımızda katip sinan türbesi vardı şu an önünde bir park gibi alna yapıldı ama ondan önce yanılmıyorsam çünkü bayağı küçüktüm yıkık bir cami vardı evimizin aşağı kısmında 2 apartman sonrası tarihi bir çeşmemiz vardı şimdi akmıyor o çeşmeden çok su doldurduk malum kesintilerde terleyen yüzümüzü yıkadık kirlenen el yüzümüzü temizledik ama oda heba oldu şimdi hala duruyor ama duruşu eskisi gibi değil elimde fotolar olsaydı eski kadırgaya ait çok beğenirdiniz.evlerimizin apartmanda olsa arka tarafında bahçesi vardı sabah kalkınca hanımeli kokusu sinerdi odamıza sardunyalarla birlikte bahçemizde akşam sefaları vardı bazen açılmasını beklerdim merakla çocukluk işte komşuluklarımız ayrı bir güzellikteydi akrabalar bu kadar yakın olamazlardı onlarda dağıldı birer birer öyle sanıldığı gibi değildi seçkin insanlar vardı hanımları hanım beyleri beydi saygı sevgi ayrı bir değer kapımızı kadın erkek demeden güvenle açardık komşumuza şimdi maalesef oda kalmadı kalanda ancak eskiye bağlı yüzünde kırışıklıkları yoğunlaşmış o tatlı komşulardan kalanlarla yaşanıyo yaşadıkları sürece kadırga parkımız bakıma alınmış eskiden öyle değildi kadırga ilkokulunda okudu çoğumuz çokkk sanatçılar çıkardı o mekan o mekanın gençleri mahallesine ve semtine insanına sahip çıkan gerçekten yürekli ve mert insanlardır şimdi de onlardan az kaldı şunu söylemek gerekirse kadırgada yaşamak bir ayrıcalık kadırgada yaşamak ayrı bir zevk kadırgada yaşamak ayrı bir gurur kadırgada yaşamak büyük şanstı şimdilerde biraz yıpranmış biraz hırpalanmış olsada KADIRGAM SEN HALA ÇOK ÖZEL VE GÜZELSİN

[bihteraydoğan]

Osmanlı Dönemi
Adını, Fatih Sultan Mehmed döneminin sadrazamı ve kaptan-ı deryası Gedik Ahmet Paşa'nın yaptırdığı çifte hamamdan alan Gedikpaşa Semti'nin, İstanbul'un fethinden sonra da kentin en eski yerleşim yerlerinden biri olduğu bilinmektedir. Eminönü İlçesi sınırları içinde yer alan Gedikpaşa gibi Kumkapı Semti de Osmanlı Dönemi'nde büyük yangınlar geçirmiştir. Kumkapı Semti 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra, yangınlara karşı getirilen düzenlemelerle, 2, 3 ya da 4 katlı, çıkmalı kargir yapılardan oluşan bir görünüme kavuşmuştur. Semte ulaşımın 19. yüzyılın ilk yarısına kadar kayıklarla sağlandığı bilinmektedir. 19. yüzyıl ikinci yarısında, demir yolunun buradan geçmesiyle semtin fiziksel yapısı da değişmiştir.



Osmanlı Dönemi'nde de önemini koruyan Kadırga Semti'nde liman, tersane ve liman kompleksi olarak kullanılmaya devam etmiştir. 1515'ten sonra limanın bir süre küçük gemilere terk edildiği anlaşılmaktadır. Daha sonra zamanla dolan limanın yerini bir meydan almıştır. Kadırga, uzun yıllar ulemanın, yüksek düzeyde bürokratların ve hanedan mensuplarının yaşadığı bir semt olmuştur.

Osmanlı Dönemi'nde de önemini koruyan Kadırga Semti'nde liman, tersane ve liman kompleksi olarak kullanılmaya devam etmiştir. 1515'ten sonra limanın bir süre küçük gemilere terk edildiği anlaşılmaktadır. Daha sonra zamanla dolan limanın yerini bir meydan almıştır. Kadırga, uzun yıllar ulemanın, yüksek düzeyde bürokratların ve hanedan mensuplarının yaşadığı bir semt olmuştur.

Bizans Dönemi'nde İstanbul kentinin bölgelere ayırımında üçüncü bölge içinde kalan Çatladıkapı, Osmanlı Dönemi'nde ihtisap bölgelerinden dördüncüsü olan Ayasofya koluna girmiştir. Çatladıkapı semtinde meydanın Osmanlı Dönemi'nde 18. yüzyıl sonlarına kadar surla çevrili bir koy olduğu bilinmektedir. Zamanla bu koyun toprakla dolması sebebiyle geçit tıkanmış, daha önce deniz tarafındaki geçitten içeri giren gemilerin geçmesine imkan kalmamıştır.

[Kani]

Fotoğraflar çok güzel ama, ben eski kadırgayı hatırlıyorum, şimdiki hali çok değişik, kırk yıl önce ben Kadırga basketbol takımında, basketbol oynamıştım, şu an takım arkadaşlarımın isimlerini bile unuttum, fakat genede bu fotoğrafları görünce, o günler aklıma geldi. Türkiye'ye geldiğimde fırsat bulursam, oraları gezmek isterim. (Olurya, belki eski bir dosta rastlarım)

[Akın Kurtoğlu]

1970'li yılların başlarında Kadırga, şimdikinden çok daha hareketli ve canlı bir semtti... Buradan iki adet İETT otobüs hattı kalkardı. Biri 87 numaralı "Kadırga-Taksim-Cihangir", diğeriyse 88 numaralı "Kadırga-Karaköy" (88 olanı 70'lerin sonlarında Kabataş'a kadar uzatıldı). Bu iki hatta da; Büssing ve Skoda marka otobüsler çalışırdı. Parkın yanındaki alanda bulunan başdurakta, günün her saatinde yolcu olurdu. Otobüsler buradan hareket ettikten sonra; Nişanca üzerinden Yenikapı'ya çıkarlar, 88 olanı Laleli-Bayazıd yoluyla Eminönü yönüne ayrılır, diğeri ise dümdüz  Saraçhane-Unkapanı yoluyla Taksim yönüne devam ederdi. Önce 87 numaralı olanı iptal edilerek hat numarası Edirnekapı'ya tahsis edildi. Diğeri ise 1980'lerin ortalarında önce tek 1 otobüse kadar indirildi. Sonra Yenikapı olarak kısaltıldı, en sonunda da tamamen kaldırıldı.

İstanbul'un en eski semtlerinden biri olan Kadırga'ya, günümüzde artık hiç toplu taşıma aracı gelmemekte...

Akın KURTOĞLU