Muğla - Marmaris - Armutalan

[A.Rıza AVcan]

(+)

Armutalan, Marmaris Körfezi’nin Kuzeyinde Marmaris, Armutalan, Beldibi ve İçmeler belediyelerini kapsayan düzlükte yer alan ve Muğla’ya 49 Km, Dalaman’a 92 Km ve Datça’ya 66 Km uzaklıktaki bir yerleşim alanıdır.

Armutalan Belediyesi sınırları doğuda Höyük ve Kocakır Tepeleri, batıda Mezargediği Tepesi ve Sıraca Ovası, kuzeyde Katır Gediği ve Sumaklı Tepeleri, güneyde Pamucak Tepesi ve denizle belirlenmiş olup; güney doğusunda Hastane Kavşağı ile Çamlıca Tepesi’ni birleştiren hat bulunmaktadır.
Armutalan Belediyesi’ne komşu belediyeler güneybatı’da İçmeler, doğu’da Beldibi, doğu ve güneydoğuda Marmaris Belediyeleridir. Armutalan’ın Orman İdaresi’nden kiralanmış 50 m.lik bir şerit dışında denize çıkışa bulunmamaktadır.

Belediye sınırları içindeki alanın büyüklüğü 1.421,08 hektar olup bunun 396, 12 hektarı (% 27,97) planlı yerleşim alanı, 16,83 hektarı (% 1,18) ormanlık mesire alanı, geriye kalan 1.006,84 hektarı da (% 70,85) orman alanıdır.

Yerleşim alanı, 36° 53’ ve 36° 49’ kuzey enlemleri ile 36° 50’ ve 36° 51’ doğu boylamları arasında kalmakta olup; kuzey-güney doğrultusundaki maksimum uzunluğu 6,75 Km., doğu-batı doğrultusundaki maksimum genişliği ise 2,65 km’dir.

Armutalan’ın yer aldığı alüvyon düzlüğü üç bir taraftan faylarla sınırlıdır. Dereler ya faylara koşut (fay zonu üzerinde) ya da onlara dik konumdadır. Derelerin akış yönleri Armutalan yerleşim merkezine doğrudur. Söğütlü Dere ve İncirli Dere’nin akış yönleri ise güneydoğu yönündedir.

Sahip olunan coğrafi yapı, kentin gelişiminde önemli bir unsurdur. 1980’li yıllara kadar küçük bir köy olan Armutalan, bölgedeki turizmin gelişmesi ve 1987 yılında belediye örgütünün kurulması sonrasında hem alan hem de nüfus olarak Türkiye ortalamalarının çok üstünde bir gelişme göstermiştir. Marmaris ve Armutalan yerleşimlerinin üstünde olduğu düzlüğün neredeyse yarısını, bu düzlükteki nüfusun ise 1/3’ünü barındıran, ülke ve dünya ölçeğinde tanınmış birçok konaklama tesisini barındıran, ülkemizin önemli bir turizm belgesidir.

[A.Rıza AVcan]

(+)

Yerleşim alanının denize yaklaşan güney ve güneydoğu kesimleri alüvyol bir düzlük olmakla birlikte Şirinyer ve Camiavlu mahallelerinin tümü ile Sinan Mahallesi’nin batı kesimleri yer yer 300 - 350 m. yüksekliklere ulaşan dalgalı bir arazi yapısına sahiptir.

Belediye sınırları içindeki başlıca yükseklikler şu şekilde sıralanabilir: Kızılağaç Tepesi (342 m.), Soğukbelen Tepesi (325 m.), Ketencik Tepesi (294 m.), Çağıl Tepe (289 m.), Yörük Tepesi (256 m.), Zeytin Tepesi (237 m.), Topkonan Tepesi (81)



(+)

Armutalan yerleşim alanında toplam 11 adet dere bulunmaktadır:

01. Deşderen Deresi – 1.617 m.
02. Biber Deresi – 1.399 m.
03. Bakla Deresi – 852 m.
04. Sinam Deresi – 2.265 m. – Ketenci Otel’in yanından denize ulaşır.
05. Hacı Osman Deresi – 1.971 m.
06. Kuru Dere – 430 m.
07. Kuru Dere – 472 m.
08. Sarı Mehmet Deresi – 510 m.
09. Söğütlü Deresi – 678 m.
10. Kuru Dere – 511 m.
11. İncirli Dere.

Yerleşim alanı içinde üç adet doğal su kaynağı (Sekine Evren Çeşmesi, Kavakdibi Çeşmesi ve Mehmet Balcı Sokak’taki Jandarma Çeşmesi) olup bunlardan sadece birinin (Sekine Evren Çeşmesi) suyu içilebilirdir.

Marmaris Körfezi’ne dökülen bu dereler basit rejimli ve geçici yani mevsimlik akıma sahip akarsulardır. Yağışlı mevsimlerde ve özellikle de kış aylarında akış gösterirler. Uzun süren kuraklık nedeniyle kullanımları sınırlıdır. Çoğu zaman cılız akan bu dereler, çevreden aşındırıp getirdikleri materyali ve yataklarına dökülen molozları taşıyamayacak kadar güçsüz ve düşük bir akıma sahiptirler. Bu akarsuların yukarılardan akarak geldikleri düzlükteki yatakları sığdır ve mecralarında akarak Marmaris Körfezi’ne dökülürler. Suların yatakları kum, çakıl ve iri bloklarla doludur.



(+)

Armutalan ve çevresi Akdeniz bitki topluluğu türlerini içermektedir. Yerleşimin ve yakın çevresinin iklim ve toprak koşullarına göre şekillenen doğal bitki örtüsü çok çeşitli ve zengin bir flora oluşturur. Kış aylarında aşırı düşük sıcaklık ve kuraklık olmaması bitkilerin gelişimi için elverişlidir. Yaz kuraklığı çok belirgin olduğundan kurakçıl (kserofit) formasyonlar gelişmiştir. Bunlara “maki formasyonu” denir. Yüksek dağlık alanlarda ise iğne yapraklı ormanlar bulunmaktadır. Dağların kuzeye bakan yamaçlarında, Karadeniz’e özgü nemcil (higrofit) ağaç türleri ile kıyı şeridinde nemli tropikal kuşağın bazı türleri görülmektedir. Ormanlık alanlar genellikle kızılçam (Pinus brutia) ormanları ile örtülüdür

Yerleşim alanı ve çevresinde kızılçam (Pinus brutia), fıstık çamı (P. Pinea), ardıç (Juniperus sp.), sedir (Cedrus libani), meşe (Quercus sp.), çınar (Platanus orientalis), kavak (Populus sp.- alba nigra), söğüt (Salix sp.), karaselvi (Cupressus sempervirens), karaağaç (Ulmus sp.), sığla (Liquidamber orientalis), zeytin (Olea europea), okaliptüs (Eucalyptus cameldulensis), keçiboynuzu (Ceratonia ciliqua), tespih ağacı (Strax officinalis), mersin (Myrtus communis), defne (Laurus nobilis), zakkum (Nerium oleander), erguvan (Celtis ciliquastrum), çitlembik (Pistacia terebinthus), sandal (Arbutus unedo), çilek (Arbutus andrachne), karaçalı (Paliurus spinachristi), hayıt (Vitex agnus-castus) ağaç türleri yaygındır.



(+)

Kentin iklimi kurak Akdeniz iklimidir. İklim üzerinde deniz etkisi ve yükseltinin yanı sıra, yer şekillerinin uzanışı da büyük rol oynar. 800 m. yüksekliğe kadar olan alanlarda “Asıl Akdeniz İklimi” ve daha yüksek alanlarda “Akdeniz Dağ İklimi” hissedilir. Maksimum-minimum sıcaklık değerleri, nemlilik, yağış miktarı ve hakim rüzgâr yönleri yerel coğrafi koşullara göre değişmektedir. Akdeniz iklimi ve enlem etkisine bağlı olarak yazları artan sıcaklık değerleri, kışları deniz etkisine ve yüksekliğe bağlı olarak kıyılarda ılık, dağlık kesimlerde düşüktür. Nispeten kısa, serin, ıslak kışları, uzun, sıcak, kurak yazlar takip eder. En fazla yağmur Kasım ve Mayıs aylarında düşer. Kurak mevsim süresince istisnai olarak yağmur olabilir. Uzun kuraklıklar yaygındır. Kar yağışı genellikle görülmez. Kentte mutlak nem oranı yüksektir. Kurak mevsim süresince akşamları nem yoğunlaşarak bitkilerin ve toprağın üzerinde görülmektedir. Yaz mevsimi süresince rüzgârlar kuzeydoğudan, kış mevsimi boyunca da güneybatıdan eser.



(+)


Armutalan’da son on yıl içerisinde en çok yağış 2002 yılında görülmüşken, 2003-2009 aralığında yağışlarda genel bir düşüş yaşanmış ve 2009 yılı yağışı en düşük seviyeye inerek metrekarede 774,8 Kg.’a ulaşmıştır. Bu durum 2009 yılında artan yağış miktarı ile ani bir çıkış yaparak metrekarede 1424,3 Kg. değeri ile on yıllık ortalamanın üstüne çıkmıştır.

26 yıllık meteorolojik ortalamalara göre Armutalan’daki yıllık ortalama güneşlenme süresi 7,4 saat olup; bu değer Mayıs ayında 9,4, Haziran ayında 10,8, Temmuz ayında 11,2, Ağustos ayında 10,7, Eylül ayında 9,2 saate çıkmaktadır.

[A.Rıza AVcan]

(+)

7 Haziran 1987 tarihinde kurulan Armutalan Belediyesi, 411 hektarlık bir alanda TUİK’in 2009 yılı ADNKS verilerine göre 7.352’Sİ kadın, 8.126’si erkek olmak üzere toplam 15.478’lik bir nüfusu barındırmaktadır.

1965’li yıllarda 724 nüfuslu bir köy yerleşimi olan Armutalan, özellikle belediye örgütünün oluşturulmasını izleyen 1987 yılından sonra büyük oranda bir gelişme göstererek Marmaris yerleşiminin aşağı yukarı yarısı tutarında bir nüfusa ulaşmıştır.

Armutalan beldesi, aşağıdaki listeden görüleceği gibi 2009 yılı ADNKY verilerine göre barındırdığı nüfus itibariyle Türkiye’deki belde belediyeleri arasında 16 ncı sırada bulunmaktadır:



(+)

2004 yılında DPT tarafından düzenlenen “İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması”na göre Marmaris ilçesi, okur-yazar oranı açısından tüm ilçeler arasında % 96,92 oranı ile toplam 872 ilçe arasında 1 nci sırada bulunmaktadır.



(+)

Armutalan beldesinde bulunan 3'ü resmi, 1'i özel olan 4 ilköğretim okulunda 2008-2009 öğretim yılı itibariyle 2.727 adet öğrenci okumakta olup öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 18'dir. (Türkiye ortalaması 23'dür)



(+)

2010 yılında Armutalan Belediyesi tarafından yaptırılan modern binasına geçen Armutalan Sağlık Ocağı'nda 2 pratisyen hekim, 7 hemşire, 8 ebe, 1 sağlık memuru görev yapmakta olup; ayakta tedavi ve başvuru sayısı 2009 yılı verilerine göre 27.310'dur.



(+)

2006 Yılı Arazi Kullanım durumu, Armutalan Turizm Geliştirme Odaklı Kentsel İyileştirme Stratejik Planı verilerine göre kentsel alanın % 28,61'i konut, % 2,20 ticaret, % 8,19'u turistik tesis, % 2,55'i çalışma, % 29,70'i yollara, % 6,51 yeşil alanlara ait olup geriye kalan % 22,23'ü yapılaşmamıştır.

396,12 hektar büyüklüğündeki planlı kentsel alanın % 77,77’sini oluşturan 308 hektarı yerleşim alanıdır

[A.Rıza AVcan]

(+) [/url]

Ülkemizin önemli bir bal üretim merkezi olan Armutalan'da 2008-2009 dönemi verilerine göre 4.555 adet modern kovandan toplam 91,1 ton bal elde edilmektedir.



(+)

[A.Rıza AVcan]

(+)

Belde ekonomisinin belkemiğini oluşturan turistik konaklama tesislerinin sayısı, 2006 yılı verilerine göre 72'si apart otel, 32'si belediye belgeli otel, 5'i de Bakanlık belgeli otel olmak üzere toplam 109'dur. Bu tesislerin barındırdığı oda sayısı 5.695, yatak sayısı da 13.216'dır.



(+)

Yerleşim 3'ü (Merkez, Sinan ve Şirinyer) Marmaris-Datça Devlet Karayolunun güneyinde, 1'i de (Camiavlu) kuzeyinde kalan bir toplam 4 mahalleden oluşmakta olup turistik konaklama tesisleri daha çok sahil kesiminde kalan Merkez, Sinan ve Şirinyer mahallelerinde yoğunlaşmıştır.



(+)

Önceleri Marmaris Belediyesi sınırları içinde bulunan yerleşim, 7 Haziran 1987 tarihinde belediye örgütünün kurulmasıyla kendi yerel örgütüne kavuşmuştur.

Beldenin ilk belediye başkanı İsmet ÇAKIROĞLU (07.06.1987-28.03.2004) olup; bu görev 28.03.2004 tarihinden bu yana, iki dönem üst üste seçilen Muhammet ÜNLÜ yürütülmektedir.

2009 tarihli son yerel seçimlerde partilerin belediye başkanlığı için aldıkları oyların miktar ve oranı şu şekildedir:

CHP % 48,98 ; AKP % 36,85 ; MHP % 5,17 ; DSP % 4,65 ; DP % 4,16 ; SP % 0,19.

Belediye Meclisinin toplam 11 üyesinin 7 üyesi (Z.Lale TURHAN, Ümit GÜLER, M.Zeki DANIŞMAN, İsmail Nejat ÖZBOZDAĞ, Mehmet İŞLER, Hüsnü BAYSAL, Haluk ÇİFTÇİ) CHP'li, 4 üyesi (Ahmet Turan ŞAHİN, Mustafa CAN, Dr. Ömer ÇİÇEK, Mümtaz KÜÇÜKKASAP) AKP'lidir.



(+)