Ana Sayfa 915 bin Türkiye Fotoğrafı
Cem Tamer
4 yıl önce - Sal 10 Ksm 2009, 15:28
Makale




ATATÜRK SOYADININ VERİLMESİ HAKKINDA

Türkiye'de Cumhuriyetin ilanı gibi; yanlış bilinen konuların başında Gazi M.Kemal'in Atatürk soyadını alışı gelmektedir. Ülkemiz vatandaşlarımızın önemli bir kısmı, M.Kemal Paşa'ya Atatürk soyadının verilmesinin halkın genel kanaati ve meclisin iradesi ile olduğunu düşünmektedir. Bu yazımda konunun esası hakkında size bazı bilgiler vereceğim.

İsmet Paşa ve 22 arkadaşının 24 Kasım 1934’te Mayıs ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) kanun teklifi vermesiyle başlayan süreçte adımlar hızlıca atılmış ve aynı gün 2865 sayılı Resmî Gazete’de 2587 numaralı kanunla Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya ‘Atatürk’ soyadı verilmişti. Meclisin bu kadar hızlı karar alabilmesi (1 gün içinde) sizi yanıltmasın. 24 Kasım 1934 tarihinin niteliğine baktığımızda, tek parti iktidarı ile Osmanlı'nın tüm izlerinin silinip, eski ulemanın (bilginlerin) tamamıyla tasfiye edildiği, rejimin tüm kurum ve kuruluşları ile vatandaş üzerinde ağırlığını hissettirdiği yıllardır.



2587 sayılı bu yasa ve Mustafa Kemal'in "Atatürk" soyadı Ankara Radyosu'nda açıklanırken, spikerin bir dil sürçmesi nedeniyle, yayın sırasında "Anatürk" diye okunduğuna ilişkin bir rivayet de nakledilir ki; bu konunun ne kadar hızlı geliştiği gösterebilecek bir vesikadır.

Öte yandan daha önce imzasında olduğu gibi Mustafa Kemal’e ‘Atatürk’ soyadının verilmesi meselesinde de Dilaçar’ın adı geçiyor. Ermeni asıllı Agop Martayan Dilaçar, savaş başlayınca 19 yaşındayken Türk Ordusunda silah altına alınmış, önce Kafkas cephesine ardından Tehcir Kanunu kapsamında Şam’a gönderilmişti. Mustafa Kemal’le dostluğu Şam’da başlamıştı. Bu ilişki ileriki yıllarda gelişmiş ve Dilaçar, 18-25 Ağustos 1934 tarihleri arasında düzenlenen II. Türk Dil Kurultayı’ndan sonra Türk Dil Kurumu (TDK) başuzmanlığına getirilmişti. Çalışmaları sebebiyle her zaman Atatürk’ün takdirini kazanan bu vatandaşa 1935’te Mustafa Kemal’in emriyle Dilaçar soyadı verilmişti.

Naim Hazım Onat ve Falih Rıfkı Atay'ın anılarında bu şöyle anlatılmaktadır:

"Saffet Arıkan'ı çok severdim, onun da bana içten sevgisi vardı. Bir akşam gene Atatürk'ün sıfrasında yanyana oturuyorduk. Atatürk'ün soyadı üzerinde konuşuluyordu. Bunun çok güzel bir buluş olduğundan bahsedilirken, Büyük Önder, Arıkan'ı göstererek: "Beyefendinin Armağanıdır." Demişlerdi. O sırada kendisinden öğrenmek istemiştim: Arıkan, bunu siz mi buldunuz? Gülümseyerek cevap verdi: "İltifat buyuruyorlar." (?)



Atatürk soyadı; Dilaçar'ın çalışması olmakla beraber, M.Kemal'e teklif edilen 14 soyadı adayı vardır. Bu soyadlar Naim Hazım Onat'ın tavsiyesi üzerine Mustafa Kemal Paşanın seçtiği soyaddır.

Diğer aday soyadlar şöyledir:

mustafa kemal etel
mustafa kemal etil
mustafa kemal etealp
mustafa kemal arız
mustafa kemal ulaş
mustafa kemal yazır
mustafa kemal emen
mustafa kemal çogaş
mustafa kemal salış
mustafa kemal begit
mustafa kemal ergin
mustafa kemal tokuş
mustafa kemal beşe

Saffet Arıkan da bu listeye Türkata ve Türkatası soyadlarını eklemiştir.

Çankaya'da yapılan toplantıda liste okunduktan sonra, Mustafa Kemal Paşa, toplantı salonunda bulunan Naim Hazım Onat'a: "siz ne dersiniz?" diye sormuş Onat da şu cevabı vermiştir: "Türkata ve Türkatası kelimeleri gerek yazılışta gerek söylenişte bana biraz tuhaf geliyor. Arkadaşlar, biliyorsunuz tarihimizde Atabey ünvanı vardır; anlamı da askerlikte müşavir, hoca demektir. Bu ünvanı taşıyan bir çok Türk büyüğü vardır. Biz de Türk'e her alanda atalık etmiş, Türklüğü kurtarmış, istiklaline kavuşturmuş olan büyük Gazi'mize Atatürk diyelim. Bu bana; şivemize da daha munis, daha uygun gibi geliyor."

Aynı zamanda 2622 sayılı kanun ile de, Atatürk soyadının başkası tarafından kullanılamaması ve soyad olarak alınamaması kanunlaştırılmıştır.

Bunun üzerine gazi, Atatürk soyadını benimsemiştir.
Özetle Gazi M.Kemal Paşa'ya Atatürk soyadı, Türk Milleti tarafından değil, 1934 yılında tek parti iktidarı döneminde 1 günlük bir yasa ve bizatihi kendisi tarafından seçilerek verilmiştir. Halkımız bu soyadını sonraki dönemde benimsemiştir.


Kanun no :2587
Kabul Tarihi:24.11.1934

Yayımlandığı R.Gazete :Tarih:27.11.1934
Sayı:2865
Yayımlandığı Düstur: Tertip:3, Cilt:16, Sayfa:4

Madde:1-Kemal Öz adlı cumhur reisimize ATATÜRK soyadı verilmiştir.
Madde:2-Bu Kanun neşri tarihinde muteberdir.
Madde:3-Bu kanun Büyük Millet Meclisi tarafından icra olunur.

2622 SAYILI KANUN

1- Kemal Öz adlı Türkiye Cumhur reisine 24.11.1934 tarih ve 2587 sayılı kanunla verilmiş olan ATATÜRK soyadı tek şahsına mahsustur, hiç kimse tarafından öz veya soyadı olarak alınamaz, kullanılamaz ve kimse tarafından hiçbir surette bir kimseye verilemez.

2- ATATÜRK adının başına ve sonuna başka söz konarak öz veya soyadı alınamaz ve kullanılamaz
3- Bu kanun hükmü 24/11/1934 tarihinde başlar.
4- Bu kanun hükmünü yerine getirmeye Dahiliye Vekili memurdur.

Cem TAMER / Atatürk Soyadının Verilmesi Hk.
10.11.2009



Burç

4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 22:14

Bu makale Cem Tamer'in izni ile sitedeki kişisel sayfasından ayırılarak "Haberler ve Sohbet" bölümüne taşınmıştır.


raufkibar

4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 22:36

İKİ KERE OKUDUM FAKAT ÖKÜZ ALTINDA BUZAĞI GÖREMEDİM

Ne var bunda .Halk vermiş ,meclis vermiş meclise de yetkiyi Amerika vermemiş halk vermiş .Ne kadar isabetli karar olmuş değilmi.


Burhanettin Akbaş

4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 22:48

Zaten 21 Haziran 1934’te 2525 sayılı Soyadı Kanunu çıkmıştı. Her Türk vatandaşının genel ahlak kurallarına uygun Türkçe bir soy adı alması zorunluluk taşıyordu. Gazi Mustafa Kemal'in Atatürk soyadını alması da bu çerçevede gayet normaldir. Kanunları Meclisler çıkartır, Meclisler de halkın iradesini temsil ederler. Atatürk'ün 1934 yılında halkın iradesini yanına almadığını varsaymak abesle iştigaldir.


Ali Kocaçiftçi
4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 23:33

Bilglendirici bir konu olmuş.

Ama bazı şeyler eksik.

Atatürk'ü küçümsemek, soyadını zorla aldığına dair açık cümleler gibi..


MUSTAFABASCI
4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 23:49

Kendi almış veya değil çokta önemli bir konu değil. Atatürk adı çok yakışmış ve çokta yakışıyor. Bende bir Türk evladı olarak veya halktan biri olarak bunula hep gurur duyarım.

SERDARR1

4 yıl önce - Çrş 11 Ksm 2009, 23:55

Hep demiyormuyuz meclis = halk diye ha meclis vermiş ha halk vermiş
Güzelde bir başlık olmuş....


Ahmet Nadir İşisağ

4 yıl önce - Prş 12 Ksm 2009, 00:00

Burada tartışılması için düşünülen önniyet veya artniyet olarak yapılmak istenen nedir anlayamadım.Mustafa Kemal'in ricası üzerine çevresindeki çalışma arkadaşlarından kendisine bir soyadının bulunmasını istemiş ve ATATÜRK de karar kılmış ve de bu kanunlaşmış.Bunun neresinde buzağı arayacağız anlayamadım doğrusu?........

ilkera
4 yıl önce - Prş 12 Ksm 2009, 00:02

Ne de güzel bir soyisim secmis, her harfi, her hecesi, her kelimesi , icerdigi tüm anlamlar ile kendisine pek bir yakismis. Degil sadece Türk halkina , tüm Dünya halklarina sorsalar yine herkesin layik görecegi harika bir soy isim olmus. Türk Milletinin büyük Atasi, Atam; Pasam, Mustafa Kemal Pasam; Dünya tarihinin gelmis gecmis en büyük askeri dehasi; ondan daha büyük siyaset ve devlet adami; büyük devrimci ATATÜRK'ÜM.. Seni bir kez daha minnetle aniyoruz.

Eyüp Emre
4 yıl önce - Prş 12 Ksm 2009, 00:06

Ha meclis ha halk ne fark eder? Meclis=halk olduğunu bilemeyecek kadar aciz misiniz? Hadi diyelim halka sorulsa halk karşı mı çıkacaktı ATATÜRK soyadına? Saçma bir başlık, tarihimizi doğru düzgün açıklayan ve bilgili kişiler tarafından açılmış başlıklar istiyoruz.


cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
Ana Sayfa -> HABERLER ve SOHBET