Akın Kurtoğlu
15 yıl önce - Prş 07 Ağu 2008, 19:32
Lâleli semti, merkez İstanbul'un en önemli caddelerinden olan Yeniçeriler Caddesi'nin her iki tarafında yeralan, geçmişi çok eskiye dayanan bir yerleşmedir. 18. yüzyıla kadar kentin daha çok kalburüstü tâbir edilen kesimi tarafından rağbet görmüştür. Merkezî konumu, şehrin diğer semtlerine göre nisbeten derli-toplu cadde ve sokaklarla bölünmüş semtin bina yapısı, Süleymaniye veya Aksaray'ın tersine kâgir ağırlıklı olarak şekillenmiş.
Semtin en önemli yapılarından Lâleli Camii ve Hârikzedegân Apartımanları (Hârik: Yangın => Yangınzedeler apartmanı), semtin Aksaray'a inen cephesinde yeralırlar. Semtin sınırları yukarıda Koska'da, aşağıda ise Aksaray-Atatürk Bulvarı çizgisinde sona erer.
20. yüzyılın başlarında ve hatta ortalarına kadar (1950'ler-60'lar) ağırlıklı olarak konut alanı olarak tercih edilen semtin binaları çoğunlukla 2-3 katlı kâgir yapılar olup, 60'lardan itibaren 5-6 katlı betonarme apartmanlara dönüşmeye başlamıştır. Bina tarzı daha çok, Moda, Kurtuluş, Fatih, Pangaltı, Fındıkzade ve Yeldeğirmeni'nde rastlanan eski binalarla benzerlikler gösterir (Giriş kapısının üzerine yerleştirilen dairesel taç pencere, binanın kütlesinde cephelerin dik bir form yerine, nisbeten kıvrımlı şekiller çizmesi, pencere önü dar balkonlar, basamaklı geniş sahanlıklar vs...).
1970'lerden itibaren cadde üzerindeki binalar yavaş yavaş işyerleri haline dönüşmeye başlamış, bu dönüşüm 80'lerden itibaren ivmesini artırarak, semtin iç kısımlarına da sirayet ederek, bölgenin tamamıyla bir iş alanına dönüşmesine yol açmıştır. Günümüzde Lâleli'nin yerleşik nüfusu birkaçyüz kişi mertebelerine kadar inmiş ve semt bütünüyle ticarî yapılarla donanmıştır. Bugün itibarıyla daha çok Balkanlar ve kuzey ülkelerine (Rusya, Moldova vs...) hitabeden ürünlerin pazarlandığı semt, İÜ birimlerine olan yakınlığı nedeniyle, aynı zamanda hatırı sayılır bir üniversite kesimine de her alanda (kırtasiye, yazılım, internet, kafe vs...) hizmet vermektedir.
Akın KURTOĞLU
|
