Van Gölü

18 yıl önce - Pzr 07 Ağu 2005, 08:27

MEDENİYET,TARİH,DOĞA ZENGİNİ;VAN

Turizm. Doğu Anadolu'yu nihayet keşfediyor... Bölgeye birbiri ardına düzenlenen kültür turlarına katılmayı düşünenler için, Van gölü havzası benzersiz güzellikler sunuyor.

Van, tarihte Urartular'ın ülkesi... Bugün ise en uçlarda muhteşem güzellikte bir kentimiz ve en büyük gölümüz... Van gölünün rengini görenler anlata anlata bitiremezler... Hakkında bin türlü söylencesi olan Akdamar adasını hepimiz duymuşuzdur... Van'ın otlu peynirleri özellikle aranıp sorulan bir lezzettir... Yemek kültürüne daha da meraklı olanların kulağına Van'a özgü kahvaltı salonlarının ünü mutlaka çalınmıştır... Arkeoloji ile ilgilenenler ise Van'ın Urartular'dan Selçuklular'a yüzlerce eserle ne denli zengin olduğunu iyi bilirler. Farklı renklerdeki gözleriyle Van kedileri yalnız ülkemizde değil dünyada da tanınmaktadır.

TARİH ÖNCESİNDEN İLK İZLER

İran, Mezopotamya, Kafkasya ve Orta Anadolu bozkırlarıyla çevrili bir kavşak noktasında yer alan Van gölü havzası, insanlık tarihinin en eski çağlarından başlayarak eşi bulunmaz medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır.

Yedisalkım ve Bihiri'de bulunan ve MÖ 15.000 - 8.000 arasında yapıldığı belirlenen mağara resimleri, yurdumuzun aydınlanmamış tarih öncesi çağlarına ışık tutuyor.

Benzeri şimdiye kadar dünyanın hiçbir ülkesinde görülmemiş "hayvanlar hakimi ana tanrıça"yı yansıtan figürün ilk çıkış yerinin de Van havzası olduğu sanılıyor. Mağaralarda bulunan figürler, Anadolu'daki en eski inançlarını yansıtmak açısından da oldukça önem taşıyor.

DOĞUDAKİ BÜYÜK MEDENİYET

Van ve yöresi, MÖ 855 yılında kurulan Urartu krallığının merkeziydi. Kral 1.Sarduri, çevredeki feodal beylikleri ve kabileleri toparlamış ve Tuşba'yı (şimdiki Van kenti) başkent yapmış. Kentin hemen yanındaki tepeye yine 1.Sarduri tarafından yaptırılan Van Kalesi gölden 80 metre yükseklikte bir kaya üzerinde bulunuyor. 1800x1200 metre boyutlarındaki kalenin surları ve kapıları kısmen de olsa hala ayaktadır. Üç asır boyunca Van'da hüküm süren Urartuların en büyük özelliği Madır Burcu yazıtından başlayarak, yaptıkları herşeyi gelecek nesillere aktaracak yazılı kaynaklar bırakmış olmalarıdır. Urartulardan kalan 500'e yakın yazılı kaynaktan öğrendiğimize göre göl ve dağlar onlar için son derece kutsaldır. Urartular'da 79 tanrı ve tanrıça bulunmaktadır. Özellikle demir, bakır, tunç daha sonra gümüş ve altın işçiliğinde büyük başarı göstermişlerdir. İmar ve tarım alanlarında ulaştıkları düzey ise, bugünün teknolojisine bile yaklaşır bir seviyededir.

Bir Urartu klasiği olan Şamran Kanalı, dünyanın ilk barajıdır. Amacı Gürpınar ve Van ovalarını sulamak ve başkent Tuşba'ya bereket getirmek olmuş. 2800 yıl önce yapılan ve 52 kilometre olan Menua Kanalı'nın eğilimi ise günümüzün mühendislerini bile hayrete düşürmektedir.

Bu kanallar sayesinde çok bol mahsul alınan bölgeyi yüzyıllar sonra ziyaret eden Evliya Çelebi Seyahatnamesinde "elması o kadar çok olurdu ki, gezintiye çıkanlar birbirleriyle elma cengi yaparlar" ifadesini kullanmıştır.

SÜREKLİ EL DEĞİŞTİREN BİR YÖRE

Van, coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca pek çok kavmin hedefi olmuştur. MÖ 550'de Urartuları yıkan Medler MÖ 331'de Büyük İskender komutasındaki Pers ordularına karşı yenilerek tarihten silinmişlerdir. Daha sonra Romalılar, Selevkoslar bölgede yaşamışlar onların ardından Sasaniler ve Bizanslılar uzunca bir süre Van civarında hüküm sürmüşlerdir. 640 yılında Hz. Ömer döneminde yöreye İslamiyet girmiş ancak bölge Bizans İmparatorluğu sınırları içinde kalmıştır. Bizans'ın çöküşünün ardından Van, Osmanlı hakimiyetine geçmiş ve bu dönem 400 yıl sürmüştür. 1915-1918 arası Rus işgali gören Van, geri alınarak ülke topraklarına tekrar katılmıştır.

CAMİLER,KİLİSELER...

Van kenti ve civarında, çoğu harap olmuş pek çok cami ve kilise bulunmaktadır. 1660 yılında Kaya Çelebizade Koçi Bey tarafından yaptırılan Kaya Çelebi Camii, ahlat taşıyla inşa edilmiş olan, Şeyh Abdurrahman Baba Türbesi, Hüsrev Paşa Külliyesi, bir duvarı günümüze ulaşan Ahlat Selçuklularının yaptığı Ulu Camii, yöredeki ilk islami eser olan ve sadece minaresi ayakta kalan Süleyman Han Camii ve 13. yy.da Selçuklular'ın yaptığı Kızıl Minareli Camii bölgedeki önemli islami eserlerdir. Van'a 9 km. uzaklıktaki Yukarı Bakraçlı köyünde bulunan ve Yedi Kilise olarak anılan kalıntılar aslında iki grup halinde yaptırılan 5 kilise ve çeşitli sosyal tesislerden oluşmaktadır.

ÇAVUŞTEPE KALINTILARI

Van-Hakkâri yolu üzerinde, Hoşap'a varmadan önce, Bol Dağı kayalıkları üzerine kurulmuş olan Sardurhinili (bugünkü Çavuştepe) Urartu kalıntıları açısından çok önemlidir. Krallığın idari merkezi olan bu kent, Kral II. Sarduri tarafından yaptırılmıştır. Aşağı ve Yukarı Kale olarak iki bölümden meydana gelen yapı, Urartu mimarlığının başarılı bir örneğidir. Kalede, ayrıca, iki tapınak bulunmaktadır. Urartu taş işçiliğinin başarısını yansıtan Andezit yazıtlarda, kentin kuruluş öyküsü anlatılmaktadır. Bugün dünyada Urartuca bilen 38 kişinin varlığından sözedilmektedir. Urartu dili İnguş - Çeçen dil ailesinden gelmektedir. 2700 yıllık Urartu buğdayı ise halen, Çavuştepe kalesindeki küplerin içerisinde bulunmaktadır.

HOŞAP KALESİ

Hoşap Çayı üzerinde, Güzelsu Köyü'nde bulunan bu olağanüstü kale yine Urartular tarafından yaptırılmış, yüzyıllar boyunca ayakta kalarak Osmanlılar tarafından bile kullanılmıştır. Bir kartal yuvası gibi çok uzaklardan dikkat çeken görkemli yapı seyir köşkü, harem ve selamlık, zindan, fırın, mescid gibi bölümleriyle günümüze kadar sağlam olarak gelen ender eserlerden biridir.

MÜKÜS VADİSİ VE ARTOS DAĞI

Van'ı, ilçesi Bahçesaray'a bağlayan yol ülkemizin en yüksek karayoludur. Bu yol üzerinde bulunan Artos Dağı ve Müküs Vadisi, olağanüstü zengin florası ile görenleri kendisine hayran bırakır. Ünlü botanikçi P. Davis, burada, dünyanın hiçbir yerinde bulunmayan bitkilere rastlamış ve kitaplarında yer vermiştir. Yüzlerce dağ lalesi ve pek çoğunun latince ismi olan ama Türkçe karşılığı bulunmayan çiçek örtüsü yalnız botanikçiler için değil doğaseverler ve fotoğrafçılar için de eşsiz görüntüler sunar.

KUŞ CENNETİ ÇARPANAK ADASI

Van Gölü'nün kuzeydoğusunda yer alan bu ilginç adada 9. yy.da yapılmış Ctouts Manastırı bulunmaktadır. 1918 yılında terk edilen manastırın sadece kilise bölümü ayaktadır.

Çarpanak Adası, kuşların göç yolları üzerinde Anadolu'daki son duraklarıdır. Özellikle ilkbahar aylarında, ornitologların akınına uğrayan adada, Türkiye'deki tüm kuş çeşitlerine rastlamak mümkündür.

AKDAMAR ADASI

Gevaş ilçesinin karşısında yer alan Akdamar Adası'ndaki ünlü manastır ve kiliseler, buranın dini açıdan önemini sergiler. Keşiş Manuel tarafından 915-921 tarihleri arasında yaptırılan kilise daha sonra manastıra dönüştürülmüştür. 1895 yılına kadar korunan bu yapı günümüzde önemli ölçüde harap olmuştur. Adadaki kutsal haç, kilisesinin duvarlarında yer alan taş oyma figürler pek çok dini hikayeyi adeta çizgi roman gibi anlatmaktadır.

ZENGİN VAN MUTFAĞI

Van mutfağı değişik lezzetleriyle, çok çeşitlidir. Yemekler genellikle ete dayalı olsa da, yerel sebze ve tahıl ürünlerinden de yararlanılır. Van'da sonbaharın gelmesiyle birlikte evlerde kışlık hazırlıklar yapılır. Bunlar, kavurma, otlu peynir, balık, erişte, kışlık yoğurt, kurutulmuş sebze, meyve vb. gibi gıdalardan oluşur.Van mutfağını simgeleyen tatlar arasında; ayran aşı, grut aşı, şile, keledoş, sengeser, murtuğa, kurut köftesi, üzüm aşı, çılbır, ekşili, ciğer köftesi, Van baklavası, Van pastası, işbabyan, kavut, tandırda ya da fırında Van balığı, tereyağında alabalık, helise, paluza, çömlek yahnisi, gül reçeli sayılabilir. Van'ı ziyaret ettiğinizde, ara sokaklarda bulunan kente özgü kahvaltı salonlarına mutlaka uğramalısınız. Kahvaltı salonlarında sunulanlar arasında Van cacığı (bu cacık kaşıkla yenmez ekmeğe sürülür) otlu peynir, kaşar peyniri ve bal, murtuğa, reçel, Van sucuğu, kaymak, köy yumurtası mutlaka bulunur. Öğle saatlerinde ise lokantalarda Van'a has kavurma, fırın ağzı, güveç gibi yöresel yemekler ve Van kebabını tadabilirsiniz.

MEŞHUR VAN KEDİSİ

ULAŞIM

Van'da ulaşım demiryolu, denizyolu, karayolu ve havayolu ile yapılmaktadır.

Karayolu Ulaşımı: Van, İstanbul'a 1644 km. İzmir'e 1798 km. Ankara'ya 1248 km. uzaklıktadır. Ağrı'ya 230 km. Bitlis'e 170 km. Hakkari'ye 203 km. Siirt'e 267 km. Şırnak'a 363 km. uzaklığı bulunmaktadır.

Havayolu Ulaşımı: Van'da modern imkanlara sahip günün 24 saati her türlü uçağın iniş-kalkış yapabileceği bir sivil hava alanı ve terminali mevcuttur. Havaalanı Van şehir merkezine 5 km. uzaklıkta olup, Van Gölü yakınlarındadır.

Demiryolu Ulaşımı: Van'ın İran ile 116 km. uzunluğunda demiryolu bağlantısı mevcuttur. Bu demiryolu güzergahında toplam üç istasyon bulunmaktadır. Demiryolu genelde feribotla Tatvan'dan Van'a gelen ve İran'a giden yük vagonlarını taşımaktadır.