çaydaçıra
9 yıl önce - Pts 19 May 2014, 11:57
Okullar hakkında bilgi:
Harput Amerkan kolejli Mamuratül Aziz Vilayetin’de kurulmuştur.
Harput’da Ermeniler,Süryaniler, Müslümanlar ve çok az sayıda da Rum nüfus yaşıyordu. (Gregoryan,Katolik,Protestan Mezheplerine sahip bir nüfus vardı)
Harput tücarları Diyarbakır, Van, Adana, Bitlis, Erzincan gibi vilayetlere mal sattıkları gibi Rusya, İran, Fransa, Amerika gibi ülkelerede deri, buğday, şarap, halı, kuru meyve ihraç ediyordu.
Bu dönemde Harput esnaflarının namı tüm dünyaya yayılmıştı.
Harput’da Yemeniciler çarşısı,semerciler çarşısı,kuyumcular çarşısı,deri imalathaneleri ,dabakhaneler, ipek böcekciligi, Halı dokumacılığı gibi meslek guruplarında çarşılar oluşmuştu.
Amerikan kolejli kurulduğunda harputda bulunan azınıkların olsun, Müslümanların olsun, sosyal yaşantılarına bir çok yenilikler getirmiştir.
Amerikalıların Harput’a gelişi 1856 yılına dayanır.
George H.Dunsman adında genç bir misyoner Harput’a gelimiş ve harput’da misyonerlik çalışmaları için incelemeler ve araştırmalar yapmıştır.
Bu incelemeler ışığında Harput’daki azınlıkların bu çalışmalar için çok uygun olduğuna karar vererek Harput’da misyoner okullarının kurulması için girişimi başlatır.
1857 yılında Harput’a C.H.Wheller adında bir misyoner daha gelimiştir..kısa zaman sonra ise O.P.Allen ile H.N.Barnum da Harput’a gelir.
Amerikan koleji ;
Harput’da Şehroz Mahallesinde ilk önce birkaç bina satıl alınarak kolejin yapımına başlanmıştır.
Amerikan Misiyoner Cemiyetleri tarafından çok ciddi maddi imkanlarda sağlanarak ilerleyen zamanlarda alınan binaların sayısı artar.
Amerikan kolejli sahası 60.000 metrekareyi bulur.
O yıllaradaki Harput evlerine göre oldukça modern binalar yapılmıştır.
Şehroz mahallesinde bina satın alınarak bu binalar yapıldığından Kolej bir birinden bağımsız binalardan oluşmasına neden olmuştur.
Kollej Harput Dağ Kapı dışında Mezra’ya çok hakim bir tepede yapılmıştır.
Sur dışında yer alan bu kolej sur içindeki mahallelere göre oldukça yeşil bir alandır.
Bu girişimde maddi olanakların geniş olması yıllık ödenegin belirlenerek bu ödenegin özelikle Amerikadan karşılanması 1800 li yılların 2 ci yarısında Harput’da mükemmel denecek bir eğitim örgütlenmesine gidilmesine neden olmuştur.
Misyonerler hiçbir masraftan kaçınmayarak Harput daki geleneksel sivil mimariye uygun bir tasarım içeren kolej binasını yapmışlardır.bu özelliklerinden dolayıdırki Harput koleji gerçekten ilcelenmeye değerdir.
Harput da en fazla 2 katlı bınalar yapılırken kolej binası 4 katlı ve kat yükseklikleri oldukça fazla olup 5m yi bulur.
Binalarda çıkmaların yapılması Harput evlerinden etkilenilerek yapılan bir tasarımdan başka bir şey degildir.
Bu tasarım anlayışında Harputlu ustaların etkisininde olduğunun da göstergesidir.
Binaların yapımında Harput evlerinde olduğu gibi arazinin egimine göre kot kazanmak ve binada ahır samanlık kiler gibi Harput evi için çok önemli olan alanların oluşmasını sağlamak içinde istinat duvarları yapılmıştır.
Bu mantık kolej inşatındada yapılmış böylelikle binalarda hem su basamağı oluşturularak binanın nemden ve diş etkenlerden korunması sağlanmış hemde binaların düzgün bir zemine oturması sağlanmıştır.
Ayrıca oluşturulan bu mekanlar yine Harput evinde olduğu gibi ahır, kiler olarak kullanılması sağlanmıştır.
Harput kolejlinin kurulduğu şehroz mahallesinin arazi egiminin fazla olması binaların kurulduğu sahadan maksimum şekilde yararlanmak için o bölgedeki zemin yapısının taş kaya zemin olmayıp daha yumuşak bir toprak olmasından dolayı zemin emniyetini arttırmak için istinat duvarlarınında yapıldığını görmekteyiz.
Taş duvar olarak yapılan bu duvarlar maalesef zamanla yıkılıp sökülmüştür.
Kollej sahası içindeki binaların damlı olanları kolej yöneticilerinin kaldığı evlerdir.
Asıl kolej binalarinda ise kurşun ve çinko malzemeye dayalı çatı yapılmıştır.
1- Kolejde Harputlulardan başka çevre illerden Bingöl, Arapkir ,Kemaliye, Dersim, Erzincan, Diyarbakırdan gelen Ermeni, Süryani örgenciler Yatılı eğitim görüyorlardı. Kolej bünyesinde yurt, aşhane, yapılmıştır.
2- Kolejde kimsesiz çocuklar için yetimhane yapılmıştır. Bu yetimhanelerde Amerikan kolejinde 177 kız 122 erkek kimsesiz çocuk kalıyor ve Kolejde egitim görüyorlardı.
3- Şehroz Mahallesinde var olan kilise yerine daha büyük bir kilise yapılmıştır. Kolej bu kilise çeveresinde gelişerek genişlemiştir.
4- Kolej binalarında gösteri yapmak amacıyla müsamere ve konser verilen salon yapılmıştır.
5- Kolej bünyesinde bir orkestra kurulmuştur konserler verilmiştir.
6- El işi dersleri için atölye salonları yapılmış, resim, nakış, dikiş, ipek böcekçiligi, marangozluk gibi her alanda kurslar düzenlenmiştir.
7- Şehroz Mahallesinde sadece kolej binaları yapılmamış yaz ve kış aylarında kullanılmak üzere ögretmenlerin oturacağı lojmanlar yapılmıştır.
8- Okul bünyesinde revir yapılmış bu revirlerde sağlık derslerinde staj yapma imkanı sağlanmıştır. Bu revirlerde hemşire ve tıp araştırmacısı yetiştiriliyor ve bu hemşireler hastanelerde görevlendiriliyordu.
9- Kolejden mezun olan örgencilerin yüksek örgenim yapmaları için başta Amerika olmak üzere bir çok ülkede yüksek örgenim görmek için burslar sağlanmıştır.
10- Rüzgar enerjisinden yararlanarak bir su deposu yapılmış bu depo sayesinde su sıcak yaz aylarında kullanılmıştır.
11- Binalar Harput mimarisine uygun tasarım yapılarak inşa edilmiştir.
Kolejde karma egitim yapılmaz ayrı sınıflarda egitim verilmiştir.
Kız ve erkek örgenciler ayrı sınıflarda egitim görmüşlerdir.
İlk ögretimden yüksek ögretime kadar tüm egitim bu okullarda veriliyordu.
Kollej egitiminde çok modern yöntemler kullanılmıştır.
Kolej yalnız Harput a degil tüm bölgeye hitap eden bir egitim kurumu kurulmuştur.
Harput da sadece azınlıklara ait çocuklara ve gençlere egitim ve ögretim verilmemiştir. Bazı Müslüman ailelerin çocuklarıda bu okullara gitmiştir.
Ögrencilerin dışında kolejde ev kadınlarına ve esnaflara yönelik egitimde verilmiştir.Ev hanımlarına dikişnakış dokumacılık,marangozluk,dericilik ve müzik dersleri verilmiştir.
Bu dersler sayesinde halkda müzik aletlerini çalmayı ögrenmiştir.
Kollej bünyesinde bir müzik gurubuda kurulmuştur.müzik aletleri avrupadan ve amerikadan getirtiliyordu.
Okulda ders olarak Ermenice, Fransızca, İngilizce, Cebir, Edebiyat dersleri Ermeni tarihi teoloji, Felsefe, Sosyoloji ve Sağlık dersleri veriliyordu.
Böylesine kapsamlı çalışan bu misyoner okullarının tamamında 1900 yılların başında örgenci nufusu 1400 kişiyi bulmuştu.
Kolejde bu kadar örgenciye egitim verecek ögretmen kadrosunu bünyesinde tutmak içinde okul idaresi bir çok tedbirler almıştir.
Öğretmenlere kollej sahasının bulunduğu mahallede lojmanlar tahsis edilmiştir.
Yaz aylarında ögretmenlerin dinlenmesi amacıyla Harput selvi bahçelerinde yazlıkevler yapılmıştır.
Harputda arazinin sınırlı olması ekilip biçilmesine uygun olmaması Harputluların Harput çevresinde ve mezra da sulu arazilere yönelmesine sebep olmuştur.
Bu yerleşim yerlerinden biride selvi bahçeleridir. Selvi bahçeleri Harput’un kuzey batısında oldukça yeşil bir bölgedir.
Bu sulu bahçelerde hem ögretmenlerin sebze ve meyvelerini yetiştiriliyor, hemde yeşil bahçeleri ve havuz başlarıyla dinlenme yerleri görevini görüyordu.
Bu bahçeler yazlık evlerin dışında Amerikan kolejlinde görev yapan ögretmenlerinde öldüklerinde gömüldükleri mezarlık olarakta kullanılmıştır.
Alıntıdır:http://team-aow.discuforum.info/t8998-Harput-Amerikan-Koleji.htm[/quote]
|
Barış23
9 yıl önce - Pts 19 May 2014, 23:02
Çaydaçıra,Eğer Osmanlı Imparatorluğu misyonerlere topraklarını açmasaydı,elalemin amerikalısıda Elazığa kadar gelip Kolej,hastane,öğrenci yurdu,vs. Açmazdı. Bak yukarıdaki makalede bile bu kolej ve sosyal tesislerin Harputta sosyal hayatta yenilikler getirdiğini belirtmiş. Ermeni nüfus biliyorsun hıristiyan olduğundan onlarada hizmet etmişlerdir.ben bu kolejlerin harputtaki Müslüman halk a zulmettiklerini,kötülük yaptıklarını duymadım. Bilakis Tunceliden harputtaki amerikan hastanesine kadar gelip tedavilerini yaptıran TÜRKLER BU HASTANELERDEN YARARLANMIŞLARDIR.YİNE MAMURATÜLAZİZ VEKİLLERİ VE HARPUT MÜFTÜSÜ SIRF BU HASTANENIN AÇILIŞINA ÖZEL DAVETLİ OLARAK KATILMIŞLARDIR.
|
