Mersin - Tarsus - Yenice - İnönü Churchill Görüşmesi ve Barış Vagonu

14 yıl önce - Pts 12 Oca 2009, 20:41

30 Ocak 1943’de yapılan Yenice Konferansı sonuçları itibariyle yakın tarihimize yön veren en önemli olaylardan biridir. Bu yüzden de bugün birçok isimle anılmaktadır ve konu başlığına hangisini yazsak yine de eksik olacaktı. Adana Görüşmesi, Yenice Konferansı, Tarsus-Yenice Görüşmeleri, Mavi Vagon, Barış Vagonu, Barış Müzesi, İnönü-Churchill Barış Müzesi gibi pek çok isimle anılmasına rağmen aslında aynı yer ve aynı tarihi olay kastedilmektedir.
Bu tarihi olay, II. Dünya Savaşında tarafsız kalan Türkiye Cumhuriyeti’nin verdiği belki de en önemli sınavlardan biriydi. Çok iyi kotarılmış bu denge oyununda kuşkusuz Kurtuluş Savaşı sonrası masa başında verilen mücadelenin, Osmanlı tavizkar diplomasisinden alınan derslerin ve İnönü tecrübesinin payı çok fazlaydı. Dolayısıyla 1 Şubat 1943 günü ‘Mahşer Vagonu’ olarak tarihe geçmesi için bir tek “evet”in yeterli olduğu ‘Beyaz Vagon’ ‘Barış vagonu’ olarak diplomatik beceriye dönüşmüştü.

Mavi Barış Vagonu

Yenice Konferansı dünya siyaseti açısından da yüzyılın en önemli olaylarından biri sayılmakta. Savaşın gidişatını etkileyebilmenin telaşındaki müttefiklerin sert bir cephe açma, kendi deyimleriyle 45 tümenlik üstün vasıflı savaşçıyı Almanların karşısına çıkarma planları geçmişte hep tartışılmıştır. Öyle ki; Batının Sovyet, Alman ve İtalyan korkusu yaratarak Türkiye’den taviz koparma isteğine savaş kılıfı geçirilmesi rağmen alınan başarısızlık belki bugün Orta Doğu’dan uzak kalmanın nedenlerinden biri sayılabilir. Kaldı ki konu gelecek için bu denli önemli olmasa, savaşın en yoğun olduğu bir ortamda Türk devlet adamlarından randevu isteği zayıf bir ihtimal olarak değerlendirilebilir.
Görüşme yeri için Churchill’in tüm paranoyaları dikkate alınmış olmalı, zira Ege adalarına kadar gelmiş Alman uçaklarının menzilini hesaplanarak Çukurova Bölgesi özellikle seçilmiş strateji noktası gibi görünüyor. Buna o günün Türkiye’sinde kolay ulaşım sayılan tren hattının kullanılması da eklenince bu önemli kavşağın Tarsus-Yenice oluşu belirginleşiyor. Tabi hala demiryollarının işletme imtiyazının müttefik Fransızlarda oluşu da bu tercihin bir diğer sebebi olmalı! Yine de çok iyi korunan Yenice İstasyonunda kör hatta çekilen vagonda Türkiye Cumhuriyetini temsil eden II. Cumhur Başkanı İsmet İnönü, Başbakan Şükrü Saraçoğlu, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak, Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu ve danışmanlar yer almaktaydı. Karşı taraftaki deri kaplı sandalyelerinde ise müttefiklerin lideri olan İngilizlerin Başbakanı Sir Winston Churchill, Sir Arned Alexandre, Sir Menry Maidland, Sir Allan Broke, Sir Wilfed Lindsel, Hava Mareşali Drummond, donanmadan Komodor Dunkas gibi askeri ağırlıklı temsilciler yer alıyordu.

(İnönü ve Churchill'in toplantı masası)

(Dinlenme bölümü)