Kırmanci Zaza

[İsmail Kılıçaslan]

[Aksit Ozkural]

Sivas'in Imranli ilcesinin bazi koylerinde ana dili Kurtce olan yurttaslarimiz yasamaktadir. Sayilari azdir ama vardir. Bunun disinda Sivas ilinde yerlesik ( ana dili Kurtce olan ) yurttaslarimiz bildigim kadariyla yoktur ( baska yerlerden goc eden munferit kisileri saymiyorum ).

Diger taraftan, Tunceli'de gecmiste epeyce bulundum ve halkini cok severim. Aydin, egitimli, cok guvenilir ve misafirperver bir bolgedir. Oradaki etnisite dagilimini cok rahat cozmus degilim ama bildigim su: Cemisgezek: Turkmen, Nazimiye: Turkmen+Zaza, Ovacik:Zaza+Kurt, Pertek: Hepsinden var. Hozat:Zaza agirlikli, Kent Merkezi: Turkmen+Zaza+Kurt karisik.

Il geneli mezhep olarak Turkmeni-Zazasi-Kurdu ile alevi inanisli kardeslerimizden olusmaktaydi. Umarim bellegim beni yaniltmiyordur.

Konustugum Tunceli'lilerin kendilerini ne olarak gordukleri degil, insan olduklarinin hatirlanilmasi yolunda beklentileri oldugunu iyi hatirliyorum. Teror olgusu ile adlarinin anilmasindan rahatsizdilar ve orgute sempati duymuyordular. Bunca yil sonra tum Tunceli'li kardeslerimi ve onlarin guzelliklerini yeniden hatirlamis oldum. Buradan hepsine selam ederim.

[ismail özçelik]

[NESRİN GÜLZR AŞIK]

sizi bizzat ben cevaplamak isterdim ama arkadaşlar sağolsun lar sanırım cevab lardan tatmin olmuşsunuzdur
saygılar

[engin207]

ben sivas zaralıyım sivasın 5 ilçesinde kürtçe vardır ( imranlı ,hafik , kangal ,divriği , zara ) sivasta kürtçe konuşulan yerlerdeki insanlar tunceli kökenlidir . (benim köyümdede kürtçe konuşulur )

[can123]

elazığ bingöl,diyarbakırın kuzey ilçeleri çüngüş çermik ergani,adıyaman ilinin büyük kısmı zazadır ve sünnidir.ancak sivas erzincan ve tunceli de de oldukca onemli sayıda zaza vardır ve genellikle alevidir.
sünni zazaların milliyetçiliği ve muhafazakarlığı genelde çok yuksektir özellikel elazığda saadet partisi en çok belediye başkanı nı bu ilden çıkarmıştır. dil olarak kürtçeden farklı bir dildir.bir zaza ve kürt birbiriyle konuşursa anlaşamazlar

[Eyüp Emre]

[engin207]

Eyüp bey sizin dediğiniz gibi bizimle dogudaki kürtlerin adetleri gelenekleri çok farklıdır bizde töre kan davası gibi şeyler yoktur onların konuştuğu kürtçeyi bile anlamayız(çok azını anlarız) ayrıca ben şimdiye kadar bizim oralardan hiç kimsenin teröre destek verdiğini duymadım zaten destek vermezlerde

[vampire06ank]

ben dersimli zazayım ama. kirmanc zaza olan demek.kurmanc kürt aşireti.wikipediada kirmanc yazinca direk zazaca geliyor.kurmanc yazınca kürt geliyor buda demek ki kirmanc ve kurmanc farkli seyler.

Kırmanc ile Kurmanc “aynı” şey midir?


Bu terimleri kullananlar aynı halk değil, iki farklı halk, iki ayrı dildir. Bir halkın dilinde geçen bir kelime, başka bir halkın dilinde pekala ayrı bir anlama gelebilir. Mesela “vas” Zazaca’da “ot” demek iken, Almanca’da “Was” (okunuşu: vas) “ne” anlamına; Zazaca'da “her/r” eşek demek iken, Almanca’da “herr” “bay” anlamına gelmektedir. Soruyu kısaca, Kırmanc ile Kurmanc neden aynı şey olsun ki şeklinde kestirmeden de cevaplayabiliriz.



Kırmanc terimini biz Zazaca (Kırmancki) konuşan Dersimliler kullanıyoruz, Kurmanc terimini ise Kürtçe (Kurmanci) konuşan Kürtler; genel olarak da Sünni Kürtler kullanıyor. Eğer iki farklı dili konuşuyorsak ve iki ayrı halk isek ve kullandığımız terimler farklı anlamlara geliyorsa ama kullanılan kelime aynı veya benzer ise, yine “aynı” demek değildir. Çünkü Dersim’de kullanılan “Kırmanc” terimi anlam olarak “Zaza” demektir; oysa Kürtlerin ve yabancıların da kullandığı “Kurmanc” terimi ise Kürt demektir.


Dersim Zazacasında Kürt anlamında kullandığımız terim, Kurmanc değil; “Khur” kelimesidir. Zazaca konuşan Dersimliler, “Kurmanc” diye bir kelime bilmez ve kullanmazlardı. Bazıları bunu “kıro” ile ilişkilendirip hakaret anlamında kullanıldığını iddia etse de bunun gerçek ile alakası yoktur. Dersimli Zazalar’ın kullandığı “Khur” teriminin anlamı, Sünni dine mensup Kürt demektir, çoğulu da “Khuri”dir . Bu terimde geçen “r” harfi Zazaca telaffuzda vurguludur, bunu “Khurr/i” şeklinde yazmak da mümkündür. Bazıları tarafından Kürtler için rastgele kullanılan “Kur”, “Qur” ve benzeri şekillerde yazılan biçimlerin Zazaca telaffuz ve yazım kurallarına göre yanlış ve hatalı olduklarını belirtmeliyim.


Bu terimin nereden geldiği, etimolojik kökeni, vs ayrıca tartışılabilir. Kürtçe’de “Khur” (onlar Bedirxan alfabesine göre ‘Kur’ şeklinde yazıyorlar) oğul demektir. Ayrıca “Kur” adlı bir nehir, “Gur” adlı bir aşiret adı vs de vardır. Daha çarpıcı bir örnek de şudur: Adnan Gerger “Khurri” adlı bir halktan, onların başşehri olan “Khurri” adlı bir şehirden söz eder, (Dağların Ardı Kimin Yurdu, sf.147). Bu şehrin şimdiki Urfa’ya tekabül ettiğini belirten Adnan Gerger’in “Khurri” şeklinde yazdığı halkın, başka yazarların yazımlarında “Hurri” vb şekillerde geçen halk olduğu anlaşılmaktadır. Hurri-Kürt ilişkisi ayrı bir araştırma ve tartışmanın konusu olabilir ama Adnan Gerger’in bu yazım biçiminin, bugün bizim Zazaca’da telaffuz edip yazdığımız biçim ile çakışmasının ilginç olduğunu ve yabana atılmaması gerektiğini söyleyebilirim. Bilinen şudur: Bu terim, yani “Khur” Dersim Zazacasında adıl (isim) bir kelimedir ve “Sünni Kürt” anlamında kullanılır.

[alican3565]

Kürdçenin 4 aryı lehçesi vardır;Qurmanci,zazaki,gorani ve sorani.
Zazakilerin bir kısmı Türkiye şartlarında daha rahat yaşayabilme uğruna Kürtlüklerini inkar noktasına gelmiştir maalesef.Ama dediğim gibi sadece bir kısmı Türkiyede geri kalan kürtlerin büyük bölümü ise Qurmancidir.Bu grup biraz daha kürtlüğüne bağlı olsa da özellikle batı da yaşayanlar arasında inkar noktasına gelenler var.Doğuda ise katliamların yapıldığı bazı şehirlerde(van-erciş ,bitlis,ağrı gibi illerde aynı şekilde daha rahat yaşayabilme uğruna kürtlüklerini inkar etmişler vardır.