Ana Sayfa 930 bin Türkiye Fotoğrafı
yasaruruk
6 yıl önce - Pts 15 Eyl 2008, 13:51
Başlangıçtan Günümüze İzmir Sinemaları


Sitede İzmir sinemaları ile ilgili iki başlık var ancak tümünü kapsamıyor. Bir tanesi eski sinemaların günümüzdeki hali, diğeri ise yalnızca SSK İşhanı içindeki eski Çınar Sineması ile ilgili. Anlaşılıyor ki, bu başlığa gereksinim var. Zaman ilerledikçe bu başlığın çok önemli bir arşiv olacağını düşünüyorum. Çünkü, geçen yıllarda bu konuda dizi halinde Yeni Asır gazetesinde yayımladığım başlıkta da söylediğim gibi İzmir, zaman içinde gerçekten bir "Sinema Cenneti" olmuştur. Ülkemizde -bilinenin aksine, İstanbul olmayıp- ilk sinema gösterimine de tanıklık ettiği gibi...
Buraya öncelikle Yeni Sinema'nın giriş görüntüsünü ekliyorum. 60'ların son yılları ile 70'lerin başlarında Yeni, Saray, Büyük ya da Yıldız gibi sinemalar, sektörde kriz başladığı için böyle "4 film" birden seanslar düzenliyorlardı. Bir biletle üst üste 4 film izleyebiliyordunuz. Daha sonraları bu sayı 5'e de çıktı. Ancak tüm bu çabalar işe yaramadı ve kısa zaman sonra birçok sinemanın sonu gelirken, ayakta kalmaya çalışanlardan önemli bir kısmı da patlayan seks filmleri furyasına boyun eğdiler. Bu sancıdan nitelikli sinemalar daha az zararla kurtuldular ama onlar da küçülüp salonları bölünmek zorunda kaldı.


(+)

Yeni Sinema, 1930 yılında, İkiçeşmelik’ten Bayramyeri’ne tırmanan Eşref Paşa Caddesi’nin, Çankaya Meydanı’na yakın olan ve o yıllarda İsmet Paşa adıyla bilinen bulvar üzerinde ve “Emirler Çarşısı” olarak anılan bölgede inşa edilir. İzmir sinemalarının bir çoğunun yapıldığı ya da yenilendiği yıllar olan bu dönemde, Belediye Başkanı olan Dr. Behçet Uz’un yanı sıra, Sinemacılar Cemiyeti Başkanı ve Süleyman Ferit Eczacıbaşı’nın kardeşi olan Sait Bey’in de sinemaların gelişmesine büyük katkıları olur. 1250 koltuğu ve oldukça büyük balkonu ile zamanında İzmir’in en büyük sinema salonu olan Yeni Sinema, İzmirliler tarafından hemen benimsenir ve oldukça sevilir. O yıllarda Türk Ocağı binası olarak kullanılan günümüzün Devlet Tiyatrosu Konak Sahnesi binasında yapılması adet olan ve “müsamere” olarak adlandırılan çeşitli dernek ve benzeri kuruluşlara ait karma gösterilerin bir kısmı bu sinemada gerçekleştirilmeye başlar. İzmir’in tiyatro yaşamında önemli bir yeri olan yerel güldürü sanatçısı Behçet Bey ve topluluğu da belli aralıklarla oyunlarını burada sergiler. 1939 yılında sinema binasının yanında açılan 9 Eylül Oteli, İstanbul’dan gelen bazı tiyatro topluluklarının da Yeni Sinema’da oynamayı yeğlemelerine neden olur. Çünkü o dönemlerde oyun sonrası ulaşımı büyük sorundur ve oyundan yorgun çıkan sanatçılar her zaman salona yakın konaklama yerlerini tercih etmektedir.
Yeni sinema 1950’lere kadar kesintisiz hizmet verir. Ancak o yıllarda hem makineleri eskimiş hem de Basmane semti çevresinde açılan modern sinemalar pazardan büyük pay almaya başlamışlardır. İzmir’e her yıl düzenli olarak turneye gelen İstanbul Şehir Tiyatrosu bile temsillerini yeni açılan Yıldız Sineması’nda verir olmuştur. Bu yarıştan kopmamak için Yeni Sinema 1956 yazında tepeden tırnağa elden geçirilir. Makineleri ve perdesi yenilenir. Yurt dışından, o zaman için oldukça büyük bir para olan 16000 liraya sinema perdesi getirtilir. Sunnyscreen Panoramik Sinemaskop olarak tanımlanan fosforlu gümüş perdenin İzmir’de eşi yoktur. Yeni düzeniyle sinema 1956 yılı Eylül ayı sonunda kapılarını açar ve eski izleyicisine tekrar kavuşur. Artık Basmane - Tepecik hattındaki yeni “Sinema vadisi”ndeki salonlarla, Mezarlıkbaşı yöresindeki sinemalar arasında rekabet edebilen tek sinema Yeni’dir. Sinema, yirmi yıl kadar daha bu temposunu sürdürür. Ancak sayıları 1960’lı yılların ortalarından itibaren patlayan açık hava sinemaları, 1970’lerin başında başta Yeni ve Saray olmak üzere bir çok sinemayı “4 film birden” oynatır hale getirir. Bu dönem, Yeni Sinema’nın da bir anlamda sonu olur. Bir yandan sektörün yaşadığı kriz, öte yandan şehrin gelişmesi ve sinemanın arsasının inanılmaz rant yapan bir bölgede olması sonucu 1976 yılında kapatılan Yeni Sinema’nın yerinde günümüzde büyük bir iş hanı yükselmektedir.
(Kaynak: Yaşar Ürük, "İzmir'i İzmir Yapan Adlar", İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı Dizisi, No: 55, sayfa 257, İzmir 2008)


yılmaz büktel

6 yıl önce - Cmt 04 Ekm 2008, 00:51

Elhamra Sineması.
İzmirin mimari-süsleme olarak en beğendiğim sineması.

Gazete haberi, Sinemanın yıkılıp yerine işhanı yapılacağına dair. çok şükür ki gerçekleşmemiş bir haber. Sinemanın Milli kütüphanenin mülkü olduğu, yerine yapılacak yeni işhanı ile hem kütüphaneye gelir sağlanacağı, hemde kütüphanenin fazla kitapları için ek depo alanları oluşturulacağı belirtiliyor. Proje gerçekleşmeyince kütüphanenin fazla kitapları acaba nereye gitti

Haberde bu tarihi binada İstiklal mahkemelerininde bir dönem çalıştığı belirtiliyor. Sinemanın o haftaki gösteriminde de Luis de Funes'in unutulmayan komedilerinden biri olan "daldaki Otomobil" var.

Sanıyorum sinemanın işlevi bugün farklı. Ön cephede Devlet opera ve Balesinin sahnesi adını gördüğümü hatırlıyorum.



(+)



yılmaz büktel

6 yıl önce - Pzr 05 Ekm 2008, 00:55

Site sineması,
Karataşta, genelde benim için sapa kalan bir sinemaydı. Yeni-Yıldız-Sema-Konak-Şan gibi sinemalara gitmek varken, Konak'ta inip Karataşa kadar yürümek bana zor gelirdi.
Ancak önceki mesajlarımı takip edenler bilecektir. Bu sinema İzmirde Tuvaletleri deniz gören tek sinemadır.
Sinemanın daha geniş tarihçesine yaşar bey muhakkak değinecektir. benim resmim sinemanın 70lerin başında geçirdiği bir yangına dair. Yangın reflektörlerin sinema perdesini tutuşturmasıyla başlamış ve itfaiyenin hemen gelmesine rağmen 1 saat içinde salonu bu hale getirmiş.



Gökhan AsGül
6 yıl önce - Çrş 08 Ekm 2008, 00:44



Cine Pathe


Not: Sinema ve fotoğraf tarihi hakkında, fikir yürütme şansına sahip değilim. Değerli üstatlar sayesinde detayları öğrenmeyi umuyorum. Fotoğraf: Burçak Evren Kolleksiyonundan.

Dip not: Bu başlığı görmediğimden dolayı, üstteki mesajımı İzmir'de Eskiden Sinema Olan Binaların Bugünkü Hali başlığına yüklemiştim. Doğru başlığı Sn. Yılmaz BÜKTEL hocamın uyarısı ile buldum.


vehbim

6 yıl önce - Prş 09 Ekm 2008, 18:57
Teyyare Sineması


1.Kordonda yıllarca hizmet vermiş 1960 lı yılların sonlarında yıkılıp yerine apartman dikilen TEYYARE SİNEMASI. Fotoğraf 1940 lı yıllara ait olduğunu düşünüyorum.
Bu konuda daha detaylı bilgiyi Sayın Yaşar Ürük'ten bekliyoruz.



(+)




(+)



yasaruruk
6 yıl önce - Cmt 11 Ekm 2008, 01:06

Alıntı:
Fotoğraf 1940 lı yıllara ait olduğunu düşünüyorum. Bu konuda daha detaylı bilgiyi Sayın Yaşar Ürük'ten bekliyoruz


Vehbi bey, isteğiniz ödev olur. Üstteki fotoğraf 1933 yılına aittir ve sinemanın Majik adından sonra yeniden Tayyare adıyla ve onarımdan geçmiş haliyle açıldığı hafta çekilmiş bir fotoğraftır. Günümüzde Türk hava Kurumu olan Tayyare Cemiyeti cadde ortasına bir de uçak maketi koydurmuş. Dikkat edilirse o fotoğrafta hiç palmiye yok. Ayrıca sinema adı henüz üst duvara konulmamış. Hemen giriş üstünde yazılı. Diğer fotoğraf ise 1940'ların başı. Neredeyse ilkinden on yıl sonraya ait bir görüntü. Sinema ile ilgili bilgiyi bu günlerde piyasaya verilmekte olan "İzmir'i İzmir Yapan Adlar" kitabımdan aynen veriyorum. Bu bilgileri kullanacak arkadaşların, ancak kaynak belirterek kullanabileceklerini de eklemek isterim.



(+)

("İzmir'i İzmir Yapan Adlar", Yaşar Ürük, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı Dizisi No: 55, s: 236, İzmir 2008)
TAYYARE SİNEMASI
1908 yılında hizmete giren ve o dönemde adı “Pallas” olan sinema, 1922 yangınından fazla zarar görmeden kurtulur ve çalışmasını 1926 yılına kadar “Palas” adıyla sürdürür. 600 koltuklu sinemanın işletmesi bu yıl Tayyare Cemiyeti’ne geçtiğinden “Tayyare Sineması” adını alır. 1930 yılının Mayıs ayı sonunda “Grey Sisters” filmi ile perdesini son kez karartan Tayyare sineması, Eylül ayının son haftası “Leylâklar Açarken” filmi ile sezonu açar. Ama sinemayı Tayyare Cemiyeti’nden kiralayan yeni işletmecisinin isteği ile artık adı “Majik” olmuştur. Bu arada bir depremde hasar gören sinema, 1933 yılında hemen hemen bir yıl süren önemli bir onarım geçirir; mimar Ernst Egli’nin projesiyle binanın ön yüzü dahil olmak üzere adeta yeniden inşa edilir. Sinemanın artık tiyatro yapılmaya daha uygun bir sahnesi ve sahne arkası düzeni vardır. Akustik yönüyle de Türkiye’de eşsizdir. Beşer ve altışar kişilik yedi locası olan salonda ayrıca toplam 536 koltuk vardır. Aspiratör ve vantilatör düzeni çok güçlü olduğundan sürekli temiz ve taze hava bulundurulmaktadır. Ayrıca kaloriferi de vardır. Ama en önemlisi Almanya’dan sesli film oynatan bir donanımın getirilmiş olmasıdır. 30 Kasım 1933 tarihinde kapılarını yeniden Tayyare adıyla açan sinemada oynayan ilk eser “Grand Hotel” adlı Fransızca sözlü bir Amerikan filmidir.
Tayyare sineması 1940 yılında adı artık Türk Hava Kurumu olan cemiyet tarafından 250 bin lira bedelle İzmir Belediyesine satılır. Bu tarihlerden 1960’lı yılların ikinci yarısında kadar çeşitli kişiler tarafından işletilen sinema, genellikle Alsancak ve çevresi sakinleri ile İzmir’deki Yahudi azınlığın gittiği bir yer olur. 1946 yılında İzmir Şehir Tiyatrosu, 1957 yılında da İzmir Devlet Tiyatrosu kuruluşunda “tiyatro salonu” olarak kullanılması oldukça tartışılan sinema 1968 yılında, son işletmecisi Cevat Boyer zamanında, İzmir Belediyesince ve 1 milyon 850 bin liraya, koltukları ile birlikte iş adamı Bedri Akgerman’a satılır. Sinemayı apartman yapmaya karar veren Akgerman, Celal Boyer haleflerinin İstanbul ikametgahları bulunamadığı için 1968 yılı Ekim ayındaki tahliye isteğini zamanında ulaştıramaz ve sinema bir dönem daha faaliyetini sürdürür. Sonunda da, Atatürk Caddesi, 204 numaradaki bu tarih tanığı sinema yıkılarak yerine Tayyare Apartmanı yapılır.
Tayyare sineması 1923 yılında tarihi bir olaya sahne olur. Kuruluşundan o güne ilk kez İstanbul dışına çıkan Darülbedayi topluluğu, Temmuz ayı sonunda İzmir’e gelir. Hemen ertesi gün bir kurul halinde, Göztepe’ye Muammer beyin köşküne giden sanatçılar, Gazi’yi oyunlarına davet eder. Gazi olumlu yanıt verir ancak grupta Müslüman Türk kadınının bulunup bulunmadığını da sorar. Bu arada sanatçılardan Muvahhit beye dönerek “Eşi Bedia hanımı Ateşten Gömlek filminde izlediğini ve çok beğendiğini” de sözlerine ekler. “Bedia hanıma neden rol verilmediği“ de soruları arasındadır. Sanatçılar, diğer arkadaşlarının yanına döner dönmez Gazi’nin arzusunu gerçekleştirmek için çalışır. Repertuvarlarında olan ve Fransız oyun yazarları Pierre Veber ve Hannequin’in “Vingt Jours a l’ombre” adlı eserinden İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci tarafından adapte edilmiş “Ceza Kanunu” adlı oyunda Bedia hanıma bir rol verilir ve 31 Temmuz 1923 Salı akşamı o zamanlardaki adıyla Palas sinemasında sahnelenen ve Gazi’nin de izlediği “Ceza Kanunu” piyesi ile Bedia hanım sahneye devletin izniyle çıkan ilk Müslüman Türk kadını olur. O tarihi günde kendisini bir anda sahnede bulan ve ölünceye kadar da o sahneden inmeyen Bedia Muvahhit’in adı, ölümünden önce 1993 yılında Konak Belediyesi tarafından, ilk kez sahneye çıktığı Palas Sineması’nın yanındaki sokağa verilmiştir.


gökhan balcı

5 yıl önce - Pzr 18 Oca 2009, 21:17

Saray sineması ve Büyük Sinema 1 hafta arayla yanmış.

ahmetfehmi

5 yıl önce - Pzr 18 Oca 2009, 21:22

Yazık az önce haberlerde izledim tarihi Büyük Sinema yanmış askerliğimde azmı film izlemiştim orada, çok üzüldüm İzmir'in bir tarihi sineması daha kül oldu.

yılmaz büktel

5 yıl önce - Cmt 14 Şub 2009, 00:56

Alıntı:
Fevzi Paşa Bulvarı üzerindeki 1080 koltuklu İkbal Sineması 18 Nisan 1966 günü yanmıştır. Kısa yaşamı kötü bir yangınla sona eren ve İzmir’in dönemin muhteşem sinemalarından biri olan İkbal Sineması, yandığı yılın ölçüleriyle dört milyon lira değerindedir. Ancak yüzellibin liraya sigorta edilmiştir


İzmir'in eski sinemalarından İkbal sineması yangını sırasında çekilmiş bir kare.
Dönemin belediye otobüsleri fiat411lerden ikisi de Fevzipaşa bulvarındaki seferlerini Basmaneye doğru sürdüyorlar.



(+)


mert1969

5 yıl önce - Cmt 21 Mar 2009, 00:15



(+)

1973 yılına ait bu resimde İkiçeşmelik,Eşrefpaşa caddesi üzerindeki sinemanın adını hatırlayamadım ama değerli üyelerden Kıvanç bey,geçenlerde yanan Saray sineması olduğunu söyledi..


cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
Ana Sayfa -> İZMİR - Haberler ve Sohbet