İstanbul İETT Başduraklarındaki İzdiham

[Akın Kurtoğlu]

[Akın Kurtoğlu]

1. Adıgeçen turnikeli duraklar, genelde standart bir tarz arzederlerdi: iki sıralı bekleme koridoru ve her iki cephesinde birer girişi ağzı. Bu tarz turnikelere; herbir koridorda ortalama 20-25 kişi olmak üzere, toplamda 50 kadar yolcu sıralanırdı. İstanbul'da en çok rastlanan form şu şekildeydi:



2. Bunun haricinde özel uygulamalar da vardı. Tek sıralı koridorlar ile iki ayrı hatta rezerve edilmiş ortak duraklar gibi (Taksim'deki 83 ve 87 durakları, yer darlığından ötürü mecburen bu şekildeydi):


Üstteki 2 numaralı örnekte; 2 ayrı hattın araçları durağa yanaşıp yolcularını alır ve hiç bekleme yapmadan bir aradurakmış gibi derhal kalkarlardı. Önce biri gelir, yolcularını toplayarak devam ederdi. 5 dakika sonra bu sefer diğer hattın otobüsü/troleybüsü durağa yanaşır (turnike ağzına tam olarak hizalayabilmek için bir miktar (1-2 metre kadar) ileri-geri kayık şekilde dururlardı) ve o da yolcularını alıp beklemeden kalkardı. İETT hat ortalamasına göre oldukça yüksek sayılan ve 70 dakikalık turlarda tam 7'şer troleybüsü olan 83 ve 87 hatlarının araçları, bu sayede periyodik olarak 5'er dakikalık aralarla durağa yanaşır, saatte 12 aracın kalkmasına müsait turnikelerden son derece başarıyla yolcularını alıp hareket ederlerdi.

Bugün itibarıyla; 62/63, 27/27A, 29F/29T, 70FY/70KY, 28/28T, 83/87, 26A/26B, 39B/39Y, 71T/72T... çiftleri gibi birbirine yakın hatlar, bu tarzda ortak kullanım yapabilirler...

Akın KURTOĞLU

[Çağrı Tekin]

Ben küçükken bu uygulama Gebze'de de vardı, o zamanlar istasyondan binip merkeze giderdik. Zaten tek hat olduğu için sıkışıklık sorunu da yaşanmıyordu ama bir düzen vardı. Daha sonradan bu sıra sistemi kaldırıldı, otobüsler de özelleştirildi, şimdi minibüs mantığı hakim.

İstanbul'da bu sistem pek çok yerde yeniden uygulanamaz gibi geliyor bana. Peronlar çok yetersiz, bazı yerlerde peron bile yok. Taksim'de otobüsler bir kaldırıma yaklaşmıyorlar, Üsküdar gerçekten rezil durumda örneğin.

Kimi yerlerde ise bu uygulama başlatılarak kapasite arttırılabilir. Mesela Kozyatağı'nda az hat, çok müşteri ve yeterince yer var. Fakat yolcular tek ve uzun bir sıra oluşturuyorlar. Çiftli ya da üçlü sıra oluşturulması durumunda kuyruklar taşmayacak, daha düzen hale gelecek peronlar.

Kadıköy Rıhtım'da çok fazla yığılma var, kimi otobüsler yarım saat bekleyebiliyorlar boş yere. Ayrıca kimi hatlarında kendiliğinden kuyruk sistemi oluşmuş durumda. Bu halde bile 21U kuyruğu, 21A sırasına kadar uzuyor, oradan geri dönerek 21U ve 21K sıralarına kadar varıyor. Kış aylarında yaşanan gecikmelerden ötürü E-10 sırasına onlarca kez taştığını gördüm. Durakların fiziki yapısı en fazla iki ya da üç sırayı kısa mesafede yapmaya izin verebilir, o bile yetersiz kalacaktır. Otobüslerin ikinci şeritte yolcu alımı yapması, arkadan bir otobüsün sefere başlaması, gelip geçen sucular, tam bir kargaşa. Düzeltilmesi çok zor, düzeltileceğini de sanmam, kaldırılacaklar zaten.

Kumluk Peronları da çok hatta hizmet etmesine rağmen, yolcu sirkülasyonu çok az. Yolcu için Altıyol taraflarında çalışma yapılmalı, bu sefer de bir çok hat geçeceği için imkansızlaşıyor.

Mecidiyeköy Boğaz Peronları da çok daha iyi kullanabilir mesela. 129K için iki körüklü otobüs boyunda alan var ama tek sıra olarak kullanılıyor, boşa alan israfı. Diğer Mecidiyeköy Peronları ise daha modern olmasına rağmen yine yetersiz gibi göründü bana. Kimi hatlarda müthiş bir kalabalık var.

Turnike? sistemi aslında çok kolay bir şekilde uygulanabilir, en azından bazı yerlerde pilot uygulamaya geçilebilir. Clear Channel, Wall, Ströer gibi firmalar reklam karşılığında bu işi yapabilirleri durakları yaptıkları gibi.

[Akın Kurtoğlu]

Evet, hiç değilse "pilot uygulamalar"la sistemin ugulanabilirliği takip edilebilinir. Verimli olduğuna kanaat getirilirse de, tüm kent geneline yaygınlaştırılır.

Akın KURTOĞLU

[mehmetkonyar]

Akın Abi senin dediğin pilot uygulama en azından Üsküdar Meydanı'nda denenebilir. Biliyorsun meydana otobüsler yanaşıp hemen kalkıyorlar. En kötü ihtimalle 5 dakika bekleme yapıyorlar. Üstüne üstlük pik saatlerde otobüslerin biri gidip biri gelirken yoğunlukla beraber tam bir karmaşa yaşanıyor. Marmaray inşaatının durak alanlarını kısıtlamasıysa cabası. Bahsettiğin yöntem mantıklı da mevcut durak alanları buna yeterli olacak mı? Bugünkülerde biliyorsun tek sıra ancak yetiyor. Senin dediğin gibi 2-3 hat aynı durağı kullanırsa belki. Bir de şöför ihtiyaçlarını göz ardı etmemek lazım. 5 dakikalığına da duruyor olsalar o sırada ihtiyaçlarını gidermeye çalışıyorlar. Meydanlardaki bu duraklarda eğer otobüsler Üsküdar modeli gibi durmadan devam edeceklerse başduraklarda(otobüslerin merkeze geldikleri ilk duraklar) şöförlerin ihtiyaçlarını giderebilmesi için bazı ünitelerin yapılması şart.

[Akın Kurtoğlu]

Eminönü'nde "3'lü durak sistemi" denenebilir. Bir turnike grubu, 3 ayrı hatta hizmet verecek şekilde dizayn edilebilinir. Durak yerleri de 45'er derecelik eğimlerle yeniden tanzim edilirse, cebe yanaşan araç, hangi hattın otobüsü ise o turnikenin ağzına ön kapısı gelecek tarzda durur ve yolcularını alarak kalkar. Herbir cep 3 ayrı hatta hizmet verecek şekilde, Eminönü alanına bu şekilde 15 kadar cep hazırlanabilir. Bu şekilde 2 veya 3 cep sıralı olmak kaydıyla; 15 X 3 = 45 hat istihdam edilir. Deniz tarafında da yine otobüslerin yanyana parkedebilecekleri geçici bir geri istif alanı oluşturulur. Vaktini bekleyen otobüsler burada dururlar. Saati gelen turnikesine yanaşır. Hiç yer işgal eteden 1-2 dakika içinde kalkar ve gider...



Akın KURTOĞLU

[Akın Kurtoğlu]

Eminönü Meydanı'nı biraz temizleyerek yeni bir dizayn üzerinde kafa yordum...

2 sıra dizili ve 3 koridorlu turnikelerden 14 adet sığabiliyor...



(+)

Yani; 14 X 3 = 42 İETT hattı, bu şekilde benzer olanlar biraraya gelmek kaydıyla bu alandan kalkış yapabilir. Gerideki istif alanı da, henüz kalkış vakti gelmeyen 10 kadar otobüsü alabilir. Terminale girmeden evvel oluşturulan bir ortak indirme durağı da (mavi renkli), alanın yoğunluğunun daha önceden azaltılmasını sağlar.

Akın KURTOĞLU

[ümit 806]

[Akın Kurtoğlu]

[Nejat Bilginoglu]