İstanbul Tophane Nusretiye Kasrı

[Fahri]

Tophane Kasrı

Kılıç Ali Paşa Külliyesi, Tophane Çeşmesi, Nusretiye Camii ve Tophane-i Amire' nin bulunduğu Tophane Meydanında, Çeşme ile Nusretiye Camii arasında kalır. 1950 yılına kadar kasrın deniz yönü deniz görebiliyordu. 1950' lerde Amerikan Pazarı denilen dükkanlar yapılınca bu manzarası kapandı.

Sultan Abdülmecid devrinde tophane müşüri Halil Paşa tarafından İngiliz mimar William James Smith'e inşa ettirilen binanın yapımı 1852 yılında tamamlanmıştır. Kasır, padişahların Tophane'deki askeri tesisleri ziyaretleri veya şehri deniz yoluyla ziyarete gelen yabancı devlet adamlarının karşılanması esnasında kullanılan bir mekan olarak işlev görmüştür. 1867’de yandı ve Müşiriyet dairesi olarak yeniden yapıldı.

Bunların dışında bazı önemli tarihi olaylar da bu kasırda gerçekleşmiştir. Rus Çarının kardeşi Grandük Konstantin, Sultan Abdülmecid tarafından burada kabul edilmiş, Osmanlı-Yunan savaşına son veren 1897 uluslararası konferansına ev sahipliği yapmıştır. Mütarekede İngiliz deniz kuvvetleri tarafından işgal edilen kasır, Lozan Antlaşması sonrası Uluslararası Boğazlar Komisyonu tarafından kullanılmıştır.
Günümüzde 1998 yılına kadar Mimar Sinan Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü olarak kullanılırken, bu tarihten sonra, kasır yine Mimar Sinan Üniversitesi bünyesindeki Sanayi-i Nefise Vakfı Merkezi (SANEV) olarak kullanılmaktadır. Bakımlı haliyle güzel görünüşünü korumaktadır.
Kasır denize paralel, dikdörtgen planlı ve iki katlı bir yapıdır. Dış yüzeyindeki süslemeler, ikinci katındaki konsollara oturtulan barok üsluptaki çıkma, kalem işi tavan süslemeleri ve mermer şömineleri kasrrın en dikkat çekici özellikleri arasındadır.

Karaköy-Beşiktaş arasındaki caddenin genişletilmesi sırasında kasrın batısında bulunan Top Arabacıları Kışlası yıkılmış, doğusuna bugünkü liman binaları yapılmış ve bunun sonucu olarak da kasrın deniz ile bağlantısı kesilmiştir. Uzun süre Malül Gaziler Yurdu olarak kullanılmış, günümüzde de Mimar Sinan Üniversitesinin kullanımındadır.

Tophane Kasrı kuzey-güney doğrultusunda, denize paralel, 22.00x10.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı, iki katlı bir yapıdır. Tophane Kasrı cephe mimarisi yönünden İngiliz Mimarı William James Smith’in diğer yapılarından farklılıklar göstermektedir. Prizmatik kütleli, denize yönelik doğu cephesinin ekseninde dışarıya taşan bir giriş bölümü ile batı cephesinin birinci katında konsollarla taşırılmış geniş çıkmalar yapıya hareketli bir görünüm kazandırmıştır. Kasrın ana girişi dört kolonun taşıdığı, üzeri balkon olarak kullanılan bir giriş görünümündedir. Ayrıca güney cephesinin ekseninde de bir servis girişi bulunmaktadır. Zemin kattaki giriş holünün iki yanında iki oda, doğusunda kare planlı bir sofa yer almaktadır. Sofadan üç kollu bir merdivenle ikinci kata çıkılmaktadır. Burada iki sıra halinde yerleştirilmiş odalar bulunmaktadır.

Neo-Klasik üslupta bezenmiş olan kasrın kalem işi tavanları korint düzeninde plasterler ve mermer şöminelerle iç mekân zengin bir görünümdedir. Dışa yönelik kemerli pencereleri, kemer hizasında devam eden yatay silmeler, madalyonlar barok mimariyi yansıtmaktadır. Yapının üzerini örten çatı plasterlerle desteklenmiş, buradaki madalyonlara kurdeleler eklenmiş, pencere aralarında ve onların altında yatay ve düşey bitkisel motifli panolara yer verilmiştir.



(+)


Sevgili Oğuz abinin daha önceden çekmiş olduğu kasrın başka bir açıdan görnüşü


(+)

[Hüseyin Aydın]

(+)




(+)




(+)

[MeteHan!]

(+)

[kemalsoylemez]

Kuşbakışı

[MeteHan!]

(+)


(+)


(+)


(+)