Yurdumuzda Eski Hanlar ve Kervansaraylar

15 yıl önce - Pzr 02 Mar 2008, 20:38

wowTURKEY sitemizin en belirgin görevlerinden biri; yurdumuzu hem üyeler arasında; hem de dünyaya tanıtma amacına hizmet ettiğine göre, wowTurkey dostlarımızın yaşadığı çevrede bulunan eski Osmanlı - Selçuklu Han ve Kervansaraylarının fotoğraflarını, mümkünse kısa tarihçeleri ile birlikte yüklemelerini bekliyorum.
Böylece birbirimizi bu konuda bilgilendirdiğimiz gibi, bu eserleri dünyaya da tanıtmış olacağız.
Antalya Bölgesi'ndeki han ve kervansaraylardan başlayarak ben bu çalışmayı başlatmak istiyorum.

Önce eski kervansaraylardaki yaşamdan çok öz ve kısa bilgi vermek yerinde olacak sanırım:

ESKİ KERVANSARAYLARDA YAŞAM
Selçuklular her 25-30 km ara ile bir kervansaray yapmayı bir gelenek haline getirmişlerdi. Kervansaraylarda mal getirip götüren kervanlar, posta katarları, yolcular yatardı. Her kervansaray bir günlük yol menzilini meydana getirmekte, Orta Asya'dan başlayarak Doğu Anadolu üzerinden İzmir'e kadar uzanan ticaret yolu üzerinde belirli günlük menziller üzerinde bu kervansaraylar inşa edilmişlerdi.
Bu kervansaraylarda, geniş avlusunun ortasında bir köşk mescit; onun altında bir şadırvan, odaların içinde birer sedir ve bir ot yatak, ocakta yakılmak için birkaç odun, bir de kandil vardı. Bir kunduracı ve bir terzinin görevli olduğu bu kervansaraylarda ayrıca kıymetli eşya, para ve mücevherleri saklamak üzere demir kasalar bulunmakta idi.
Hayvanlara ücretsiz yem verilen bu konaklama tesislerinde bir de aşevi vardı. Birçok kervansarayda kütüphane ve neşeli vakit geçirtmeye yönelik oyun araçları ve çalgıcılar da bulunurdu. Kervansaraylarda dışa açılan yalnız bir taç kapı vardı. Giriş ve çıkışlar ancak bu kapıdan yapılabilirdi. Kervansarayın kapısı güneş batınca kapatılır; sabaha kadar içerden dışarı hiç kimse çıkamazdı. Herkes güvenlik içinde yatardı. Kervansaraylarda sultan tarafından atanan bir personel kadrosu disiplin içinde çalışırdı. Personel özellikle soygun olaylarına karşı çok dikkatli idi. Kervanın sabah hareketinden önce herkese malının eksik olup olmadığı sorulur; ondan sonra kapılar açılırdı. Sabahleyin kapılar açılmadan önce, yolculara Kervansaray yetkilisi tarafından:
-"Bir şeyiniz eksik mi?" diye sorulur, yolcular da:
-"Her şeyimiz tamam, Allah razı olsun!" derlerdi.
Daha sonra, hanı yaptıran kişiye, Sultana dualar okunur, yolcular eşyaları hayvanlarına yüklenmiş olarak taç kapıdan dışarı çıkarak yollarına devam ederlerdi.
Kervansaraylarda "Kervansalar" adı verilen bir idareci, "Rahdar" veya "Tutguvul" olarak isimlendirilen rehberler vardı. Bunlar talep halinde kervanlara diğer bir kervansaraya kadar eşkiyalara karşı koruma görevi yaparlardı. Bunlara belirli bir ücret kervancılar tarafından ödenirdi.

ANTALYA BÖLGESİ'NDEKİ SELÇUKLU HAN VE KERVANSARAYLARI (1)

EVDİR HAN
Antalya-Korkuteli yolu üzerinde, Antalya'ya 18 km uzak-lıktaki Yukarı Karaman köyü içinde, Uzunkuyu mevkiinde 78,80 x 45,30 m büyüklüğündeki hanın taç kapısı, Türk taşçılık ve oymacılık sanatının en güzel örneklerinden biridir. Dışa doğru taşan, sivri kemerli taç kapısı üzerinde Selçuk Sultanı Keyhusrev oğlu Sultan I.İzzeddin Keykavus (1210-1219) tarafından yapıldığını gösteren üç satırlık bir kitabe vardır. Taç kapının kemerini yıldız geçmelerden, düğümlenmiş daire ve baklava şekillerinden oluşan bir bordür sarar. Cephe duvarı 1,50 metre kalınlığındadır. Kemerler üzerine oturtulmuş 7,30 metre yüksekliğinde tonozla örtülü gözler vardır. Bu gözler ortadaki avluya bakmakta, yolcuların hayvanlarını bağlamaya ve yüklerini koymaya mahsustur. Yolcular için ayrıca odalar vardır. İçerde bu odalardan başka ahırlar da vardır. Çevrede akarsu bulunmadığından, hanın yakınına halk tarafından "Uzunkuyu" olarak adlandırılan bir de sarnıç yapılmıştır. Hanın üstü beşik örtüsü şeklinde Horasanla doldurulmuştur. Güzel bir işçilik gösteren bu kervansarayın çevre duvarı, her kenarda iki tane olmak üzere, dıştan kare şeklinde dayanak kuleleriyle sağlamlaştırılmıştır. Bölgenin sıcak iklimi nedeniyle diğer hanlarda görülen tamamıyla kapalı bir bölümü yoktur. Bugün oldukça iyi korunmuş durumda olan han 3.800 m²’lik bir alanı kapsamaktadır.

(+)

(+)

Hüseyin Çimrin
Antalya Kent Tarihçisi

En son Hüseyin Çimrin tarafından Pzr 02 Mar 2008, 23:24 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi