Bu konudaki ilk mesajda (25 Ocak 2004), imlâ kılavuzu ve sözlük için Türk Dil Kurumu linkleri verilmiş ama, TDK 26.09.2006 tarihinde siteyi tamamen değiştirdiği için bu linkler artık çalışmıyor.
Eleştiri olarak kabul etmeyin. Çünkü ne kadar dikkat etsekte, hepimiz zaman zaman yanlış yapabiliyoruz. Önemli olan yanlıştan dönebilmek.
Hepimizin çok sık yaptığı bir hata var. -de -da ve -kı -ki ekleri.
Bu ekleri nerede nasıl kullanmalıyız?
Yukarıdaki mesajdan alıntı yaparak bu soruya cevap vermeye çalışayım. Dilerim, arkadaşım eleştiri olarak almaz.
"Çünkü ne kadar dikkat etsekte" ifadesinde geçen "etsekte" kelimesinin doğru yazılışı "etsek de" olmalıdır. Çünkü buradaki (de) hecesi, etmek fiiline "dahi" "bile" gibi bir anlam kazandırıyor. Yani, etmek fiili, "etsek bile", "etsek dahi" gibi bir anlam kazanıyor.
Kaldı ki yukarıdaki mesajı yazan arkadaşım bu dilbilgisi kuralını biliyordur. Fakat dikkatinden kaçmıştır.
Bu konuda Talat Halman'ın bir makalesi vardı. Aşağıdaki alıntı bu makaleden:
Alıntı:
"de" ve "ki" ve "mi" kullanımında bocalamayan, üçünü de hep doğru yazan kaç üniversite mezunu var acaba?
Ara sıra, en titiz gazetelerde bile, bakıyorsunuz, "dahi" anlamındaki "de" ve "da"lar yanlış, yani ayrı değil de bitişik yazılmış.
Kentin dört bucağına yapıştırılmış bazı afişlerde, bitişik olması gereken "ki" ayrı olabiliyor, ayrı olması gereken "ki" ise bitiştirilmiş.
Bir Türk edebiyatı profesöründen bir mektup alıyorsunuz; içindeki her "mi", "mı", "mu", "mü" önceki kelimeye iliştirilmemiş mi?
Benim gördüğüm hata son günlerde belki bilerek belki de heyecan altındayken yapılan bir hata. Büyük ve çok önemli.
Son günlerde gerek gündemin ısınması,gerek bilimum nedenlerden ötürü artık birbirimize karşı saygımızı yitirmeye başladık,üsluplarımızı sertleştirdik. Kendi düşüncemizden olmayanların aleyhinde bir şeyler olunca neredeyse bir elimizin avucunu kapatıp diğer elimizin açık avcuyla o kapattığımız elimizin üzerine vurupta "ŞAK"sesini çıkarmadığımız kalmaya başladı. Ya da görüşlerimizi anlatmaya çalışırken,tartışırken baş parmağımızla ve yandaş parmaklarımızı da kullanarak uluslar arası işaretler kategorisinde ayıp ve terbiyesiz olarak nitelendiren işareti yapmadığımız kaldı. Bu siteye galiba 1sene önce üye oldum. (Bu ikinci üyeliğim,diğeri de Ayhan B2'dir.) Ve ağzımı açık bıraktıran bu sitede ki güzel Türkçe kullanımının yanısıra insanların birbirine olan saygılı yaklaşımlarıydı. Hatta hadi canım dedim olmaz bu kadar. Ama gördüğüm odur ki son zamanlarda bu iş iyice arttı. Birbirimizi kırmaya başladık.
Hayır merak ediyorum,savunduğumuz düşünceler bizim dünya görüşümüzdür ancak sanırım kimse helal olsun iyi savundun nasılda alt ettin karşındakini deyip cebimize 3-5kuruş sıkıştırmıyor. Dindar-Ateist,Laik-Şeriatçi...vs ne olursa olsun insanlığın en büyük erdemlerinden biri olan saygımızı yitirmeye mi başladık? Biz birbirimize saygı göstermezsek,biz karşımızdaki insana saygı göstermezsek,insanlardan saygı duymayı hangi yüzle bekleriz....
Kusura bakmayın yazma gereği duydum,başka bir başlıkta bulamadım. Katılırsınız,katılmazsınız... Ama bu benim gördüğümdür... Yanılma payım vardır,bende insanım...
Sözcüğün kökü artmak, armak değil. Dolayısıyla art- köküne -tır fiilden fiil yapım eki geliyor ve arttırmak oluyor.
Ancak bir de şöyle bir durum var ki art- köküne -(ı)r ekinin gelmesiyle de oluşabilir. Üstteki arkadaşın belirttiği gibi. Emin değilim ama bana kalırsa birincisi...
Benim yazım kılavuzunda "arttırmak" diye bir sözcük bulamadım. Şimdi merak ettim doğrusu.
Benim yazım kılavuzunu değiştirmenin zamanı gelmiş. İnternet gibisi var mı?
En son erkanyure tarafından Pts 11 Şub 2008, 02:38 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
1 . Artmasını sağlamak, çoğaltmak.
2 . Bir malı başka alıcıların verdiği fiyattan daha yüksek bir fiyatla almak istemek.
3 . Tutumlu davranıp biriktirmek, tasarruf etmek.
4 . mecaz Herhangi bir davranışta ileri gitmek:
"Sen edepsizliği adamakıllı artırdın."- .
