Samsun - Alaçam

10 yıl önce - Sal 04 Eyl 2012, 02:29

Hafta Günü

Alaçam ilçemizde halk pazarı Çarşamba günü kurulmaktadır. Köylülerin haftalık ev ihtiyaçlarını gidermek ve bunun için gerekli olan parayı kazanmak için o an ellerinde olan ürünlerini pazarlamaya geldikleri bu pazar yerlerinde ve o gün köylerde yaşananları konu alan yazım Alaçam ve Yakakent ilçelerinin bir kültür ve sanat dergisi olan o günkü adıyla "Kuzeyde Tütün-Memleket Mektubu" dergisinde yayınlanmıştı.Sizlerle de paylaşmak istedim.

KAYNAK: memleketmektubu.com

HAFTA GÜNÜ

Alıntı:

Nazar eyle nazar eyle
Gel yanıma pazar eyle
/Barış Manço

İnsanların hayatında her günün ayrı bir yeri ve değeri vardır. Kentli için Pazar günü tatil olması nedeniyle özel bir gündür. Bir hafta boyu aile darmadağınıktır. Çocuklar okula, küçükler yuvaya, ebeveynler işe… Problem olmayan tek gün Pazar’dır. Herkes evde aile bir aradadır.

Bunun gibi Pazar günü olmasa da köy halkının da iple çektiği günlerden birisi de Çarşamba günleridir. Aslında bugün, onlar için bir “Pazar” günüdür;Birçok şeylerini pazarlarlar…

Bütün köylerin halkı, bir hafta boyunca bugün için hazırlık yaparlar. Süt, yoğurt, tereyağı, yumurta, mevsimlik sebze, meyve, koyun, sığır, tavuk… Aklınıza ne gelirse… Pazarlayabilecekleri ürünlerini hazırlayıp “denk” yaparlar. O gün geldiğinde, varsa köyün minibüsüyle, traktör römorkuyla yoksa şehirden gelecek ulaşım vasıtasıyla (Bu yüksek köylerde kamyonlardır) günün ilk ışıklarıyla, daha şehirli yatağından çıkmadan çarşı – pazarda yerlerini alırlar.

Her köy için ayrı bir sokak tahsis edilmiştir. Sordanköylülerin yıllarca tezgâh kurdukları sokak şurada görülen şimdiki adı Önder olan sokaktır.

Çarşamba günleri köylülerimiz için sadece ürününün pazarlandığı ve ev ihtiyaçlarının (yağ, tuz, çay, şeker vb.) karşılandığı gün değildir. Köyden uzaklaşıp değişik yerler görme günüdür. Özellikle çocukların hevesli çalışmalarını temin için ailenin onlara bir hafta önceden “Ha gayret yavrum seni pazara götüreceğim” sözünü vermeleri köylü gençler için bir isteklendirme aracıdır.

Görünürde Çarşamba günleri alış-veriş günü olarak değerlendirilmektedir. Ancak, bu günler ticaret günü olmaktan ziyade gizliden gizliye bir sosyalleşme günleridir. “Çoluk – çocuk” bugünde çarşıya gezip tozmaya gider. “Ununu eleyip eleğini asmışlar” için bir "vakit öldürme"dir. Ayrıca, uzaklarda olan hısım – akraba, eş – dostlarla buluşma görüşme günüdür.

Bugünler, evlilik çağına gelmiş kızlar ve erkeklerin eş bulmalarına, buldukları varsa görüşmelerine yardımcı olduğu günlerdir. Yeni evlenenler, nişanlananlar bu günlerde sık sık pazara götürülerek eşe dosta gösterilirler. Gerek gençlerin birbirlerini görüp beğenmeleri, gerekse ailelerin çocuklarına bir eş beğenmeleri bu günlerde buralarda olur.

“Hafta günü” diye de isimlendirilen Çarşamba günleri erişkin gençler için bir bayram günü, bir “umut kapısıdır”. Delikanlılar en “fiyakalı” elbiselerini giyip birer ikişer, sokak sokak bütün köy pazarlarını dolaşıp kolaçan ederler. Bazen aynı sokaktan defalarca geçmek zorunda(!) kalan gençler vardır. Ama nafiledir. Oranın köylüsü çok uzaktır… Ya da beğendiklerinin bir sevdiği, ya da abisi vardır. Dövülme olayına şahit olmadım. çünkü bu tarz hareketler saygı kuralları dâhilinde olmaktadır. Sarkıntılık etmek, laf atmak vb. gibi tacizvari hareketler değildir.

Çarşamba günleri ‘Pazar’da bunlar olurken, köyde neler oluyor dersiniz. Ana – baba çarşıya gitmiştir. Aslında köyde bugün “Pazar tatili” yaşanmaktadır. Sevgililer gizliden gizliye bu günlerde buluşurlar. Sözlü ve nişanlılar bu günlerde korkusuzca bir araya gelerek gelecek planları yapabilmektedirler. Kaynanalar “çarşı” da olduğu için gelinler evinde rahat(!) bir gün geçirmektedirler. O gün köy işleri de askıdadır. Hatta köy öğretmenleri ve imamları bu günlerde çarşı-pazar ihtiyaçlarını karşılamaları için resmen izinlidirler.

Sözün özü, köyde hafta sonu Çarşamba günüdür.
/Çetin KOŞAR