Ama burada şunu söyleyemeyiz ki.. Talep % 50 düşerse petrol fiyatı da % 50 düşer gibi.. Talepte %1lik 2 lik düşüş fiyatı buralara getirmesi mümkün
Reel piyasalarda bir malın fiyatı yükselmişse bir ay içinde o malın fiyatı bu şekilde küt diye düşmez. Piston etkisinin ne olduğunu biliyor olmalısınız. Fiyat bir süre yukarda askıda kalır. 2 aylık süreçte böyle anormal düşüş ve yükselişler ancak borsalarda görülür. Size reel bir örnek vereyim. Araba satışları durma noktasına gelmiştir. Satıcılar fiyatları düşürmeden önce özel kampanyalar yaparlar, Kimisi bakım garanti süresini kimisi deponuza benzin koyar kimisi kredi fazilerinin bir kısmını öder. Kimisi küçük iskontolar yapar. Reel piyasalarda düşüşler böyle olur.
Araba satışları durma noktasına gelmiştir. Satıcılar fiyatları düşürmeden önce özel kampanyalar yaparlar, Kimisi bakım garanti süresini kimisi deponuza benzin koyar kimisi kredi fazilerinin bir kısmını öder. Kimisi küçük iskontolar yapar. Reel piyasalarda düşüşler böyle olur.
Reel piyasalarda verdiğiniz araba örneği doğru ama bu modeli direk emtia ürünlerine uygulayabilir miyiz? Bu konuda şüphe duyuyorum.. Şöyle ki; araba fiyatlandırmalarında etkin olarak , markaların kendi aralarındaki rekabeti vardır, arabaların diğer taşıma araçlarına göre rekabeti vardır, satıcıların kendi aralarındaki rekabeti vardır ve bunun gibi daha fazla etken vardır..
Emtia piyasaları öyle midir? Mesela petrolü incelediğimizde alıcısı ve satıcısı ve de maliyeti en fazla belirleyen etken gözüküyor.. Biraz özerk bir piyasa olduğu için fiyatlar günden güne değişebiliyor.. Alıcıları her zaman petrole muhtaç konumda.. Petrolün diğer emtia ürünleriyle rekabet etme durumu da yok.. Satıcıları arasında bir rekabet de yok.. Bu da farklı bir alışveriş ilişkisi yaratıyor ve farklı karakterde fiyat oynamalarına sebebiyet veriyor..
Tunç Beyin izahı daha mantıklı gibi gözüküyor.. Fiyatların ana belirleyen etkeni talep ve arz dengesidir.. Spekülatörler vardır ama beklentilere göre hisse alırlar aşağı ve yukarı trendinden yararlanır kar ederler.. Ama fiyatların aşağı trendini ya da yukarı trendini belirleyemezler..Trene binerler sadece.. Bu da fiyatlarda spekülatörlerin çok fazla etkisinin olmadığının işaretidir.. En fazla 15-20 dolarlık bir oynama ya da dönemsel olarak 30 dolar da olabilir..
Ayrıca Ümit Beyin verdiği Khursaniyah kuyularının (Suudi Arabistan) üretime geçmesinin akabinde fiyatların 150 dolardan dönmesi ve bugünlerde yaşanan ekonomik kriz sebebiyle 80 dolar civarında seyretmesi arz ve talep dengesiinin ana etken olduğuna işaret ediyor..
Ek olarak yine Ümit Beyin verdiği demir cevheri piyasa grafiğini incelemekte de yarar var..
Az önceki bir veriyi de ekleyeyim..
Alıntı:
20.10.2008
Iran'in opec temsilcisi: "dunya gunluk petrol talebi 2 milyon varil azaldi"
-matriks-
Bu durumda şunu söyleyebiliriz.. Fiyat grafiğine bakarken 3-4 aylık trende bakmak yerine son 4-5 yıllık trende bakmak daha iyi.. Bu da bize üretimin sabit kaldığı ve talep de arttığı için fiyatın da arttığını gösteriyor.. 4-5 yıldır yükseliş trendinde..
Alternatif bir öngörü olarak düşünürsek bu ekonomik krizin aşılması durumunda tekrar büyüme rotasına girilecek yine petrol talebi artıcaktır.. Peki sormak lazım yedekte bekleyen petrol kuyuları var mıdır? Varsa tekrar kaldığımız yerden büyüme rotasına devam ederiz.. Yoksa sonuç bellidir.. Önümüzdeki seneden itibaren fiyatlar 4-5-6-7-8/lt diye tırmanır.. ''Petrol olmazsa ekonomiler büyümez'' görüşünde herkes sanırım hemfikir..
Tabii bu söylediklerim serbest piyasa ekonomisine göre geçerli.. Bir de militarist piyasa ekonomisi var.. Masada poker oynuyanların hiç birisinde silah olmadığını düşünerek konuşuyoruz.. Silahını çıkarırlarsa bu yazdığım son öngörü geçersizdir..
Bu durumda ne diyelim? En hızlı silahşör kazanır mı diyelim?
Iran'in opec temsilcisi: "dunya gunluk petrol talebi 2 milyon varil azaldi"
Bu doğrudur,bu yuzdende yilin ilk yarisinda ortaya cikan dunya üretiminin dunya tuketimi karsilayamamasi yuzunden stoklardan cekim yapilmasi durumu ortadan kalkmistir,ama finans dunyasida uyanmistir.
Alıntı:
Alternatif bir öngörü olarak düşünürsek bu ekonomik krizin aşılması durumunda tekrar büyüme rotasına girilecek yine petrol talebi artıcaktır.. Peki sormak lazım yedekte bekleyen petrol kuyuları var mıdır? Varsa tekrar kaldığımız yerden büyüme rotasına devam ederiz
Petrol yatagi kesif grafigine bakilirsa bizi neyin bekledigi hemen anlasilir.
Asagidaki grafikte ise yeni bulunan reservlerin tuketimi karsilama oranlarini gosterir.
Gördügünuz gibi 80 li yillardan bu yana,bırakın petrol uretimini arttirmayı bir yana,üretimi bugunki düzeyde tutmaya yetebilecek kadar bile reserv keşfedilememektedir.
Alıntı:
Ayrıca Ümit Beyin verdiği Khursaniyah kuyularının (Suudi Arabistan) üretime geçmesinin akabinde fiyatların 150 dolardan dönmesi ve bugünlerde yaşanan ekonomik kriz sebebiyle 80 dolar civarında seyretmesi arz ve talep dengesiinin ana etken olduğuna işaret ediyor..
Evet Kursaniye Temmuzda 500000 varil kapasitesi ile Dogal Gaz unitesi daha bitirilmeden ABD nin "zorlaması" ile üretime alindı.
Peki bu dünyayı Temmuzda ipten döndüren Kursaniye yataklari yeni keşfedilmis yataklar mı ?
Degil.
Asagiya Suudi Arabistan Kralliginda bulunan petrol yataklarini ve kesif yıllarini gosteren tabloyu koyuyorum.
Gördügünüz gibi 2008 i kurtaran Kursaniye yataklari taa 1956 da kesfedilmiş,ve Suudi Arabistan'in elindeki minik yataklardan biri.
50 sene kimse yuzune bakmamis,2000 li yillara gelince "Koyunun olmadiğı yerde keçiye Abdurrahman Celebi" denir sözüne uygun olarak makyajlanip piyasaya sürüluyor.
Bugun Petrol piyasasinina bomba bir haber geldi,Suudi Arabistan Kursaniye'den sonra Manifa yataklarininda acilen hizmete sokulabilmesi icin piyasada malzeme arayisina cikmis.
Acaba Suudi din kardeslerimiz bir insan ömru kadar süredir yuzlerine bile bakmadiklari,hic deger vermedikleri Kursaniye ve Manifa gibi eski ve kucuk yataklarina neden aniden "Apturrahman Celebi" muamelesi yapmaya basladilar ?
Bunun nedeni dunya mega petrol yataklarının krali sayilan ve 1951 den beri sürekli uretimde bulunan yasli Ghawar yataklarinin düşüşe gecmesi ve bu düşüşün 2009 sonundan itibaren çöküşe geçecegi olmasın ?
Alıntı:
Alternatif bir öngörü olarak düşünürsek bu ekonomik krizin aşılması durumunda tekrar büyüme rotasına girilecek yine petrol talebi artıcaktır.. Peki sormak lazım yedekte bekleyen petrol kuyuları var mıdır? Varsa tekrar kaldığımız yerden büyüme rotasına devam ederiz.. Yoksa sonuç bellidir.. Önümüzdeki seneden itibaren fiyatlar 4-5-6-7-8/lt diye tırmanır.. ''Petrol olmazsa ekonomiler büyümez'' görüşünde herkes sanırım hemfikir..
Tabii bu söylediklerim serbest piyasa ekonomisine göre geçerli.. Bir de militarist piyasa ekonomisi var.. Masada poker oynuyanların hiç birisinde silah olmadığını düşünerek konuşuyoruz.. Silahını çıkarırlarsa bu yazdığım son öngörü geçersizdir..
Bu durumda ne diyelim? En hızlı silahşör kazanır mı diyelim?
Dun Cinin buyumesinin durdurulmasina yonelmis Cinden gelen bir haberi koymustum.
Dunyada bir tane dahi spekulator bulamayacağınız bir tek piyasa vardır,o nedir biliyormusunuz ?
O piyasa "Demir Cevheri" piyasasidir,bu piyasada sadece ve sadece üreticiler ve ihtiyac sahipleri bulunur ve bu piyasada olusan fiyatlar ekonomilerin buyumesinin veya kuculmesinin bir fonksiyonu olur.
Zaten dunyada ne olursa olsun hammadde uretene oluyor. Ciftci Tarlada uretir, ondan sonraki ciftciden fazla kazanir, Petrol olan ulkelerden cikar ondan sonraki kazanir,
Demir Cevheri piyasasinda spekulator bulamazsiniz ama, Bu demiri isleyenler kendileri zaten spekulatordur oyle degil mi. Daha onceleri mamul demir islemesi ile ilgili konularda yazilarim olmustu, zaten buralarda bircok defa bu konulara degindim, Dunyadaki demir celik uretiminin % 30 kadari zaten cin in elinde, Yine dunya demir celik piyasasi hindistan kontrolunde diyebilirizr, Nasil Cin bundan iki sene evvel ihtiyacindan fazla uretim yaparak Dunya demir celik piyasasini altust etmis ve sonrasi yine dusus olmussa,benzer oyunlari baskalarida surekli yapiyor, Bu suruma Cevher sektorunde spekulator yok dememiz gerekmez..
Aslinda Turkie Demircelik sektorunde Cok daha ilerilerde olabilir, Ben suandaki isim Itibari ile Bu isler ile ugrasiyorum, Dunya Demir Celik Sektoru, Suan Hindistan tarafindan Yonlendiriliyor diyebiliriz, Bu sektorde Cok acayip seyler oluyor su siralar, yaklasik 2 ay once Avrupada fiyatlar biraz gerileyip, sonra % 40 lara kadar yukseldi, Suan Ispanyada demir cevherinden uretim yapan Dogru durust sirket yok, Hurdadan uretim yapiyorlar, ayrica buyuk firmalarin stoklarinda da demir yok, Olanlarda fiyati yuksek, Fiyatlar gunluk degisiyor...
Size bir ornek vericem, gectigimiz sene ve hatta donem donem surekli, Turkiye de, peynir ve sut urunleri sektorunde, fiyatlari yukari ziplatma oyunlari yapiliyor. daha iyi anlamak icin, sadece bir bakis acisi (bircok sebeb olabiliyor da) mesela, bugun encok uretim yapan firmalardan birisi, tikkvesli, pinar, sutas veya ulker diyelim, payi yuksek olanlardan birisi, sut toplama talebini bir hafta % 50 arttirsin stoga calissin, sut urunleri fiyatlari, 2-3 ay ziplamaya baslar, sonraki aylardada stoktan yesin, ureticinin canina okur. Yeterki arz ve talep ile oynamasini bilin.. Neyin ne zaman nasil yapilacagi cok onemli..
Buna bir ornekde soyle soyleyebiliriz, Parakende satislari ile ugrasanlar bilir spotculuk
Yanlis anlasilmasin sakin, amacim zit anlamda yazi kaleme almak degil, hatta ben burada hersey spekulator tarafindan yonlendiriliyorda demek istemedim, yukaridaki aciklama sanki biraz oyle olmus gibi
Alıntı:
Bir tane bile spekulator olmayan bir piyasadaki fiyatlar ile sizlerin spekulatorlerle dolu olduğunu zannettiginiz bir piyasadaki fiyatlarin seyrinin tamamen benzer olmasi acaba neye delalet eder ?
supesiz ki, birbirlerini etkileyen bircok etken vardir. Ben tek acidan degil, baska sebeblerinde olabilecegini hatirlatmak istedim. paralel grafiklere sahip bircok urun ve material olabilir, hatta benzer guruba ait olsada cok farkli grafiklere de sahip olabilir, Ornegin Bakir piyasasi, mesela dunyadaki tavuk eti fiyatlari da zaman zaman demir cevheri ile paralel artis saglamis olabilir. oyle degil mi? Herhangi bir emtianin artis ve azalisi benim acimdan sebebi baska olabilir, birbaskasi acisindan farkli olabilir, bazende musterek noktalarda bulusabiliriz.. Kimin nerede durdugu ve neye nasil baktigi cok onemlidir.
Bu suruma Cevher sektorunde spekulator yok dememiz gerekmez..
Tabii bu tanima göre "spekülator" tanimini epeyce genisletebiliriz.
O zaman pazarda yumurta satan çocukta spekulator sayilabilir,evine sana yağı alan aile babasida.
Alıntı:
Bir turev soru da su olabilir: Ford ve General Motors gibi asiri yakit tuketen Suburban, Excursion vb. arabalar ureten ve global anlamda karlilik yakalayamayan sirketleri Amerikadaki "guc"un tasviye etmesini mi bekliyorsunuz, yoksa bunlar kurtarilacak mi?
Tabii bu tanima göre "spekülator" tanimini epeyce genisletebiliriz.
O zaman pazarda yumurta satan çocukta spekulator sayilabilir,evine sana yağı alan aile babasida.
Herhalde, Hatirlarmisiniz daha daha gectigimiz aylarda princ ile ilgili haberleri,
Tum amerikan halkini, Princ spekulatoru yaptilar. Millet evine 3-4 ayda tuketemeyecegi princi aldi. hemde kavga ederek hemde pahali fiyata, onlar hala o princleri tuketemediler , hatta bir kismi kurtlandi, belkide kurlanmis princ stogunu eritmek icindir, ne dersiniz.. Simdi ise, taze urunleri ozamanki soylenti fiyatinin yarisina aliyorlar..
ispanyada princ fiyati, Extra largo (yani en iyisinden pistimi iyi sisen ) = 65 cent
O zaman pazarda yumurta satan çocukta spekulator sayilabilir,evine sana yağı alan aile babasida
Eskiden zam gelecek diye insanlar yağ , şeker v.s stoklardı. Bazıları bu işi çok abartır nerdeyse iki yıllık yağ ihtiyacını depolardı. Onlar depoladıkça yağ fiyatları artardı , fiyatlar arttıkça onlar depolardı. Birbirini besleyen bir mekanizmaydı. Böyle bir döngü vardı. Sürü psikolojisi dediğimzi şey budur aslında.
Spekülatörleri ben birazda koyun sürülerne benzetirim. Sürünün başındaki atlayınca diğerleri de arkasından atlar.
Bu haber çok güzel açıklıyor
Bin 480 koyun uçuruma atladı!
Van`ın Gevaş İlçesi`nde sarp kayalık bir bölgede otlayan koyun sürüsünün bir bölümü, inanılması güç bir olay yüzünden uçurumdan düşüp telef oldu. Kayalık bölgede otlayan sürüdeki bir koyun uçurumdan atlayınca bin 480 koyun da peşinden atladı. 450 koyun ezilip telef olunca, diğerleri üzerlerinden geçip kurtuldu.
Bugun Petrol piyasasinina bomba bir haber geldi,Suudi Arabistan Kursaniye'den sonra Manifa yataklarininda acilen hizmete sokulabilmesi icin piyasada malzeme arayisina cikmis.
Bu Manifa ve Khursaniye kuyuları Suudi Arabistanın günlük 2 mbd ye varan atıl kapasiteleri midir?(spare capacity)
Alıntı:
Bütün bu senaryoların en ürkütücü yanı, 1980'ler ve 1990'larda yaşanan gelişmelerin sonucunda geldiğimiz şu noktada, dünya petrol arzındaki atıl kapasitenin neredeyse hiç kalmamış olması. Yani bugün petrol arzı talebi ucu ucuna karşılıyor. 1985'te sadece OPEC'in atıl kapasitesi 15 milyon varilmiş, yani o günkü talebin dörtte biri. Demek ki 1985'de, Suudi petrolü tamamen devre dışı kalsaymış bile dünyada bir kriz çıkmazmış. 1990'da Irak'ın Kuveyt'i işgali sırasında bile OPEC atıl kapasitesi 5,5 milyon varilmiş (dünya talebinin %8'i). Ancak bugünkü atıl kapasite, 2 milyon varil kadar ve bu da talebin sadece %3'üne yetecek bir miktar. Arzda 2 milyon varilin üstünde bir sıkıntı yaşanırsa vay halimize!!
Sitelerin birinde böyle bir haber vardı.. Doğru mudur acaba?
Bu demek oluyor ki artık atıl kapasite falan kalmadı bütün kuyular çalışıyor ama tüketimi anca karşılıyor..
Ümit Bey 2009 senesi için petrol fiyatları seyri için öngörünüz ne olur? Malum küresel ekonomi bu seviyelerde seyrederse petrole olan talep sabit kalırsa fiyat da sabitlenir 70-100 arasında gider gelir ama üretim düşmeye başlarsa fiyatta da artış görmemiz mümkün heralde kriz ortamı düzelmese bile..
Ham petrol fiyatinin dusmesinden en cok etkilenen iki ulke Iran ve Venezuella. OPEC ulkelerin tolantisinda, uretim dusurulup, talebin arttirilmasi tartisilacak fakat Suudi Arabistanin buna pek yanasmiyacagi soyleniyor. Bu kararin fiyatlari ne sekilde etkileyecegi henuz kesin degil.
Daha oncede yukarida gordugunuzu, yazmistim. Suudi Arabistanin bu hareketi bekleniyordu. Ozellikle Iran ve Venezuellanin Amerika karsisinda aldiklari tavrı OPEC zirvesinde yansitmalarina misil olarak yapilan bir harekettir ve bu gun ham petrolun fiyati $65.95 acildi. Bu haraketin ardinda yine ABD var. Piyasada yeteri kadar petrol var ve tuketim gerilemis durumda. Amerikan ekonomisi Victor Hugonun sefillerini oynuyor, cumhuriyetciler secimi kazanmak pesinde, ve Suudi Arabistan Amerikayla iliskilerini bozmak istemiyor. Eh artik xyz yi verdim, problemi siz cozun
Petrolün yükslemesinde ve düşmasinde Amerikanın parmağı olduğunu yukardaki linkte yazmıştım. Bugün Serdar Turgut konuyla ilgili ilginç bir yazı kaleme almış. Tamda bu noktalara dikkat çekmiş. ''Bu arada petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle Rusya, İran ve Venezüella, petrol üreticisi olduklarından hayli sarsıldılar ve güç gösterisi yapacak takatları pek kalmadı.
