Mardin - Süryani'ler

[nijat]

Süryaniler Kimdir?

Süryaniler, kökenleri 5000 yıl öncesine giden bir toplumdur. Mezopotamya'da yeşeren ve uygarlığın gelişiminde önemli rol üstlenen eski Mezopotamya halklarının yani köklü bir kültürün mirasçılarıdır. Hıristiyanlığı kabul ettikten sonra, coğrafyayı istila edenlerin baskı ve egemenlikleri yüzünden başlangıçtaki etkinliklerini kaybetmişlerdir. Günümüzde ise dünyanın değişik bölgelerinde dağınık bir şekilde yaşamaktadırlar.

(+) Süryanilerin kökeni ve nerden geldiklerine dair bilinen üç farklı görüş vardır.Bu görüşlerden birisi, Süryanilerin Aramiler'den geldiğini savunan tezdir. Bu tezin dayanağı Süryani halkının Aramca konuştuğu ve bundan dolayı da kökeninin Aramiler olduğunu iddia etmektedir. Süryanilerin kökenine dair ikinci görüş ise Süryanilerin Asurlular'dan geldiğini savunan tezdir. Bu görüşe göre Süryaniler, eski Mezopotamya'da imparatorluklar kurmuş olan Asurlular'ın torunlarıdır. Bu iki görüşün eksiklikleri, Süryanilerin kökenini tüm eski Mezopotamya halklarına dayandığını belirten yeni bir görüş ortaya çıkarmıştır.


(+)


(+) Mardin Kırklar Kilisesi'nde Pazar ayininden bir Fotograf.


Aslında bu farklı görüşlerin önemi, getirdikleri tarihsel açıklamalardan ziyade, bu görüş sahiplerinin Süryaniler için düşledikleri farklı toplumsal modellere sahip olmasındadır. Yani Asur görüşünü savunanlar, Süryanilerin öncelikle siyasal bir toplum olmasını arzu etmekte; Arami görüşünü savunanlar ise daha çok inanca dayalı bir toplum modeli oluşturmak ve bu model çerçevesi içinde toplumu bir arada tutmaya çalışmaktadırlar.

Aslında Asur ve Arami ile anlatılmak istenen halk aynıdır. Söz konusu olan halk, Eski Mezopotamya kültürünü taşıyan ve inancı bakımından Hıristiyan olan bir topluluktur. Bu halk Irak ve İran'da daha çok "Asur" adıyla tanınırken, Suriye ve Türkiye'de aynı halk için "Süryani" adı kullanılmaktadır. Süryani kelimesi özellikle Hıristiyanlığı sonrası yaygınlık kazanmıştır ve Hıristiyan olan Yukarı Mezopotamya halkını belirtir. "Asurlu" kelimesi ise İsa'dan önceki Yukarı Mezopotamya halkı için kullanılmaktadır. Başka bir deyişle "Asurlu" kelimesi "Süryani" kelimesi ile anlatılmak istenen halkın Hıristiyanlıktan önceki zamanını belirtir. Bir yerde bugün bu halk için kullanılan, "Asur", "Arami", "Süryani" (ve daha başka adlar; Keldani, Maruni vs.) kelimeleri aynı topluluğu nitelemektedir.

Süryanilerin kökenini sadece Aramilere veya Asurlulara dayandırma çabalarının , Mezopotamyanın eski tarihine bakıldığında çok anlamlı olmadığı görülecektir. Buna karşılık Süryanilerin kökenini, tüm eski Mezopotamya halklarına (Fenikeliler, Akkadlar, Keldalılar, Babiller, Kenanlar, Asurlular ve Aramiler) dayandırmak daha mantıklıdır. Çünkü bütün bu halklar aynı kökenden oldukları için daha kolay kaynaşabilmişlerdir. Aynı dili konuşan, benzer örf ve adetleri yaşayan bu halklar Hıristiyanlık inancı ile birlikte aynı dine de sahip olmuşlardır. Ve bu eski halkların temeli üzerinde, yeni bir ada sahip olan Süryaniler doğmuştur.

Süryani' Adı Nereden Geliyor?
Süryani (Süryoyo) adının nasıl, ne zaman ve neden dolayı kullanıldığı kesin olarak bilinmiyor. Süryani isminin kökeni hakkında pek çok varsayım var. Varsayımların ortak özelliği; Süryani adının ya Mezopotamya'daki bir şehirden ya da bu coğrafi bölgede hüküm sürmüş bir kralın adından kaynaklandığıdır. Sizlere bilgi olması açısından, bugün en sık rağbet edilen iki varsayımı aktaracağım. Bu iki varsayım Yakup Bilge'nin, Yeryüzü Yayınları arasında çıkan ve 1992 yılında basılan "Anadolu'nun Solan Rengi Süryaniler" kitabından alınmıştır.

1) Kimi yazarlara göre Suriye adı, bölgeyi ele geçiren Kilikos'un kardeşi Suros'tan geliyor. Süryani adı da bu sözcükten türüyor. XII.yy'da yaşamış olan Diyarbakır metropoliti (Bir bölgede yaşayan Süryanilerin kilise içindeki en üst rütbedeki kişisi) Arami kralı Suros'un adına izafeten, egemenliği altındaki ülkenin "Surisyin" olarak adlandırıldığını, daha sonra Surisyin adındaki son "s" harfinin atılarak "Suriyin" şeklini aldığı ve burada yaşayan halkında bu adla anılmaya başlandığını söyler.
2)Asurluların ülkesine Yunanlılar tarafından sözcüğün onuna bir 'y' eklenerek "Asurya" deniliyordu. Yunalıların kullandığı ve gitgide yaygınlık kazanan "Asurya ve Asuryan" kelimeleri Aramca konuşan halkın diline girdiği zaman, dil kurallarına göre bazı değişikliklere uğradı ve Asuroyo şeklinde telaffuz edildi. Tarihsel süreçte "A" harfi düşerek kelime Suroyo (Süryani) şeklini almıştır.



(+) Deyrul Zafaran




(+) Mardin Süryani Metropoliti Saliba Özmen




(+)


Deyrul Zafaran Manastırı'nın Oxford mezunu Süryani metropoliti Saliba Özmen, ''Avrupa'da yaşayan Süryaniler Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girmesi için ellerinden geleni yapıyor'' diyor. Süryanilerin geri dönüşünden heyecan duyan metropolitin en büyük çabası, mevcut eserlerin ayakta kalmasını sağlamak.Mardin Süryani Metropoliti Saliba Özmen'i kamuoyu, "Oxford mezunu metropolit" olarak tanıyor. Ancak o, Süryanice "Allah'ın kulu" anlamanı gelen Bakkal Abdo'nun 9 çocuğundan biri olarak 1964 yılında doğduğu Nusaybin'e, çocukluğunun geçtiği Midyat'a ve Mardin'e daha çok önem veriyor.

[nijat]

(+)
Mardin Kırklar kilisesinin kapı tokmaklarından biri... Harika bir bronz işçiliği örneği...

[Engin]

Bügün Süryanilerin Türkiye'de 15 bin kişi kadar olduklarını, kendi içlerinde çok sıkı bir cemaat olduğunu ve asla dışarıdan bir kişi ile evlenmediklerini öğrendim.

Hatta dışarıdan bir kişi ile evlenmemek için baskı o kadar fazlaymışki anne babalar "onu tercih edeceksen bizi unut, herkesçe ayıplanırız, kimsenin yüzüne bakamayız" diye çocuklarını sınırlarlarmış. Hatta bu şekilde dışarıdan sevdiği bir kız ile evlenemeyen bir çocuk intahar etmiş yakın zamanda.

Birçok Süryani ailesi çocuklarına, Süryani olduğunu söylemesi haline Müslümanların ona kötü davranacağını öğretirmiş. Bir çok cocuk da liseye gelip gerçeği kendi tartana kadar Süryani olduğunu saklarmış.

Çok ilgincime geldi, paylaşmak istedim. Belki ekleyecekleri olan yada aramızdan düzeltmek isteyen Süryani birileri çıkar.

[ruben]

Türkiye'de yaşayan hristiyan azınlıkların büyük çoğunluğu etnik kökenini söylemektense saklamayı tercih etmektedir. Her ne kadar yaşadığımız dönemde ayrımcılık daha alt düzeye inmiş olsa da azınlık mensubu olmak sıradanlık değil tereddüt yaratmaktadır.
Süryaniler'in kendi içinde evlenmek istemeleri doğaldır. Çünkü kültürler ancak bu yolla yaşatılabilmektedir. Kültürün temeli ailedir. 1970'li yıllara değin sayıları yüzbinleri bulan Süryaniler'in bugün neden bu sayılara düştüğünü görmek düşündürücü daha doğrusu acı vericidir.
Yine de evlenme konusunda bu kadar katı kurallar yoktur. Bunlar münferit örnekler olabilir. Daha bir yüzyıl öncesine kadar nüfusunun yüzde kırkı hristiyan ve musevilerden oluşan Türk toplumu bugün övüne övüne, gerine gerine söylediğimiz gibi % 99'u müslüman bir ülke olmuştur. Yok olmaya yüz tutan azınlıkların kendilerini iç evlilikler yoluyla korumaktan başka çaresi kalmamıştır.....

[hakanbaysalkayseri]

Türkiye de sadece müslümanlar yok.Her dinden ve mezhepten insan var benim şahsi görüşüm kimseye de azınlık diye baskı yapılmıyo.Benim ermeni arkadaşım var ve istediği gibi haraket etmekte ve kendisi ermeni olduğu için şimdiye kadar kesinlikle bir azınlık muamelesi görmediğini belirtmekte.

[mehmetjanberk]

şırnağın idil ilçesinde öğretmenlik yaptığım yıllarda tanıma fırsatım oldu süryanileri.idil süryanilerin ülkemizde yoğun olarak yaşadıkları yerlerden.süryanilerin dinlerini saklama sebebini orada farketmiştim süryaniler üzerinde çok fazla bölge insanı tarafından baskı oluşturuluyor. hatta o kadar ki idil 1970 lere kadar yüzde sekseni süryani olan bir ilçe fakat daha sonra göçer kürtler tarafından bölgeden göç etmeye zorlanıyorlar. hatta en son idil merkezde sadece 4 süryani aile kalmıştı.işin ilginç tarafı ise hala ilçede süryanileri kovuş hikayeleri kahramalık destanı gibi anlatılıyor.ve toplumda dinlerinden dolayı pek kabul görmüyorlar bu sebebden kendilerini saklama ihtiyacı duyuyorlar taki bölgeden çıkana dek. fakat sunuda söylemek istiyorum süryani köylerindeki öğretmneler doğuda belkide en rahat öğretmenlik yapılan yerlerden. bir kere dil sorunu yok çoğunda hepsi türkçe biliyor bölgedeki diğer köylerden farklı olarak ve bizlere çok sıcak davaranıyorlar.ayrıca hristiyanlığın en bozulmamış mesheplerinden. incilleri hala en eski incillerden ve günde kaç rekat kılarlar bilmiyorum ama onlarda da namaz kılma adeti var. belkide bu yönleri ile batıda ki hristiyanlardan kopmuş olabilirler.bildiklerimi paylaşmak istedim çünkü bizzat tanıma fırsatım oldu süryanileri

[Mehmet Satuk BUĞRA]

[mehmetjanberk]

açıkçası köylerinde çalıştım ama ibadetlerini çok yakından incelem fırsatıl olmadı tahminim bizim kıldığımız gibi bir namaz değildir.ama hiç benzemiyor olsa bile yada çok değişik bile olsa eski bozulmamış zamanlardan kalma bir kırıntı değil mi? ve bu yönü ile batıda ki hristiyanlardan farklı olduğunu düşünüyorum. zaten kendileri ne yönden bilemem ama kendilerini farklı görürler batıdan. büyük ihtimal dini yöndendir çünkü süryanileri bir arada tutan tek şey dinleridir desek yalan olmaz heralde

[mehmetjanberk]

birde şu var süryanilerin idil midyat arasında bir manastırları var dini merkezleri idi yanlış hatırlamıyorsam orada hala eski zamanlardan kalma deri incilleri vardı. yine özellikle sonradan batıda ki hristiyan mezheplerine geçmeyenlerin kliselerinde heykel yoktu hatırladığım kadarı ile. yanlış bir bilgi vermiş olmak istedim bunlar gözlemlerim idi. ama şunu rahatlıkla söyleyebilirim biz türklere karşı çok samimi bir millet gibi geldi orada çok değişik milletler vardı yezidiler kürtler araplar süryaniler ermeniler gibi. ama orada gerçekten vatanını seven yada en azından doğuya giden öğretmenlere samimi ilgi gösterip kucak acanlar hiç düşünmeden söyleyebilirim ki önce araplar sonra süryaniler idi.

[muratdoktor]

İdille Midyat arasındaki kilise MOR GABRİEL .2002 2006 yıllarında Şırnakta görev yaptım.Şırnak İdil ilçesinde iki köy Süryani köyüydü.Diğer köylerden en önemli farkı temiz olmalarıydı.