Osmanlı Türkçesi Sözlük.

[CEMALİ]

Hayatımızda günlük konuşmada ve hukuki anlamda en çok kullandığımız kimi zaman anlamını bilmediğimiz, kimi zaman sadece nezaketi olduğundan sölediğimiz Osmanlıca sözleri harf sırasına göre bir dizin oluşturacak şekilde öğretici bir şekilde şekillendirmek istedim tam olmayabilir ama sizlerinde harf sırasına göre parça parça eksiklerini tamamlamasıyla güzel ve aranır nitelikte bir sözlük oluşturacağımızı umuyorum saygılarımla.


CEM HOŞGÖR...

A-HARFİ.

âsal ulaştırma....
âb su....
âbâ babalar, atalar....
aba yünden yapılmış kaba kumaş....
âbâd ebedler, sonsuz gelecek zamanl...
Abâdile Abdullah isimli sahabeler....
abd kul, köle....
abdal dünya ile ilgisini kesen mânev...
abdest su ile temizlik ibadeti....
abdiyet kulluk....

B-HARFİ.

bââsâm günahlarla....
bâb kapı, bölüm....
bâd rüzgâr, nefes....
bâde şarap, içki....
bâdehû bundan sonra....
bâdelmemât ölümünden sonra....
bâdelmevt ölümden sonra....
bâdemâ bundan sonra....
bâdıhevâ boşu boşuna, bedava....
bâdî sebep, geçici....

C-HARFİ.

cadde geniş yol....
câh makam....
Câhız ünlü bir edebiyatçı....
câhid din için savaşan....
câhil bilgisiz....
câhilâne bilgisizce....
cahîm cehennem....
câil yapan....
câiz dine uygun olan....
câl yapma, kılma....

Ç-HARFİ.

çah kuyu, çukur....
çâk çatlak, yarık....
çal alnında ve ayaklarının üstünde...
çalab ilâh, Rab....
çalâk atik, çabuk....
Çamular Himalaya dağlarına bağlı bir d...
çâr dört....
çar Rus imparatoru....
çâre çıkar yol, kurtuluş yolu....
çarh çark, felek, talih....

D-HARFİ.

dâ hastalık....
daavât dualar....
dâbb kertenkele....
dâbbe yürüyen yaratık....
dâbbetülarz âhirzaman alâmeti olan bir yar...
dâcin bir nevi kuş....
dâd vergi, ihsan....
dâdıezel Allah vergisi....
dâdıhak Hak vergisi....
dâfi defeden, savan....

E-HARFİ.

eâmm pek umumi, en genel....
eâzım büyükler....
eb baba....
ebâbil bir kuş türü....
ebâd boyutlar, uzaklıklar....
ebâtıl boş inanışlar....
ebced Arap harflerinin diziliş sıras...
ebcedî ebcedle ilgili....
ebdâ en güzel, en bedi....
ebed sonsuz gelecek zaman....

F-HARFİ.

faal çalışkan, işleyen....
faalâne çalışkanca....
faaliyet çalışkanlık, çalışma....
Faalünlimâyürîd her istediğini yapabilen Allah...
fâcia acıklı olay....
fâcir günah işleyen....
fâcire günahkâr kadın....
fâdıl üstün nitelikli....
fahâmet anlayışlılık....
fâhim anlayışlı....

G-HARFİ.

gabâvet anlayışsızlık, kalın kafalılık...
gabî anlayışı kıt....
gabn hileli alışveriş....
gadab öfke, gazap....
gadabiye öfkeyle ilgili....
gaddâr acımasız....
gaddârâne acımasızca....
gadir haksızlık etme....
gadr haksızlık....
Gaffâr günahları affeden ve bağışlaya...

H-HARFİ.

hâb uyku....
habâis pislikler, kötülükler....
habâset pislik, pislik, kötülük....
habb tohum, dane....
habbe tohum, dane....
habbecik tohumcuk....
haber yeni duyulan bilgi....
haberdâr haberli....
Habeş Afrikada bir ülke....
Habeşî Habeşli....

I-HARFİ.

ırak uzak....
ırâka akıtma....
ırk kök, soy....
ırz namus, iffet....
ırza razı etme....
ıskat düşürme....
ıslâh iyileştirme....
ıslâhât iyileştirmeler....
ıslâhhâne ıslahevi....
ısrar ayak direme....

İ-HARFİ.

iâde geri verme....
iâdeten geri vererek....
iânât yardımlar....
iâne yardım....
iâşe geçindirme, besleme....
ibâ çekinme....
ibâd kullar....
ibâdât ibadetler....
ibâdet Allahın emirlerini yerine geti...
ibâdetgâh ibadet yeri....

J-HARFİ.

jâle çiy, şebnem, kırağı....
jandarma asayişle görevli asker....
jelatin kokusuz bir madde, bir cins ka...
jeolog yeryüzü ilmi ile uğraşan kimse...
jeoloji yeryüzünün yapısını inceleyen ...
jest anlamlı beden hareketleri....
jiyân kükremiş....
Jöntürk Osmanlıların son döneminde yaş...
jurnal günlük, ispiyon....
jülîde perişan, dağınık....

K-HARFİ.

kabahat kusur, suç....
kabaih kabahatlar....
kabâil kabileler....
Kâbe namaz için yöneldiğimiz mukadd...
Kabıkavseyn Peygamberimizin mîraçta ulaştı...
kâbız tutan, sıkan, kavrayan....
kabîh çirkin....
kabil olabilir, gibi, türlü....
kabîle aynı soydan olup beraber yaşay...
kabilîyet yetenek, etkilenebilirlik....

L-HARFİ.

lâ yoktur, hayır....
lâakal en azından....
lâalettâyin gelişigüzel....
lâbis giyinmiş....
lâbüd şüphesiz, kesin....
lâdinî din dışı, dinsiz....
lâedrî kendi varlığından bile şüphe e...
lâfıgüzâf boş söz....
lâfız söz....
lâfz söz....

M-HARFİ.

ma su....
maa "beraber, birlikte" mânâsında ...
maabid mabetler, tapınaklar....
maâd âhiret....
maâdâ başka....
maadin madenler, metaller....
maahazâ bununla beraber....
maalesef yazık ki....
maalgayr başkasıyla birlikte....
maali yücelikler....

N-HARFİ.

nâ olumsuz yapan ön ek....
naarât naralar, gürlemeler....
naat Peygamberimizi övmek için yazı...
nabız atardamarın vuruşu....
nâbit yerden biten....
nâbüdü biz ibadet ederiz....
nâcî kurtulan....
nâçiz değersiz....
nâdân cahil, haddini bilmez....
nâdide az bulunur, değerli....

O-HARFİ.

od ateş....
ofis büro....
okıyye eskiden kullanılan bir ağırlık...
okka 1200 gram ağırlık....
okyânus büyük deniz....
ordu askerlerden meydana gelen düze...
ordugâh ordunun konaklama yeri....
ordumisâl ordu gibi....
organ uzuv....
orijinal kendine has, özgün....

Ö-HARFİ.

ömr ömür, yaşama....
örf âdet, gelenek....
örfen âdet bakımından, gelenekçe....
örfî gelenekle ilgili, âdet olan....
örfî idare sıkıyönetim....
örfünas insanlar arasındaki genel anla...
öşrümişar yüzde bir....
öşür tek yıllık ürün veren buğday g...
özür geçerli bahane, kusur, eksikli...

P-HARFİ.

pâ ayak....
pâdişah ülkeyi idare eden devlet başka...
paha değer, fiyat....
pâk temiz....
pâkize temiz olan....
pakt andlaşma....
palaska asker kemeri....
pan "bütün, hepsi" mânâsında ön ek...
panislâmizm islâm birliği ülküsü....
panzehir zehire karşı ilaç....

R-HARFİ.

raad gök gürültüsü....
Rabb varlıkları eksik bir hâlden mü...
Rabbanî Rabbimize ait....
Rabbenâ ey bizim Rabbimiz....
Rabbülâlemîn âlemlerin Rabbi....
râbıta bağ, ilgi, irtibat....
râbıtaimevt ölümü düşünmek....
rabian dördüncüsü....
rabt bağlama....
râci geri dönen....

S-HARFİ.

sâ 3120 gram ağırlık....
saâdât saadetler, mutluluklar....
saâdet mutluluk....
saâdetâver mutluluk verici....
saâdetfeşân mutluluk saçan....
saâdetgâh mutluluk yeri....
saâdetkârâne mutlu olarak....
saâdetresân mutluluğa götüren....
saat saat, zaman, devir, kıyamet....
sâb zor, güç....

Ş-HARFİ.

Şâbân Arabî ayların sekizincisi....
şâd şen, memnun....
şadırvan etrafı musluklu kubbeli çeşme....
şafak tan zamanı....
Şâfi hastaya şifa veren Allah....
Şafiî hak mezheplerden biri, onu kur...
şâh hükümdar, sultan....
şahab gökteki ışıklı cisim....
şahâdet şahitlik, Allah yolunda ölmek....
şâhâne şaha yakışır şekilde....

T-HARFİ.

taabbüd ibadet etmek....
taabbüdî ibadet etmekle ilgili....
taaccüb şaşma....
taaddüd adetlenme, sayıca artma....
taaddüdüzevcât birden fazla evlilik....
taaffün kokuşma....
taaffünât kokuşmalar....
taahhüd yüklenme, söz verme....
taakkul akıl erdirme....
taalluk ilgili olma, münasebet....

U-HARFİ.

ubûdiyet ibadet, kulluk etme....
ubûdiyetkârâne kulluk edercesine....
ubûr geçme....
ucb ibadetiyle gururlanma....
ucûbe şaşılacak şey....
udûl yoldan çıkma, sapma....
ufk ufuk....
ufkî ufka ait, yatay....
ufûl batma, kaybolma....
ufûnet pis koku, iltihap....

Ü-HARFİ.

ücrâ uzak, pek uçta....
ücret işin karşılığı....
üdebâ edebiyatçılar....
üftâde düşkün, çaresiz....
ülfet alışma, alışkanlık....
ümem ümmetler, milletler....
ümerâ emirler, beyler....
ümid umut....
ümidkârâne ümit edercesine....
ümidvâr ümitli....

V-HARFİ.

vaad söz verme....
vaaz dini konuşma....
vâbeste bağlı....
vâcib mecburi, farza yakın hüküm....
Vâcibülvücûd varlığı zaruri olan Allah....
vâcid zaruri varlık....
vâd vaad, söz verme....
vâde belirli süre....
vâdî iki dağ arası uzun çukur....
vâesefa esefler olsun, yazık!...

Y-HARFİ.

yâ ey, hey!...
yaban çöl, sahra....
yabanî alışmamış, yabansı....
yâbis kuru....
yâd anma, hatırlama....
yâdigâr hatıra, hediye....
yafta yakıştırma, damgalama....
yağız esmer, yavuz, yaman....
yahu ey falanca....
Yahudi lânetli bir ırk....

Z-HARFİ.

zaaf zayıflık....
zaafiyet zayıflık....
zâbıta emniyet görevlisi....
zabıtnâme tutanak....
zâbit subay....
zâbitân subaylar....
zabt alma, tutma, bağlama....
zabtiye polis veya jandarma....
zabturabt tutma ve bağlama, disiplin....
zâd azık....


CEM HOŞGÖR...

[Burhanettin Akbaş]

Başlığı "Osmanlı Türkçesi Sözlük" biçiminde yazsak uygun olur mu acaba? Çünkü -ca/-ce doğrudan dil adı yapıyor. Yani Osmanlıların kullandıkları dilin Türkçenin tarihi bir dönemini yansıttığını ve başlı başına ayrı bir dil olmadığını göstermek için küçük bir hassasiyet gösterdim. Umarım anlayışla karşılanırım.

[CEMALİ]

Teşekkür ederim Burhanettin abi yanlışımızı düzeltipte forumdaki tüm kardeşlerime, arkadaşlarıma, abilerime, ablalarıma yardımcı olabilirsem ne mutlu bana saygılarımla.


CEM HOŞGÖR...

[hürdoğan]

[hurşit saral]

Merhaba arkadaşlar.

Arkadaşlar lütfen biraz ciddiyet!

Onbinlerce sözcük sığasına sahip Osmanlı Türkçesi'ni, üç otuz sözcükle temsil edip örneklemeye gitmeyelim. Yukardaki başlığın adı olsa olsa;

"Osmanlı Türkçesi Sözcük Örnekleri" olmalıdır.

Gösterilen olumlu katkıya şapka çıkart, ama konuya özel her tür yanılsamayı uyar.

Hoşçakalınız.

[Necdet Cevahir]

Cem kardeşimizin iyiniyetle açtığına inandığım bu başlığına görüş yazan diğer arkadaşlarımızın kaygılarına katılmamak elde değil. Elbette hepimizin katkılarıyla gittikçe büyüyen güzel bir sözlüğümüz olabilir belki ama bu konu gerçekten üzerinde hassasiyetle durulması gereken ve öyle üç beş kelimeyle geçiştirilemeyecek kadar derin bir konudur. Bir müddet sonra konunun sulandırılmasından korkarım. Özür dilerim belki ben yanlış düşünüyorum ama gerçekten bu çok hassas bir konu ve işin uzmanı olmayan bir çok arkadaşımızda sağdan soldan bulduğu onlarca kelime ile mesaj yazmaya kalkarlarsa işin içinden çıkılmaz bir durum oluşabilir. Umarım yanılırım. Saygılarımla..

[Kemal Bayır]

Masasında Bilgisayar olanlar için : (acil çözüm)

1- Google penceresine " tdk " yaz, " ara " tıkla.
2- Karşınızda : TÜRK DİL KURUMU sitesi. tıkla.
3- Sahife önümüzde. Sol parağrafta üstten üçüncü : SÖZLÜKLER. tıkla.
4- İstediğin kelimeyi yaz, karşılığı emrinde. Hepsi 15 saniye

Kaç kelime var, ben şimdi saymaya başlayacağım, bildiririm.

[bülent dizdar]

Aktif bir üyesi olduğum ve bununla da gurur duyduğum Türk Mûsikîsi sitesinde, Türk Mûsikîsi Klasik eserlerinin özellikle de güftelerin daha iyi anlaşılması amacı ile hazırlanmış olan 57.800 kelimelik Osmanlıca Lûgat programını ücretsiz olarak edinebilirsiniz.

[Ahmet Çetin]