Yurdumuzdaki Yöresel Ağız'lar

[Mehmet44]

Hangi yöremiz hangi şiveyle konuşuyor,bunları paylaşalım istedim. Yarın öbür gün yolunuz bir Nevşehir'e Ege'nin bir köyüne yada Malatya-Erzincan dolaylarına gelipte ''nörüyon'' ,''ne diyon ekine'',''nediyin'' sözleri karşısında garip garip bakınmamak için bir arşiv oluşturabiliriz.

Herkes buraya kendi yaşadığı şehrinin,yöresinin,çevresinin şivesini buraya yazarsa güzel bir konu olabilir sanırım.

[gökhan(D)]

Bir Ürgüp'lü olarak bu basliga katkida bulunmasam catlarim...

Yamır Doğası....
yamır doğası var diyi en oğde bi dellal çarılır. dellal aşamdan çarılır. zabanan koyümüzün hocaları böyükleri hep toplanıllar, doğayı yapallar.
Koftür....
her yirin memlekatın bi şiysi oluyor. koftürü pek gozel yaparıh. ah üzümden yaparıh.
Gısga otu....
böyle böyle gapanı gapanı gısga otu alırıh, depemizde guneş yanarıh. aşam oldumuydu talladan gopuşu gopuşu gelirik.
zabanan şafak atmadan galhacah, inekleri sağacah, nirde, bizinki zorunan geçim. sen niye giş geldin?Noğururdün? şindiyadar bu talla boğun biteridi
gısgamızın otuna gore adam oluruh. bazı gun birbirimize öndüc giderig, o bana gic geldiyse bende ona gic giderim, irken gelene irken giderik. suvarırıh maşallanın üsdüne otururuh iyice bi ıslanırıh. maşalladan hic gahmah. öğlennedi yimek yaparıh. pahla, zelderi yanı, olmassa sütlü bişiririk. aşam olunca talladan geleceğen, yimek bişirecen.

Anlatan :Behice TAŞKIN (35 Yaş) Yıl 1963
Kaynak: Nevşehir ve Yöresi Ağızları
Yazan: Prof. Dr. Zeynep KORKMAZ

Bence siveler bir toplumun tadi tuzu, Almanya'da mesela schwäbisch konusan Milletvekilleri Berlin'de parlemento'da agizlarini hic deyistirmezler, sivelerinden gurur duyarlar. Bence bizde de böyle olmali. En azindan biraz mesela Antep agzi anlasilmali Ankara'da görev yapan vekillerin.

[hekimkubilay]

ilk ben yazayım o zaman.
birisi size kahramanmaraşta ''nootiin edem?'' diye sorarsa  nasılsın birader demek istiyordur.
bir örnek daha ''camının süllümünden dırmanan püsüğe haphabınan vurduydum püsük dohuz dombalak atarak aşşağı tuvarlandı''
  meali: caminin merdiveninden çıkan kediye takonyayla vurunca kedi dokuz takla atarak aşşağı yuvarlandı

[Gülümhan]

Ben Isparta' ya gittiğim ilkj dönemlerde bu şive hakkında epey zorluk çektim...Yengem bana seyit Gülümhan diye bir bağırdı ama tabi ben anlamadım baktım kaldım .Meğer Acele et yada koş anlamında kullanılıyormuş.

Bunun haricinde bir gün kayınvalidem ''kızım dolaptan keşirleri çıkart'' dedi. Tabi ben dolabı açtım.Açtım açmasına ama dolapta keşir dediği şeyin ne olduğunu çözemedim. Durumu anlamış olacak ki havuca biz keşir deriz sen bilmiyorsun galiba demişti.

Ekrem daha yeni doğmuştu. İlk yıkadığımız günlerde görümcem ile yıkıyoruz...Bana merzeyi uzat dedi. Ben yine şaşkın... Oda gülerek havluya merze dediklerini söylemişti...

Birde şaşırdıkları zaman Ispartalılar ''viriiii'' derler. Sonra  Haydi kelişmesini yalnız başına değil, '' hadi gariii'' yani haydi artık yerine kullanırlar...

Dayımda birisine kızdığında ganere derdi...Ganerenin anlamıda işe yaramaz , lüzumsuzmuş...

Aklıma geldikçe devamını yazarım...

[...Mert...]

Ben bir Zonguldaklıyım.Yöremizde "Almak, Alıvaram; Vermek, Vercem; Gitmek, Gidiyom; Getirdim, Getidim(Götüdüm); Götürdüm, Götüdüm; Annen-Baban, Anay-Buvay" diye söylenirken Amca'ya da "Emi" denir. Bazen de "Toptallasında oturcak yer kalmamış, her yer lembellek dolu" da olduğu gibi yöresel kelimeler kullanılır

Toptallası : Top tarlası, top sahası, stadyum

Lembellek : Boşluk kalmayacak şekilde

Ösger : Rüzgar

Madaf : Aranılan, beğenilen

Marta : Gizliliği kalmamış, değerden düşmüş

Mazak : Çok ham, olmamış meyve

Lomlom : Herkese karşı kırıcı olan, lafını bilmeyen kişi

Kıyırdam : Sözüne pek güvenilmeyen, hafif kadın

Mesmüs : Elinden iş gelmeyen, ağzı laf yapmayan kişi

Genel bir kullanım şeklide "K" harfi için geçerli, bazı kelimelerin başındaki "K" harfi "G" olarak okunur. Örnek;

Karga:Garga , Şo Uçan Gargamı?
Kaç:Gaç , Bu mal Gaça,

yapıyorsun yerine yapıyoy
olurmu be yerine olu mu be gibi şeyler söylenir

Gulluk = Evin giriş katı, zemin kat, genelde gulluk oturuma amaçlı olarak kullanılmaz, bir nevi depo veya ambar olarak kullanınılır.
Örnek: Gullukdan odun al gel.

Pasamak = Merdiven
Örnek: Pasamakları yavaş çık.

Gök = Mavi (Renk olarak)
Örnek: Şu gök fistan pekde gözelmiş.

Garaltı: Garaj, üstü kapalı alan.
Örnek: Arabayı garaltıya çek.

Endegün = Evvelki gün.
Örnek: Endegünle bizim hısıma gittim.

Bıldır= 1 Sene önceki.
Örnek: Bıldır ramazan, Bıldır sene

Zerzene = Pazartesi
Örnek: Zerzene yola çıkaruz.

Zirat = Arefe Günü.
Örnek: Onu zirat günü aluruz.

Güncüvez = Güneşin vurduğu, aydınlattığı, ısıttığ yer.
Örnek: Güncüveze çık ısnısuy.

Patike = Patates.
Örnek: Bazardan git iki kilo patike al gel.

Maye = Domotes.
Örnek: Bu mayele çok cıvuk.

Bürcük = 1 Tane.
Örnek: Gaç arabay va seniy, - Bürcük

Dene = Tane.
Örnek: Ba bi dene elma verümüsüy.

Göl Bazarı = Pazar
Örnek: Bizim tatil göl bazarı.


Dömek = Hayvan gübreleri(tezek) ahırın bir kenarınıa biriktirilir. Biriken gübre oraya yakından bir delikten dışarıya atılır. İşte bu deliğe Dömek denir.  


Eçer = Oda.
Örnek: Uşakları eçere geçürüy.

Çardak = Salon.
Örnek: Misaville çardakda oturu.

Kaklu(ı)k = Balkon.
Örnek: Kakluva çıkmay, hava sovuk.

Yavlu(ı)k = Havlu.
Örnek: Misavillere temüz yavluk çıkarvay.

Döşek = Yatak.
Örnek: şora iki döşek ata, yataruz aşa.

Uvmak = Ovalamak.
Örnek: O çanakları iyice uv.

mertmen=merdiven mertmeni götürveseya baa..

sana=sa

sa bazardan domates alıvaray ben...

Gidersen:gidesey,Çikolata:Ciklata
dükgana  gidesey ba cüklata alıvasaya  

geliya=geliyor

daş gamyonu geliya dikgat et.


ney yapıyosuy bakay==ne yapıyorsun bakayım

Avaç: Ağaç
Böğün: Bugün
Aa gadunum buya bak: Yeğenim buraya bakarmısın...

www.kozcagiz.net sitesinden faydalanılmıştır.

[Hasan Köseoğulları]

Bence insanları tatlı dilli  yapan ,diger kişilerden yöresel olarak ayıran Şive'ledir.Öyle ilginçleri varki insanın kanı hemen kaynıyor.."gadasını aldıgım" vs. gibi(günahların benim olsun,gününün geri kalanı mutlu geçsin,dertlerini ,sorunlarını ben çekeyim )Anlamında..

[büyükyıldız berk]

Arkadaşlar ben aslen Trakyalıyım ordaki şiveye göre bir dialog kurayım

Naparsın be mari
Süt sağrırım bea

Ama ülkemizi güzel kılan bu kültürel çeşitliliğe sebep olan asıl bu şiveler değilmidir

[Ayhan B2]

Antalya yöresinde aklıma gelen bir kaç kelimeyi yazmak istiyorum.Genelde Kumluca Finike taraflarında çok kullanılır...
Voyn: Layn gibi birşey...
Eğerim olsun: Yemin ederim gibi...
Şart olsun: Yemin ederim...
Ende: Şunu,bunu...
Örnek: Voyn;Eğerim olsun endeni uzatmazsan seni döverim.(Layn,Onu uzatmazsan yemin ederim seni döverim)

[Tunc]

Uleyn, Yavvrennn leyn..  Napıp Durun Orda ölü Sen..
Yirin Lenn seni ben..  

Diyordu Bir Arkadasim, Sanirim ege yoresinden,  

Tabi yanii içabinda piz Karatenuzliler da, Piraz değuşuk konuşiyuruk...

Sizleri Pilmem ama Penum Pabam, Annem, Emicelerum, Tedelerum, Tedemun tedesi Boyle Konuşuyorlar.
yani içabinda pen da Pazen Boyle Konuşapiliyorum.....
Severum Yurdum Güzel insanlaruni pen..  

Cok az degisik kelime Bilmem ile Birlikte ege yoresi sivesi ile de konusuyorum, Milas taraflarindan..
Arkadaslari..

Her yorenin Kendine Gore Siveleri var ve Bunlar cok guzel zenginlikdir.
Degilmi? Gurban....

* yanii içabinda

[Mehmet44]