Ana Sayfa 882 bin Türkiye Fotoğrafı
Türk Musıkisinde Usuller [SANAT]

Ana Sayfa -> HABERLER ve SOHBET
cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
bülent dizdar

7 yıl önce - Cum 20 Nis 2007, 14:31
Türk Musıkisinde Usuller [SANAT]


Türk Musıkisinde Kullanılan Usuller:

Usul Nedir? ;

Türk Musıkisinde, eşit sayıda, muhtelif vuruşlardan meydana gelmiş kalıplara "Usul" denir. Bu vuruşlar düzenli bir tempo ile aksamadan eser bitene kadar icra edilir.

Usul değeri portede, donanıma yazılır ve sol anahtarından sonraki arıza işaretlerinin hemen sağında yer alır.

Türk Musıkisinde usullerin klasik icrası; sağ elin sağ dize, sol elin sol dize vurulmasıyla belirtilir.

Usulün vurulmasına daima sağ el ile başlanır. Birinci vuruş kuvvetli olarak vurulur.

Usuller, birbirine paralel çizilen iki yatay çizgi üzerine yazılan notalarla belirtilir. Üst taraftaki çizgi sağ eli, alt taraftaki çizgi sol eli gösterir. Usulün çizildiği çizginin sol tarafına "usulün kıymeti"ni ve "usulün zamanı"nı gösteren sayılar yazılır. Üst tarafa yazılan sayı usulün kıymetini, alt tarafa yazılan sayı ise usulün zamanını gösterir. Örneğin;



Yukarıdaki şekilde de görüldüğü üzere, bir de vuruşların yanına bazı kelimeler yazılmaktadır. Türk Musıkisinde kullanılan usuller şu kelimelerle ifade edilir;
Düm, Tek, Te-ke, Te-ek, Te-ka, Ta-hek.

Bunların anlamlarını da kısaca belirttikten sonra Türk Musıkisinde kullanılan usulleri incelemeye başlayalım.
Düm: Sağ elle sağ diz üzerine vurularak gösterilen kuvvetli zamanı belirtir.
Tek: Sol elle sol diz üzerine vurularak gösterilen hafif zamanı belirtir.
Te-ke: Birbirine eşit iki zamanı gösterir. Sağ ve sol el birbiri ardınca dizler üzerine vurularak icra edilir.
Te-ek: Sol elin sol diz üzerine iki vuruş kıymetinde vurulacağını belirtir.
Te-ka: Bir kısa ve ardından bir uzun zamanı belirtir. Sağ el kısa, sol el uzun zamanda icra edilecek demektir.
Ta-hek: "Ta" hecesinde iki el birlikte havaya kalkar. "Hek" hecesinde yine iki el birlikte vurulur.

Usuller, "Basit Usuller" ve "Birleşik Usuller" olmak üzere ikiye ayrılır. İki tane basit usul vardır. Bunlar; iki zamanlı ve üç zamanlı usullerdir.

Ayrıca usulleri zamanlara göre sınıflandırdığımızda, "Küçük Usuller" ve "Büyük Usuller" olarak da ikiye ayrıldığını görmekteyiz. Sizlere burada 15 zamanlıya kadar olan küçük usulleri anlatmaya çalışacağım.



1)NİM SOFYAN

a) İki zamanlıdır.
b) 2/4 lük ve 2/8 lik değerlerde vurulur.
c) Bu usulde oyun havaları, türküler ve marşlar yazılmıştır.
d) Vuruluşu şöyledir;


Nim Sofyan Usulünde bir şarkıya örnek;



Burada çizimle anlatmaya çalıştığım şudur;
Portenin başına 2/4 lük usul rakamı koyulmuştur. Şarkıyı incelediğimizde görüleceği üzere her bir ölçüde 2'şer tane 1/4 lük nota vardır ve bunların toplamı; 1/4 + 1/4 + = 2/4 eder.



2) SEMAİ

a) Üç zamanlıdır.
b) 3/4 lük ve 3/8 lik değerlerde vurulur.  
c) Bu usulde oyun havaları ve şarkılar yazılmıştır.
d) Vuruluşu şöyledir;

Bu usulün Batı Müziğindeki karşılığı; "Vals" dir. Çok kullanılan bir usuldür.

Semai Usulünde bir şarkıya örnek;



Burada da görüleceği üzere her bir ölçüde 3'er tane 1/4 lük nota vardır ve bunların toplamı; 1/4 + 1/4 + 1/4 = 3/4 eder.



3) SOFYAN

a) Dört zamanlıdır.
b) İki Nim Sofyan'ın birleşmesinden meydana gelir.  
c) 4/8, 4/4, 4/2  lik değerlerde vurulur.
d) Vuruluşu şöyledir:






Burada görüldüğü üzere Sofyan Usulü, iki tane Nim Sofyan Usulünün birleşmesinden meydana gelmiştir. Zaten "Nim" kelimesi "Yarım" anlamına gelmektedir.

Türk Musıkisinde en çok kullanılan usullerden biridir. Birim nota değeri 1/4 olduğu için çoğunlukla 4/4 olan şekli kullanılır. 4/4 usulü portede "C" harfiyle de gösterilir.

Nim Sofyan Usulünde bir şarkıya örnek;



Burada da her bir ölçü içinde 4 tane 1/4 lük nota olduğu görülmektedir. Yani;
1/4 + 1/4 + 1/4 + 1/4 = 4/4 ölçüsü çıkmaktadır.


SÜRECEK


bülent dizdar

7 yıl önce - Pts 30 Nis 2007, 12:09

4) TÜRK AKSAĞI

a) Beş zamanlıdır.
b) Bir Nim Sofyan ve bir Semai'nin birleşmesiyle meydana gelir.  
c) 5/8 ve 5/4 lük değerlerde vurulur.
d) Vuruluşu şöyledir:





Burada görüleceği üzere Türk Aksağı usulü, bir Nim Sofyan ve bir Semai usulünün birleşmesinden meydana gelmiştir. Üst çizgide gösterilen "Dü-üm" hecesi 2 zamanlı, alt çizgide gösterilen "Te-ek" 2 zamanlı ve "Tek" 1 zamanlı olmak üzere toplam 5 zamanlıdır.

Türk Aksağı usulünde bir şarkıya örnek;






5) YÜRÜK SEMAİ

a) Altı zamanlıdır.
b) 2 Semai veya 3 Nim Sofyan usulünün birleşmesiyle meydana gelir.  
c) 6/8, 6/4 ve6/2 değerlerde vurulur.
d) Vuruluşu şöyledir:







Yürük Semai usulünde bir şarkıya örnek;






Türk Musıkisinde yedi zamanlı vuruşu olan 2 tane usulümüz vardır. Bunlar; "Devr-i Hindi" ve "Devr-i Turan" usulleridir. Şimdi sırasıyla bu usulleri inceleyelim.

6) DEVR-İ HİNDİ

a) Yedi zamanlıdır.
b) 1 Semai ve 1 Sofyan usulünün birleşmesiyle meydana gelir.  
c) 7/8 ve 7/4 değerlerde vurulur.
d) Vuruluşu şöyledir:








7) DEVR-İ TURAN

a) Yedi zamanlıdır.
b) 1 Sofyan ve 1 Semai usulünün birleşmesiyle meydana gelir.  
c) 7/16 ve 7/8 değerlerde vurulur.
d) Vuruluşu şöyledir:





Kerem_j23
5 yıl önce - Sal 24 Mar 2009, 22:12

aksak semai hangisine giriyor peki ?

onurkaya60
5 yıl önce - Sal 24 Mar 2009, 22:14

Alıntı:
aksak semai hangisine giriyor peki ?


Aksak semai 10 zamanlı bir usuldür.


Burhan Keskiner
5 yıl önce - Prş 04 Hzr 2009, 22:12

Acaba bana 120 zamanlı olan Zencir usûlünün hangi usûllerden oluştuğunu söyleyebilir misiniz? Sanırım daha çok kâr ve kâr-ı natıklarda kullanılıyor bu usûl.


bülent dizdar

5 yıl önce - Prş 04 Hzr 2009, 22:48

15 zamanlıya kadar olan usullere Küçük Usuller denir. Bunlar;
Nim Sofyan,
Semai,
Sofyan,
Türk Aksağı,
Yürük Semai,
Devr-i Hindi,
Devr-i Turan,
Düyek,
Müsemmen,
Aksak,
Evfer,
Oynak,
Raks Aksağı,
Curcuna,
Aksak Semai,
Lenk Fahte,
Çengi Harbi,
Tek Vuruş,
Frenkçin,
Şarkı Devr-i Revani,
Nim Evsat,
Devr-i Revan,
Raksan...

15 zamanlıdan büyük olanlara Büyük Usuller denir. İki büyük usulün bir arada kullanılmasına Darbeyn adı verilir.

Birkaç usulün yanyana gelerek oluşturduğu usul dizileri de vardır. Bunlardan biri de, beş usulden oluşan 120 zamanlı Zencir usûlüdür.


cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
Ana Sayfa -> HABERLER ve SOHBET