Dersimiz Türkçe

[Reklamesut]

"İnsanlar istedikleri dili öğrensinler, ama eğitim bir ülkenin kendi diliyle yapılır.
Az bilenlerin hiç bilmeyenlere öğrettigi bilim, bilim degildir."

Bu sözler Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu'na ait. Saydığım, sevdiğim, gerçek bir aydın. Türkiye'nin en genç yaşta profesör olmuş büyük fikir adamı, bilim adamı.

Sözlerine şöyle devam ediyor büyük insan:

''Alman, Fransız, İtalyan, İspanyol hatta İsveç üniversiteleri... Hiçbirinde kendi dillerinden başkası kullanılmıyor. Bilim dilini(!)(yani İngilizce'yi) seçen bir biz kalmışız anlaşılan. Başka dilden okutulan bir bilim dalı ülkenizde kullanılamadığı gibi yabancı ülkelerde de işe yaramayacak, çünkü o dili daha iyi konuşanlar sizi geçecekler. O zaman ülkede bilim adamı yetişmeyecek, ülkeyi başka ufuklara taşıyan kimseler de...

Çünkü dil kullandırmak ülkenin sömürgeleştirilmesidir. Yabancı dili iyi konuşanlar işletmeci, borsacı olur. Bilim ve diğerleri o dili kendi öz dili olarak konuşanlara kalır.''

Fazla söze ne hacet? Adam haklı...

[Kerim Besler]

"Yabanci dil; zihinde yeni koordinat merkezleri olusturmuyorsa, insani mallastiran bir takidan baska bir sey degildir" KADIR CANGIZBAY

[Ümit.]

Kadirceylan beyin listesindeki bazi kelimeleri bir kaç guruba ayirarak yabanci kelimelere ithaf edilen türkçe karsiliklarini incelemek istiyorum. Zira türkçe karsiligi diye sunulan bazi kelime veya tamlamalarin arasinda ayiklanmasi gereken yanlislar var.


kompleks -> karmasik
Karmasik kompleksin tam karsiligi degildir. Kompleksin manasinda karmasiklik vardir, fakat (belki henüz çözülememis) bir düzen de mevcuttur. Karmasik kelimesinin köküne bakacak olursak bunun tam tersini görürüz. Karmak, karismak, karistirmak... hepsi düzensizligi ifade eder.

Deklare etmek -> Bildirmek
Deklare etmek bildirmenin daha ayrintilisidir. Her deklare bir bildiridir ama her bildiri bir deklare degildir. Fakat bu kavrama tekâbul eden bir çok kelime türetilebilir.

Nick name -> Takma ad
Malesef son zamanlarda dilimize yabanci dillerden girmekte olan kavramlara o dilin sözcük yapisina göre kelime üretme yanlisina çok düser olduk. Bu kavramda (nick name) sirf 'name' kelimesi oldugu için yakistirilan karsiligina 'ad' sözcünu ekliyoruz. Ne geregi var? Neden lâkap ya da rumuz seklinde tercüme etmiyoruz? Bu guruba daha fazla örnek eklemek istiyorum:

Feedback -> Geribildirim
'back' sözcügune dikkat. Ayni hatâ! Daha büyük bir hatâ ise kavramdan önce kelimenin dilimize girmis olmasi! Geribildirim nedir yahu? içi bos bir kelime malesef. Kullanan birine de rastlamadim.

Part-time -> Yari zamanli
Feedback için yazdiklarim aynen bu kelimeler için de geçerli.

Mentalite -> Anlayis, zihniyet
Uymuyor degil, fakat her üç kelimede de birbirinden farkli manâlar var. Özellikle anlayis kelimesini bu kadar indirgemeye gerek yok.

Revize etmek -> Yenilemek
Yine ayni yanlis. Yenilenen her sey revize edilmis olmaz. Arabaya yeni lastik almak yenilemektir, ama revize etmek baska birseydir. Tadil etmekle ayni anlamdadir.

Dizayn -> Tasari
Dizayn desen sözcügü ile ayni kökten gelir.

Online -> çevrimiçi
Bir kelime çok egreti duruyor benim gözümde. Ne manâ ne de sekil itibari ile birsey ifade ediyor. Buna benzer bir iki kelime daha vardi; evrensite, örütbag, oturum açmak... (?)

Aircondition -> Havalandirma araci
Anlam itibari ile yanlis degil, lâkin sekil... Gerçekçi olalim; eirko (airco) 3 hece, havalandirma araci 8 hece! Kim kullanir? Kabul edilir gibi degil.

imaj -> Görüntü
Ingilizcede fotograf image olarak da gecer, bu itibarla görüntü kismen dogrudur. Fakat imaj kelimesinin dilimizde daha farkli ve yerlesmis bir anlami var ve görüntü o manayi kesinlikle karsilamaz.

Polemik -> Tartisma
Katiyyen yanlis! Münakasa denilse olabilir. Ama tartismak kelimesinin kökü ile polemik/münakasa arasinda en ufak bir alâka bile yok. Bir meseleyi tartismak, enine boyuna tartmak, fazlasini - eksigini, dogrusunu - yanlisini bulmaya calismak demektir. Bu tür yanlislar dilimizi soysuzlastirir, manâ inceliklerini siler süpürür; verimli bir topragin çöl kumlari haline gelmesi gibidir. Aman dikkat. Dilimizi yabanci kelimelerden koruyacagiz diye elimizle kurutmayalim.

Profil -> (yan) görünüs
Profil yandan degil önden görünümdür. Ayrica Profil sözcügünün çok daha degisik manâlari vardir.

Show -> Gösteri
Sov (show) kavrami dilimizde yalnizca görsel sölenle ilgili degildir. Dilimizdeki 'radyo sovu' kavrami bunun kanitidir. Buna radyo gösterisi diyebilir miyiz?

Showmen (sovmen) -> Gösteri adami
Ne sekil, ne manâ ne de ahenk itibari ile kabul edilir bir kavram degildir gösteri adami. Kirk yamali bohça gibi duruyor.

Sponsor -> Destekleyici
Kesinlikle karsilamiyor. Karsilasaydi ben Galatsaray'in sponsoru olmus olurdum. Üstün körü geçilmis bir karsilik. Böyle bastan savma karsiliklari desteklemeyelim lütfen.

Demo -> Tanitim
Tek basina kullanilinca bambaska bir manâ çikiyor, fakat cümlenin akisina birakilinca kismen de olsa karsiliyor. Lâkin yine de eksik.


Daha bunlar gibi o kadar çok kelime var ki, incelemediklerim incelediklerimin üç kati gelir.
Insallah daha sonra vaktim oldugunda bu konuya tekrar temas etmek, az-çok edigindigim birikimleri sizlerle paylasmak isterim.

[K.a.d.i.r]

[Reklamesut]

"Dahi" anlamındaki de ayrı yazılır.
Bu temel kural o kadar çok unutuluyor ki birileri web sitesi hazırlamış.
Destekliyorum.

http://www.dahianlamindakideayriyazilir.com/

[Hüseyin C]

[Furkan ÇINAR]

İlginç bir site olmuş ama çoğu zaman yanlış yapılıyor.

[hasancicek37]

Artık dilimizde 'Türkçeleşmiş Türkçe'dir.' anlayışını yerleştirmeliyiz.Örnek vermek gerekirse;
Miting kelimesi..
İngilizce'deki yazılışı meeting şeklindedir ve okunuşu da miiting şeklindedir..Yalnız bu kelime Türkçe'ye geçerken yazılış olarak da okunuş olarak da farklı geçmiştir.Türkçe'de miting kelimesinin anlamını hiç bir kelime karşılayamaz ve artık bu kelime Türkçeleşmiş Türkçe'dir.

[Hakan ERTÜRK]

Bir başlık vardı sohbet bölümünde çoğu kişinin gözüne çarpmıştır.

'İnsan kanı üzerine siyaset,kaos ve çözümsüzlük ve Mhp' diye..
Dedim ki arkadaşlar bir cümle içerisinde benzer kavramları ayırırken kullanılan 've' bağlacından sonra ikinci bir 've'bağlacı kullanılamaz.

'siyaset,kaos,ve çözümsüzlük ve Mhp'
Çok saçma bir cümle olmuş aynen 'Kewwel,Baros,Arda ve Keita ve Elano' gibi...!

Bu mesajın üzerine bir özel mesaj aldım,ismini vermeyeceğim bu kişinin..Yorumu siz yapın fakat lütfen fikir belirtin bu konu hakkında,üstelik bayanımız yabancı dilden Türkçeye çeviriler yapıyormuş!

[mine atafirat]

Mesajı ben yazdım. Özel bir konu olduğu için özel mesajla iletmeyi tercih etmiştim. Kendisinden şöyle bir cevap aldım:

"Lütfen bir daha yazışmayalım."

Arkadaş ismimi kulanmamak nezaketini gösterdiği için ben açıklıyorum. Konu dışına çıktığım için bağışlayın. Ama sözlerimin arkasında durmak istedim. Saygılar.