Osmanlı'ya yüklediğimiz suçlar

[gökhan(D)]

Yazilanlarin cogu mantikli geldi bana. Ama lütfen arkadaslar, ozaman bana bir anlatin. NEYI yanlis yapti Osmanli'da kisa bir zaman icinde Rusya ile Ingilizlerin arasinda top gibi oynanir hale geldi? 1815 Viyana Kongresinde TÜM Avrupa gücleri temsil ediliyordu, Osmanli neden orada degildi? Aceba Osmanlinin nasil paylasilacagi tartisildigi icinmi?
Lütfen, söyleyin, neyi yanlis yapti bu devlet?

[Armağan Örki]

[(aslı)]

Osmanlının en büyük suçu son dönemdeki padişahlarının aşırı zevk sefa düşkünlüğü ve dünyadaki gelişmelerin dışında kalmış olmasıdır ancak,unutmayalımki 4 kıtaya hükmetmiş bir imparatorluktan bahsediyoruz dünyada bunu başarabilen başka bir devlet daha yok,bu ancak taktir edilecek ve gurur duyulacak bir olaydır.Öyle veya böyle diğer arkadaşlarında saydığı birçok hatayla bu topraklar kaybedildi ama bütün dünya Türkiyenin nerden geldiğini ve hala içimizde osmanlının o en güçlü dönemlerindeki ruhu taşıdığımızı biliyor,hepsinin bizden bi kuyruk acısı var çünkü benim atalarım her ne kadar amerikayı keşfetmemişte olsa(ki keşfetmiş olsa sonuç değişirmiydi bunu bilemeyiz)ayak basmadık toprak bırakmadı.Onlar bizim tarihimiz ve ben sürekli eleştirilmesindense el üstünde tutulması taraftarıyım.

[OSMAN TUNCA]

[Atilla Kuru]

İlk olarak Engin arkadaşımıza cevap vereyim.İslam için cihad etmek sadece savaşmak değildir.Bu islamı başkalarına anlatmak,yaşayarak temsil etmek ya da dinimizi yayacak şeyler yapmak da olabilir.Hristiyan bazı ülkelerle yapılan dostluk saldırmazlık anlaşmaları da işte bu birliğin üyelerinin bir kısmını kendi tarafına çekip birliği parçalama stratejisinin bir parçasıdır.Veya bütün avrupayı karşısına alamayacağı zamanlar birkaçını pasifize etmedir.Dini yaymak için yapılan işler bu durumda olduğu gibi çok uzun olabilir ve farklı stratejiler gerektirebilir.Ve cihad elbette ki sadece bir bölgeyi almak değildir,o bölgeyi aldıktan sonra orda dinimizin adaletini ve güzelliklerini yaşayarak göstermektir.Bunda da balkanlar da o dönemde müslümanlığa çok sayıda geçiş olması ve fetret devrinde balkanlar da hiç isyan olmamasına bakarak başarılı olduklarını söyleyebilirim.İdare ettiğiniz ülkeden vergi almanın da hiçbir yanlış yönü yok.Yeter ki vergileri yine o ülke için kullanın..İslam insanlara saldırmayın,ZULMMETMEYİN der,ama dininizi yaymak ve inandığınız hak ve adalet ölçülerini oralara götürmek için çalışmak zulüm değildir.Bu(cihad) o dönemde savaşmak ve sonra alınan yerlerin halkının İslama daveti idi şimdi ise insanları kitap dergi tv gibi yollarla İslama davet olabilir.Osmanlı'nın yaptığı, cihadın o dönemde en uygulanabilir şeklini uygulamaktı...

Osmanlı'nın amerikanın keşfinden sonra 'uyuduğu' konusunda okyanuslara açılma konusunda tecrübesiz olduğunu yazmıştım.Bu konuda kendini geliştirememiş olabilir ama biz de bir devleti eksik yönleri var diye bu kadar eleştiremeyiz.Daha önce verdiğim ABD örneğini hatırlayın.Ve ayrıca Osmanlının ne yapmasını bekliyorsunuz avrupalılar gibi amerikada sömürgecilik yarışına girmesini mi?Birde Osmanlı'nın kendini Kanuni devrinden sonra gelişmelere kapattığı konusunda mareşal Kont de Marsigli'nin 17. yy'ın sonunda Osmanlı top ve tüfeklerinin Avusturyalılarınkinden aşağı kalmadığını ve Osmanlıların icadı olan top tekerleklerinin Avusturya ordusunda bile bulunmadığını söylediğini,2. Viyana kuşatması sırasında batılı gözlemcilerin Osmanlı ordusuna etkinlik ve verimlilik bakımından övgüler düzdüğünü biliyormusunuz??(bunların hepsini aldığım kaynakları söyleyebilirim)Bu da Kanuni'nin ölümünden bir asır sonra halen daha Avrupayla eşit veya belli konularda önde olduğumuzu gösterir.Akla o zaman 17. yy'ın ikinci yarısından itibaren gerileme başladı,Osmanlı kendisini o dönemden sonra batıya kapattı gibi bir fikir gelebilir.Batıya kapanma konusunda:Bu konu batıda da birçok tarihçinin ilgisini çekiyor.Ve günümüzde pek çok tarihçi iddianızın tam tersine 'batının osmanlıya kapıları kapattığını' savunuyor.Birmingham üniversitesi Bizans,Osmanlı ve Modern Yunan araştırmaları merkezinden Rhoads Murphey(Osmanlıların batı teknolojisini benimsemedeki tutumları adlı yazısı),  Hodgson(İslam'ın Serüveni), Braudel(Akdeniz ve Maddi Medeniyet) ve Wallerstein(Modern Dünya Sistemi).

[Atilla Kuru]

Osmanlıyı batıdaki gelişmeleri takip etmedi diye eleştirenlerin bir de yukarıda saydığım kaynakları okumasını öneririm.Zaten ısrarla uygulanmaya devam edilen kapitülasyonlar da bu ambargoyu kırabilmek içindi.Ve kendimize şunu da soralım bu devirde dahi şu anda o alanda üretim yapan firmalar Türkiye'de fabrika açmadığı sürece uçak,otomobil, ve hatta uzay araç gereçleri üretebiliyormuyuz?niye hemen hemen her alanda amerika ve avrupanın gerisindeyiz?Demek ki teknoloji transferi denilen olay o kadar kolay değil ve bugün bile o ülkelerin yatırım yapmaması halinde kendi başınıza yapabileceğininz birşey değil.Ve işte batının Osmanlıyı dışlamasının sebebi de batı sömürüler sonucu hızla zenginleşir ve kapitalistleşirken Osmanlı'nın kapitalizmi reddetmesiydi.Ünlü tarihçi Mehmet Genç bu konuda şöyle diyor:

'Sanayi devrimi insanlık tarihini gerçekten ikiye bölen bir büyük değişmedir.Avrupa bu değişmenin tesiri ile inanılmaz bir güç kazanmış olduğu halde Osmanlı'yı avrupadan atmakta yeteri kadar hızlı olamamıştır.Osmanlı'nın tarihçiye sunduğu bir problematik de bu büyük değişmeye katılmadan bu işi gerçekleştirmiş olmasıdır.Neden sınai devrime sahne olmadı Osmanlı dünyası ve buna rağmen neden ve nasıl bu kadar uzun süre ayakta kalmayı başarabildi?'

Yani mesele Osmanlının kendini batıya kapatması değil kapitalistleşen Avrupaya karşı kapitalistleşmeyen Osmanlının dışarda bırakılmasıdır.

[Atilla Kuru]

Osmanlının kapitalizme teslim olmamak  için yaptıklarına ve sanıldığı gibi hiç de dünyadan habersiz korkak ve kalıplaşmış politikalar gütmediklerine bir birkaç örnek:

Resmi düzeyde Osmanlı yöneticileri geleceği ve iktisaden yapılabilir olanı gören iktisadi plancılardı..Kömür madenciliğinde, devlet  çok gerekli gördüğü yurtiçi kömür arzını sağlama almak için yerli girişimcilere mali teşvikler tanımıştı...Osmanlı devletinin iktisadi politikası temelde esnek ve yaratıcı,istenien amaçlara erişebilmek için asgari zorunluluklara göz yuman bir politikaydı...(Donald Quataert, Osmanlı Devleti'nde Avrupa İktisadi Yayılımı ve Direniş)

ikinci örnek Roderic Davidson'dan:

1908 ekiminde Avusturya-Macaristan'ın Bosna ve Hersek'i ilhakı üzerine Osmanlıda Avusturya mal ve hizmetlerini boykot başladı.İstanbulda başlayan boykot hızla Blkanlar,Anadolu,Suriye ve hatta Afrika'da Trablusgarp'a kadar yayıldı.5 ay süren bu boykot modern zamanların en başarılı boykotlarından biri olmuştur...

[emr-e]

“Allah’a dayandım!” diye sen çıkma yataktan…

Mânâ-yı tevekkül bu mudur? Hey gidi nâdan!

Ecdadını, zannetme, asırlarca uyudu;

Nerden bulacaktın o zaman eldeki yurdu?

Üç kıtada, yer yer , kanayan izleri şahit:

Dinlenmedi bir gün o büyük nesl-i mücâhid.”
Mehmet Akif Ersoy

[Okhan]

E o  zaman Osmanlı nerede? Af edersiniz ama yüzyılllar boyunca Okyanusu geçecek gemi yapamayan devlet yok olmaya mecburdur. Osmanlı bunu istese, o zamanki gücüyle araştırır ve yapardı fakat ilgisizdi, zaten yok olmasının nedeni de dünyadaki gelişmelere ve buluşlara karşı gösterdiği bu ilgisizlik oldu. Sadece Amerika'nın keşfi değil bir çok çağ değiştiren buluşlar, keşifler, devrimler Osmanlı'ya çok ama çok geç geldi veya hiç gelmedi. Bu nedenle teknik yönden düşman devletlerin gerisinde kalındı. Savaşlarda kullanılan bir çok silah, araç ve gereç çağın gerisinde ve yetersizdi, 1897 istatistiklerine göre okuma yazma bilenlerin oranı % 10’un altındaydı. Medeniyetler yarışında Osmanlı'yı Viyana'ya kadar getiren fark, Osmanlı'nın ilime ilgisini azaltmasıyla kapandı ve çok gerilere düşüldü. Sonuç doğal olarak yok oluş oldu.

[Atilla Kuru]

Osmanlı gideceği yerleri sömürmeyeceği için gitmedi.Osmanlı devletinin genel düşüncesi ilk önce avrupada tam hakimiyetti.avrupanın bu kadar gelişmesi amerikanın havasının suyunun kendilerine çok iyi gelmesi ve yaratıcılıklarını artırmasından değildi.oraları sömürmeleri ve bu sayede zenginleşmeleri rönesans'ı ve sanayi devrimini hazırladı.teknolojik gelişmelerin Osmanlıya geç gelmesi konusunda yukarıda bunun nedenlerini yazmıştım zaten.hadi siz de amerikaya avrupaya tek başınıza kafa tutun ve onların ambargosuna maruz kalın ve onlardan teknoloji transferi sağlayın...Osmanlıya getirilmeye çalışılan hangi icatlara devlet hayır getirmeyin demiş??