Ana Sayfa 1 milyon Türkiye fotoğrafı
sayfa 1
Akın Kurtoğlu

15 yıl önce - Sal 06 Mar 2007, 05:16
BUR » A1.49. Artık Nostalji Olan BOİ Otobüs Hatları




BOİ’NİN İLGİNÇ OTOBÜS HAT ÇİFTİ: 6/A ve 6/B



Bursa’nın ilk hatlarından birisi olan “Demirkapı-İpekçilik” otobüs hattının geçmişi 1960’lara kadar uzanmaktadır. 1970’lerin ortalarında yayınlanan Belediye Faaliyet Raporu’nda, kentiçinde hizmet veren 16 otobüs hattından 6.’sı (aynı zamanda 6 numaralı olanı); “Demirkapı-İpekçilik”... Hattın en önemli özelliklerinden birisi, diğer otobüs servisleri gibi Ulucami-Heykel başlangıçlı olmayıp, şehrin iki semti arasında gidip-gelen bir hat olmasıdır. Diğer hatlar, muhakkak Heykel/Ulucami ya da Çekirge/SSK Hastahanesi kalkışlı hatlar idiler (6'nın benzer bir diğer örneği de; 12-“Hamzabey-Hipodrom” idi).

1970’lerde hatta karşılıklı 2 adet otobüs çalışmakta olup, yarımşar saat aralıklarla kalkarken, sonradan filoya yeni otobüs alımlarının yapılmasıyla 3’e çıkartıldı. Bir de ekürisi hizmete konuldu: “İpekçilik-Uludağ Yolu”... O yıllarda BBOİ hat numaralandırma sistemi farklı olup, her hattın A, B, C, D ...gibi türevleri olurdu muhakkak. 1970’lerdeki sade numaralar, hatların artmasıyla birlikte türevlendirilmeye başlamış ve tek başına hat numarası sistemi terkedilmişti. Buna bağlı olarak da; “İpekçilik-Demirkapı” hattına; [6/A] numarası, “İpekçilik-Uludağ Yolu” hattına da; [6/B] numaraları verilmişti.


Her iki hat da, İpekçilik’ten kalktıktan sonra; Namazgâh-Setbaşı-Heykel-Ulucami-Çakırhamam-Maksem-Mumcular-Pınarbaşı yolunu ortak kullandıktan sonra Alacahırka civarlarında birbirlerinden ayrılırdı. Bu yüzden her iki hattın kalkışları da birbirleriyle uyum içinde düzenlenmişti. ORER’e göre, 15, 30 ve 45’ler Demirkapı (6A), saat başlarında (00) ise; Uludağ Yolu çalışırdı. Böylece 60 dakikalık tam tur süreleri tutturulurdu. 1980’de bir de; “Ulucami-Demirkapı” isimli ve yine [6/A] numaralı bir destek hattı konuldu. Bunun tur müddeti 30 dakika idi ve tek bir otobüsle (89 filo numaralı Mercedes-0321H ile) hizmet verirdi. 1980 evvelinde Mercedes-0321H’ler ile gerçekleştirilen seferler, 80 sonrasında Mercedes-0302-352 model otobüslerle yapılmaya başlandı. Bunlar normal 0302’lerden bir cam daha kısa olan araçlar olup, bilhassa İpekçilik ve Pınarbaşı-Maksem arasının o daracık caddelerinde yüksek hareket kabiliyeti sağlarlardı (Öyle ki, uzun yıllar bu hatlara verilen otobüs numaraları dahi değişmeden geldi: 131, 132, 133 ve 134).

İpekçilik’ten Ulucami’ye (Belediye Önü’ne) 10-11 dakikada inen otobüsler, buradaki ait oldukları transit duraklarında birkaç dakika beklerler ve sürenin 15. dakikaya tamamlanmasını sağlarlardı. Benzer şekilde Demirkapı/Uludağ Yolu tarafından gelerek Maksem yokuşundan aşağıya inen karşılıkları da Heykel’de transit otobüs duraklarının en ilerisinde yine aynı şekilde 15. dakikayı beklerlerdi. Geceleri ise 21’den sonraki seferlerde Çakırhamam ve Koruyucu İşhanı önünde bu süreyi tamamlarlardı.

1980’lerin başlarında BOİ tarafından hat numaraları yeniden elden geçirildi ve 6A => 4 numara, 6B de => 4A numarasına çevrildi. Destek hattı olan 30 dakikalık hat ise iptal edildi ve otobüsü de ıskat edildi.

Hattın kalkışları, BOİ’nin diğer hatlarından farklı olarak daha fazla otobüsle gerçekleştirildiği için, kalkış araları 15’er dakika idi ve sabah 06:45 ile akşam 23:45 arasında sürekli olarak seferler yapılırdı. Akşamları 20:45’den sonra kalkışlar 15 ve 45’e inerdi. Uludağ Yolu hattı garaja girer, 4’ün de bir otobüsü eksilir ve kalan 2 araçla karşılıklı seferler devam ederdi.

1990’larda, bu ilginç hat çifti İpekçilik ve Demirkapı, Uludağ yolu olarak birbirlerinden ayrıldı. Başdurakları Heykel olarak belirlendi. 40 dakikalık tur müddetinde 4-“Demirkapı-Heykel” hattı kurularak 2 otobüs servise verildi. 4A da yine 60 dakikalık tur müddetinde Santral Garaj’a inmeye başladı. İpekçilik ise 3 numaranın türevi olarak 3/İ numarasını aldı ve yalnızca Heykel’e kadar inip çıkmaya başladı. Bunun da tur müddeti 40 dakika idi. Ama yalnızca 1 adet otobüs servis vermekteydi. Hemen akabinde 37 ring hattı da buna eklendi. Sonradan 3/İ hattı iptal edildi ve bir başka semte numara olarak verildi. 37’ye ise 37A numarasıyla bir kardeş hat geldi. Bu arada 4B numarasıyla Demirkapı-SSK Hastahanesi hattı da eklendi. Sonra da yine aynı yere giden 4C...

Bursa’nın en eski semtlerinden olan Demirkapı-Pınarbaşı-Maksem bölgesini, Setbaşı-Namazgâh-İpekçilik taraflarına bağlayan bu enteresan hat çifti de tarihe gömülmüş oldu.

Akın KURTOĞLU


Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Çrş 30 Eyl 2009, 02:02

1970’LERDE TELEFERİK’LE ULUDAĞ’A YAPILACAK OLAN BİR GEZİNİN İLK ADIMLARI:
8-TELEFERİK-HEYKEL
OTOBÜS HATTI...


1970'lerin sonunda, Heykel'den Teleferik'e yalnızca tek bir otobüs hattı çıkardı: 8-Heykel-Teleferik hattı... O yıllarda işletmenin adı; BBOİ (Bursa Belediyesi Otobüs İşletmesi) idi. Sarı dikdörtgen ve dörtbir yanı ince çıtalarla sağlamlaştırılmış tabelâları olurdu bu durakların... Üst satırlarında B.B.O.İ. yazardı. Alt tarafında da durak ismi yazılı olurdu.



Yazın haftaiçleri, bilhassa Çarşamba günlerinin kuşluk vakitlerinde, saat; 9-12 arası, Ulucami'nin önündeki indirme yerinde yolcularını boşaltan 8 numaralı Teleferik hattı, biraz ilerisindeki Teleferik başduraklarına yanaşınca, durakta beklemekte olanlar tarafından otobüse aniden bir hücum olurdu. Topu-topu 15 dakikalık bir yolculuk için yer kapma telâşındaki kadın grupları, birbirlerini ite-kaka aracın arka kapısından binmeye çalışırlardı. Üstü mavi, alt kısmı krem renkli 352 model otobüs, bir-iki dakika içinde tıka-basa dolardı. Sırtını cama veren biletçiden bilet alma faslını müteakiben, araç hareket eder ve Çakırhamam'a kadar gittikten sonra, Timurtaş Paşa Kavşağı'ndan geri döner, Ulucami'nin karşısındaki Postane Önü'nde benzer bir taarruz da burada yaşandıktan sonra, istiap haddi dolan araç, son kez Heykel'de biraz daha yolcu alır, ardından Setbaşı'nı kimi zaman kapılarını açmadan pas geçer, Namazgâh yokuşunu tırmanmaya başlardı.


352'nin içi, yolcularının neredeyse yüzde sekseni bayanlar ve yeniyetme çocuklardan teşekkül ettiği için, meşhur Mahkeme Hamamı'nın kadınlar kısmını andırır, içerisi yaz gününün o bunaltıcı nemiyle ısınır da ısınır, hiç durmadan süren bir uğultu eşliğinde yer kavgası yapanların bağırışları, çocuğunu küçük ayran şişesine işetmeye çalışan bir diğerinin, ısrarla şişeye işememekte direnen küçük oğlan çocuğunu azarlama sesine karışır, biletçinin, milleti otobüsün önüne doğru ilerlemeye sevkeden ama hep havada asılı kalan uyarı bağırışlarını, aşırı sıcaktan bunalan ve etrafındakileri hemen oracıkta bayılmakla tehdit eden, beyaz yemenisinin üzerine çiçekli başörtüsünü eğretiden bağlamış yaşlı ve şişman bir kadının, otobüsün kapılarını açması için şoföre dönerek bağrınması bastırır, şoförün de, şayet kapıları açacak olursa, milleti Namazgâh yokuşuna döke döke yukarıya doğru çıkmak zorunda kalacağını ima eden red cevabıyla, sözkonusu yaşlı kadın daha da bir yellozlaşır, hemen önünde ayakta dikilmekte olan bir diğer kadına sebepsiz yere çemkirerek, hıncını ondan çıkarmaya çalışırdı. (Rahmetli Adile Naşit Sendromu )

Camlardan dışarıya taşarcasına dolu olan otobüsün içinde, koltuğun cam kenarındaki tarafına yeniyetme çocuğunu oturtan bir kadınla, ayakta kalan diğer kadınlar kavgaya tutuşurlar, çocuğun annesi ısrarla, arsız arsız sakız çiğneyen çocuk için de bilet attığını savunur ve kimseyi umursamadan kafasını dışarıya doğru çevirir, oradan oraya savrulan otobüste dengesini kaybedenlerden birinin Uludağ'da tüketmek üzere evinde özenle hazırlayarak torbasına koyduğu ayran şişesi, dik tutacak demirine sertçe çarparak çatlar, köpüren ayranlar yerlere sızar, milletin ayaklarının dibinden, neredeyse kırkbeş derece eğimle yokuşu çıkmakta olan otobüsün koridorundan arkasına doğru yollar çizerek akardı.

Doğal bir tiyatro sahnesinin platformunu paylaşır psikolojide devam eden yolculuk, neyse ki çok fazla sürmez ve yokuşun ıhıl-mıhıl tırmanılmasının (şükürler olsun) sonuna gelinirdi. Her 10 dakikada bir yapılan ve toplam turu sadece 40 dakika süren Bursa'nın o yıllardaki en kısa hattı, gerçekten de tam 15. dakikada Teleferik binasının solundaki durağa yanaşır, her iki kapısını açmasıyla birlikte, aracın içindeki elleri torbalı kadınlar grubu, yaşları ve kilolarından beklenmeyecek bir çeviklikle binaya doğru depara geçerlerdi. Amaç, Uludağ'a çıkacak olanların oluşturduğu Teleferik kuyruğunda mümkün olduğu kadar önlerde olabilmek. Burada, otobüse son binenler en şanslılar olurdu, çünkü ilk evvel onlar otobüsü terk ederlerdi. Zaten araç Işıklar'ı geçtikten sonra bir kıpırdanma olur, millet her iki kapıya doğru yavaştan meyletmeye başlardı.

Çarşamba günleri halk günü ve de yarıyarıya indirimli olduğu için, bir gece evvelinden beylerinden Teleferik'le Uludağ'a çıkma iznini kopartan şanslı Bursalı hanımlar, çoluk-çocuklarını toparlayıp, geceden hazırladıkları ve içleri çeşitli yiyecek maddeleriyle dolu olan torbalarını ellerine alarak, Teleferik arabalarına (o yıllarda halk, belediye otobüsüne; "Araba" derdi), işte bu yüzden çok alâka gösterirlerdi. Sabahın dokuzunda başlayan bu teferrüç koşuşturması öğlene kadar devam ederdi. 8 numaralar öğle ezanından sonra rahatlar ve oturacak yer dahi bulunurdu. Çünkü hemen hemen hiç kimse öğleden sonra Uludağ'a çıkmazdı. Maksat erkenden dağa çıkmak, birkaç saat fazla olsun doya doya oksijen soluyabilmek, biraz daha fazla eğlenebilmek...

Uludağ'da yapılacak olan "kendin pişir-kendin ye" seanslarına destek olması amacıyla, uyanık bazı kadınlar tarafından, aşağıda şehrin içindeki bir kasaptan yedek pirzola alınır, bunlar Kadıyayla'da mangaldaki etler tükenince zuladan çaktırmadan çıkartılır ve Palabıyık'a farkettirmeden mangalın üzerine seri bir şekilde dizilirdi.



(+)


Benzer koşuşturma akşam saatlerine doğru bu kez Teleferik'in aşağıya inen arabalarının yanaştığı durakta tekrarlanır, 8'ler yine istiap haddini doldurur, Namazgâh'a kadar yaylana yaylana iner, yolcularının yarısını Tiyatro Önü'nde, kalan yarısını da Ulucami'nin hemen berisindeki BBOİ terminal alanında boşaltır (şayet sabah seferiyse, yeni bir sahnenin gerçekleştirilmesi için 40-50 kadar kadın ve veletten oluşan bir yolcu grubunu daha toplayıp), 5 dakika kadar bekledikten sonra hemen yola koyulurdu.

O yıllarda bu kadar çok tercih edilen, uğrunda kavgalar verilen 8 numaralı Teleferik hattı, 1980’lerin başlarında 3 numara oldu. Bu yolu çıkan yeni hatlar açıldı, ama bu arada Teleferik giderek gözden düştü. Artık Teleferik arabaları eskisi kadar dolmamaya başladılar. Gün geldi, sadece sekiz-on kişiyle Teferrüç’e çıkar oldular. Teleferik binasındaki o çıldırtan kuyruklar azaldı, azaldı. Ve günümüzde artık eskinin o, terli, kavgalı, şamatalı yolculuklarından eser kalmadı. Çeyrek asır evvelinde o günleri bizzat yaşamak açıkçası pek de keyifli değildi ama, şimdi dönüp geriye baktığımızda, belleklerimizde ne kadar hoş birer anı olarak yer ettiklerini hissediyoruz, o günleri daha bir özlüyoruz.

Akın KURTOĞLU


Salih Kuş

12 yıl önce - Çrş 30 Eyl 2009, 02:20

Çok eski olmasa bile benim hatırladığım daha Bursaray yokken İhsaniye yeni yeni yapılaşmaya başladığında BOİ tarafından minibüslere alternatif olarak hatlar koyulmuştu.

9-A , 9-B ve 9-C bunlarda öncelik yapmıştı. 9-C'nin diğer hatlardan güzergah olarak ayrıldığı en önemli nokta eski ssk şimdi ki Çekirge devlet hastanesine ulaşmasıydı.

Bu hatta ikaruslar çalışmaktaydı. 9-B altıparmaktan çalışıyordu ve genelde körüklü ikaruslar çalışırdı. Otobüslerin İhsaniyedeki ilk durağı karaman mezarlığının yanindaki camii'nin yanıydı. Camii'nin oraya çıkıyor mu diye bir tabir vardı bizim dilimizde

Daha sonra ihsaniye'nin içerleri geliştikçe 9-N hattı da açılmıştı. Rahmetli annemin uzun süren hastalıkları sebebiyle 9-C hattını devamlı kullanırdık. Şimdi ne zaman 9'lu hatları olan özel halk otobüslerini kullansam bu boi hatları aklıma gelir.


Efe Elaldı

12 yıl önce - Prş 08 Ekm 2009, 22:23

yazılanlara bakmadan yazıyorum 40 nolu hattımız vardı küçükken en çok sevdiğim hattı ama sonra kaldırıldı 40 sayısı ozaman en yüksek sayı olduğu için heralde bana cazip geliyodu yada terminal araçları eski olduğu için onların sayılarını görmezden geliyodum çocuk işte bide 0 345k lar yeni gelmişti 40 no lu hatta çalışıyolardı ozaman bile merak varmış otobüslere onlara bakardım zaman geçti şimdi yeni conectolara bakıyoruz kullanıyoruz bide 7 nolu hat vardı haşim işcan caddesini kullanırdı onuda hatırlıyorum ikaruslar ozamanlar daha gençti ve bu hatlarda genelde onları görürdük

Berktuğ
site denetçisi

12 yıl önce - Prş 08 Ekm 2009, 22:45

40 - Batı Garajı - Heykel
40/A - Batı Garajı - Devlet Hast - Heykel
E/1 - Batı Garajı - D.Kaldırım - S.Meşeler - Etibank - Gazcılar - Yeni Hal (Şuanki Eski Hal) - Setbaşı - Heykel



Batur

12 yıl önce - Cum 09 Ekm 2009, 00:05

Nostaljik hatlardan;

7 numaralı Hürriyet-Heykel-Hürriyet hattı 15 dakikada bir hareket ederdi.

8 numaralı Bağlarbaşı-Heykel-Bağlarbaşı hattı 30 dakikada bir hareket ederdi.

8/B numaralı Hamitler-Heykel-Hamitler hattı saatte bir hareket ederdi.

8/C numaralı Bağlarbaşı-Heykel-S.Garaj-Bağlarbaşı hattı saatte bir hareket ederdi.

8/D numaralı Hamitler-SSK-Hamitler hattı 2 saatte bir hareket ederdi.

8/E numaralı Bağlarbaşı-D.Hastanesi-Bağlarbaşı hattı 2 saatte bir hareket ederdi.

Hürriyet ana cadde üzerindeki büyük otobüs durağından 7, 8, 9, 14 ve 31 numaralı hat ve türevleri geçerdi. Yaklaşık 5 dakikada bir otobüs geçerdi o duraktan. Eskiden o durak upuzun bir duraktan oluşurdu, yanlış hatırlamıyorsam 2 ayrı uzunca durak vardı. Şimdilerde yeni duraklardan 5-6 tane var yan yana ama BOİ hattı geçmiyor ne yazık ki.


Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Cum 09 Ekm 2009, 00:10

Alıntı:
8 numaralı Bağlarbaşı-Heykel-Bağlarbaşı hattı 30 dakikada bir hareket ederdi.

8/B numaralı Hamitler-Heykel-Hamitler hattı saatte bir hareket ederdi.

Eskiden bir de 8/A hattı vardı. Sonradan iptal edildi. 8/B eskiden Heykel-Hamitler-Fethiye diye çalışırdı. 80 dakikada bir tek otobüs kalkardı. Sonradan ikiye bölmüşlerdi.

Akın KURTOĞLU


Batur

12 yıl önce - Cum 09 Ekm 2009, 00:16

Alıntı:
Eskiden bir de 8/A hattı vardı. Sonradan iptal edildi. 8/B eskiden Heykel-Hamitler-Fethiye diye çalışırdı. Sonradan ikiye bölmüşlerdi.


Akın abi 8/A’yı ben de hayal meyal hatırlıyorum. Zaten bu 8’li hatların güzergahları her sene değişirdi. En son 8/B ile 8/C 1050 konutlara kadar gitmişlerdi. En son bir de 8/F hattı açılmıştı, Yenibağlar’dan (son yıllarda oluşan yeni bir mahalle) hareket eder, Bağlarbaşı’nın arkasından dolaşır, havaalanın oradan Hürriyet meydanına ulaşır, oradan Heykel’e devam ederdi.


Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Cum 09 Ekm 2009, 00:24

Bunlar; 1981-85 arasında 6'lı set olarak çalıştılar. 8'den itibaren E'ye kadar... Sonra habire ekleme-çıkarmalarla bozuldular.

Benzer şekilde 14 türevleri de 5 taneydi: 14-14D arası. Bunlar da Pilot Sanayi-Geçit olarak işlerlerdi.

Doğudaki simetriğinde de 22 numaralı EBK serileri vardı: 22-22C arası...

7'ler 4 adetti: 7-7C arası. 7 olanına 3 araba, 7A-7/C arasına 1'er araba verirlerdi. Ama hepsi de 60 dakikalık turlarda oldukları için Tiyatro Önü'nden her 10 dakikada bir düzenli periyotta kalkardı. 7 (Hürriyet-Adalet) olanları 00-20-40 yaparken, diğerleri 10-30-50'leri doldururlardı. 7C galiba Soğukkuyu-Hürriyet idi.

Bir de iki adet 12 numara vardı. Hem Çeltik'e, hem de Yunuseli-Dereçavuş'a giderdi. Sonradan Çeltik 11 numara oldu. Bunlardan birisi Havaalanı'na da devam ederdi bazı saatlerde ama; 11 mi, yoksa 12 mi hatırlayamadım.

7 ve 22 serileri 590-MAN olurdu genellikle... Bir de 9 ve 10 numaralı Karaman ve İhsaniye hatları... İlâveten 11, 12 ve 13 hatları da aynı şekilde...

Akın KURTOĞLU


Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Cum 09 Ekm 2009, 00:31

"13" vardı. BBOİ'nin en ters hattı belki de. Bursa merkezden geçmeyen sadece 2 hattan biri (Diğeri de 32 idi: "Hürriyet-Ertuğrul Gazi")...

13 numara; "Hürriyet-Devlet Hastahanesi" olarak işlerdi ama, arka yoldan inip-çıkardı: "Hürriyet-Acemler-Doğumevi-Eski Kaplıca-Çelik Palas-Hamzabey-Muradiye-Devlet" şeklinde... 590 marka 1 arabası olup, 60 dakikada bir hareket ederdi.

Koca Yalova-Gemlik yolunun o zamanlar yalnızca 1 hattı ve 1 otobüsü mevcuttu: 17-"Heykel-Şehreküstü-Santral Garaj-Tofaş". Tam da fabrikanın önünde sondurak yapardı. Uzun süre 151 numaralı 0352 kasa otobüs çalıştırıldı. Hatta bu otobüsün önünde siyah-beyaz bir fotoğrafım bile var Tofaş başdurağında...

Akın KURTOĞLU



sayfa 1
ANA SAYFA -> ULAŞIM - Marmara