İstanbul Ayios Polyeuktos Kilisesi - Saraçhane

[erkmen se]

Saraçhanebaşı'Belediye sarayının kuzeybatısında ve Atatürk bulvarı üzerinde kalıntıları duran Ayios Polyeuktos Kilisesi Ayasofya'dan sonra İstanbulun en büyük bazilikalarından biri olarak  gösteriliyor.
Bazilika  6.yüzyıla tarihleniyor.
Saraçhane'deki Aziz Polyeuktos'a adandığı için bu ismi alan kilise, 11. yüzyılda önce harap edildi, sonra da yağmalandı. Kilisenin kıymetli parçaları ve sütunları Barcelona ve Venedik'e kaçırıldı. Kilise, Bazilikal planlı ve kubbeliydi.
Birkaç sene öncesine kadar çok bakımsız olan yapı ve çevresi neyse ki pırıl pırıl üç Öğrencinin duyarlılığı sayesinde  tel örgülerle çevrilerek "açık hava tuvaletinden" "kapalı hava müzesi!"ne dönüştü.
                                                                       
Nihan Parlak, Barış Baruter ve Mert Güller Fatih Şehremini Lisesi`nde okuyan üç başarılı,çevre bilinçli,tarih meraklısı gencimiz. İki sene önceki eğitim-öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı`nın düzenlediği proje yarışmasına onlar da katıldı. Ancak aylardır emek verdikleri projeleri Anıtlar Kurulu engeline takıldı. Projelerine konu olarak Saraçhane`deki Ayios Polyeuktos Kilisesi`ni seçtiler. Etrafı devlet kurumları ile çevrili olan 1500 yıllık kilise,  içler acısı durumdaydı. Kilise kalıntılarını yakından incelemek isteyenler, burunlarını tıkamak zorunda kalıyorlardı.  İşte bu üç lise öğrencisi de bu kilise kalıntılarını temizleyip, turistik bir mekana dönüştürme amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi`yle irtibata geçti ve olumlu yanıt aldı. Bunun üzerine afişler, tanıtım yazıları hazırladılar. Büyükşehir ile temizlik, ışıklandırma, güvenlik personeli ve bilgi panosu konusunda ortaklık anlaşması imzalandı. İlk iş olarak Park ve Bahçeler Müdürlüğü kalıntıların çevresini tel örgü ile çevirdi. Neyse ki ben son gördüğümda bu tarıhı eserimizin çevresi tel örgülerle çevriliydi  ve bu olumsuz dış etkilerden biraz olsun kurtarılmış gibi görünüyordu,bu çevre ve tarih bilinçli pırıl pırıl genç öğrenciler sayesinde...Ayios Polyeuktos kilisesinin birkaç siyah beyaz fotoğrafını yüklüyorum,yenilerini daha sonra digital makinamızla çekmek üzere.
Kaynaklar:
www.vatanim.com 19.10.2004.Ahmet Vardar.
www.wegm.com
Dünden Bugüne Fatih-Fatih Belediye Başkanlığı yayını-2004
İstanbul'un Tarihi eserleri-Petrus Gyllius-Çeviren:Erendiz ÖZBAYOĞLU-Eren yayınları-1997
Prokopios-İstanbul'da Iustinianus döneminde yapılar,1.kitap-Arkeoloji ve Sanat yayınlarıÇev:E.Özbayoğlu 1994
Iustinianus döneminde İstanbul'da yapılar-Prokopus'un 1. Kitabının analizi-Fırat DÜZGÜNER-Ark.ve.snt yay2004


Ayios Polyeuktos Kilisesi Kalıntılarından siyahbeyaz kareler...
 

(+)


 


 

İstanbul Arkeoloji müzesinde sergilenen Ayios Polyeuktos Kilisesi Sütun başlığı
 

[Mustafa Noyan]

Saraçhane Ayios Poliektos Manastırı kalıntılarından geçen sene çekilmiş fotoğraflar

 


 

[fatih sey]

Bu bolge Fatih'te en cok ilgimi ceken yerlerden biriydi. Gercekten de ne uzucudur ki bazi insanlar tarafinda tuvalet olarak kullaniliyordu. Sonra o muhtesem uc gencin girisimleri ile etrafi tellerle cevrildi.

Bir sorum olacak. Bu bolgede yakin zamanda kaziya baslanilmasi gibi bir olay var mi? Universitelerin bu konuda girisimleri var mi? Bu konu hakkinda bilgisi olan varsa aydinlatilmayi bekliyoruz.

[erkmen se]

Saraçhane'deki Ayios/Hagios/Aya Polyeuktos kazılarıyla ilgili R.M Harrison,Hayes isimli arkeologların "Excavation at Saraçhane in İstanbul "adlı araştırma,kazı raporları var.
Ayrıca Polyeuktos kazılarında çok miktarda ,seramik,Taş,sütun başlığı,sütun tamburu ve sütun gövdesi elde edilmiştir.Bunların bir çoğu kalıntıların ortasında istifli(Veya yığılmış)olarak durmakta.İstanbul Arkeoloji müzesinde ise seçilmiş başlıklardan görülebilir.
Saraçhane'deki arkeoloji parkı bu açıdan ilginç, parkta sergilenenleri sitemizde ayrı bir başlık altında incelemek gerekiyor.
Ayios Polyeuktos Kilisesi kazılarında çok miktarda cam parça da ortaya çıkmıştır.(Harrison-Nezih Fıratlı,1966,s.59;Hayes 192,s.400-409;Philippe,1990,s.44)Bunlar arasında kandil,kadeh ve pencere camları sayılabilir.Pencere camları yuvarlak veya köşelidir;renkleri kahverengi,yeşil,oliv,sarı ve mavi-yeşilin tonlarıdır.Renksiz denecek kadar açık renkli olanları  da vardır.Yuvarlak camlar"crown"*tekniğiyle üretilmiştir ve ortaları göbeklidir,kenarları ise içe katlanmıştır.Köşeli camlar kesin olarak 7.yüzyıla tarihlenmekle birlikte (Harrison,1986,s.206)Göbekli camların bir kısmı Bizans,bir kısmı ise Türk dönemine ait olabilir.
Polyeuktos kilisesinde kadeh,kandil,bilezik,kase,şişe ve tabak parçaları da bulunmuştur.Renkleri yeşil,mavi,mavimsi yeşil,sarı,oliv tonlarındadır,renksiz örnekler de vardır.5.yüzyıldan 13.yüzyıl başına kadar tarihlenebilirler.(Hayes,1992 s.400-405)
Ayrıca kilisede çok ilginç parçalara da rastlanmıştır.Bunlar duvar kakmaları,altın varaklı duvar plakası ve mineli şişe parçalarıdır.Hayes,1992,s.405;Harrison,1986s.174)
*Crown:Göbekli cam tekniği
Başvurulan birinci Kaynak:Anadolu Camcılığı Dr.ÜZLİFAT ÖZGÜMÜŞ-Pera yayıncılık-2000
Erkmen Senan

Ayios/Hagios/Aya Polyeuktos'un planı(Harisson'dan)
 

(+)

Ayios/Hagios/Aya Polyeuktos Kilisesi buluntuları;(Harisson'dan)
 


 


 



 



 

[erkmen se]

Ayios Polyeuktos'tan eski bir fotoğraf..Bu ünlü tarihi yapının çevresi,kültürlü,özverili,bilinçli Şehremini Lisesi öğrencilerinin çabası ile tel örgülerle çevrildi,şimdi önemli olan yapıda gerekli bakım,araştırma restorasyon kısaca "ilgi ve bilgi" bekleniyor.
 

(+)