Sizce büyükşehirlerin kriterleri neler olmalıdır?

[memoli1986]

Büyükşehir Belediyelerinin hukuki statülerini yeniden düzenleyen "Büyükşehir Belediyeleri Kanunu Tasarısı", 59. Hükümet (Erdoğan Hükümeti) tarafından 3 Mart 2004'de TBMM'ye sunuldu.
Tasarı, 14 Nisan ve 5 Mayıs 2004 tarihlerinde İçişleri Komisyonu'nda, 3 Mayıs 2004'de Avrupa Birliği Uyum Komisyonu'nda ele alındı ve üzerinde bazı değişiklikler yapıldı. Daha sonra Plan ve Bütçe Komisyonu'na giden tasarı, Komisyon tarafından oluşturulan Alt Komisyon'da görüşüldü. Alt Komisyon'un hazırladığı metin, Plan ve Bütçe Komisyonu'nun 26 Haziran 2004 tarihli toplantısında görüşüldü ve başta adı olmak üzere bazı değişikliklerle kabul edildi.

TBMM Genel Kurulu, "Büyükşehir Belediyesi Kanun Tasarısı"nı, 9-10 Temmuz 2004 tarihlerinde görüştü ve değişikliklerle kabul etti.

5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Yasası, 23 Temmuz 2004 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.


Yasa ile Büyükşehir Belediyelerinin hukuki statüleri yeniden düzenlendi.
İstanbul ve Kocaeli'de, büyükşehir belediye sınırları, il mülki sınırı oldu. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülki sınırları içinde kalmak şartıyla nüfusu 1 milyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı 20 kilometre, nüfusu 1 milyondan 2 milyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı 30 kilometre, nüfusu 2 milyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı 50 kilometre olan dairenin sınırı, büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturdu. Bu sınırlar içerisinde kalan ilçeler, büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler büyükşehir ilk kademe belediyeleri haline geldi. İlçelerin mülki sınırları ile beldelerin belediye ve mücavir alan sınırları büyükşehir belediye sınırı sayıldı.

Büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için 750 bin nüfus ve en az 3 ilçe veya ilk kademe belediyesi içerme koşulu getirildi.

Türkiye'de "Büyükşehir Belediyesi" yönetimleriyle ilgili ilk temel düzenleme 1984 yılında Kanun Hükmünde Kararname olarak çıkarıldıktan sonra aynı yıl kanunlaşan 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile yapıldı.

Bugün itibariyle Türkiye'de 16 büyükşehir belediyesi bulunuyor. Ülke nüfusunun % 32'si, belediyeli nüfusun ise % 41,2'sini oluşturan 22 milyon kişi, 16 büyükşehirde yaşıyor...

[ziya güney]

5216  SAYILI YENİ B.ŞEHİR KANUNU NE GETİRİYOR.. ( 1 )

Kamu Yönetim Reformu çerçevesinde TBMM sinde kabul edilen Kamu Yönetimi,B.şehir,Belediyeler, İl Özel İdareleri kanunlarından B.şehir kanunu Cumhurbaşkanı tarafından onaylanırken İl Özel İdareleri ve belediyeler kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM sine iade edildi.. ancak daha sonra gerek 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanunu, gerekse 5393 sayılı belediye kanunu yeniden görüşülerek kabul edildi ve yürürlüğe girdi.

Bu paket içerisinde bulunan Belediye Gelirleri, Köy,  ve İmar  kanunları ise halen TBMM sinin gündeminde bulunuyor..

Cumhurbaskanınca da onaylanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı yeni B.şehir kanunu özetle aşağıdaki değişiklikleri getiriyor..

-B.Şehir sınırları İstanbul ve Kocaeli’inde il sınırları ile çakışıyor. Diğer B.şehir belediyelerinde mevcut vailik binası merkez kabul edilerek il sınırları içinde kalmak kaydiyle nüfusu 1 milyona kadar olan B.Şehirlerde yarı çapı 20 km. ,nüfusu 1 milyon ile 2 milyon arasındaki B.şehirlerde yarıçap 30 km, nüfusu 2 milyondan fazla olan B.şehirlerde yarıçap 50 km alan içinde kalan alan ve yerleşim birimleri B.şehir sınırları içerisine alınıyor.

-Bu kriterlere göre Bursa B.şehir  yeni katılan Mudanya,Gemlik,Gürsu ve Kestel ilçeleri ile birlikte 7 merkez ilçeden,18 Belde belediyesinden ve  eski mahallelere ilaveten yeni 170 köyden mahalleye dönüşen yerleşim biriminden oluşuyor.. yeni B.şehrin nüfusu 1 milyon 555 bin,seçmen sayısı 900 bin ve metropol alan 2 bin 387 km2

-B.Şehir belediyesi kurulabilmesi için 750 bin nüfus ve en az 3 ilçe veya ilk kademe ( belde ) belediyesine sahip olmak gerekiyor..

-B.şehir belediyesi düzenli kentleşmeyi sağlamak üzere arsa üretebilecek toplu konut ve kamuluşturma yapabilecek.

-B.şehir belediye meclislerinin üyeleri diğer belediyelerde olduğu gibi doğrudan halk tarafından seçilecek. Ancak 2009 yerel seçimlerine kadar yeni B.Şehir bünyesine giren ilçelerin Belediye başkanları ve belde belediye başkanları B.şehir meclis üyesi olacaklar. Kendi meclislerinden seçilen üyelerin ilçelerde ilk % 20 si, beldelerde ilk % 10 u B.Şehir meclisinin de üyesi olarak görev yapacaklar.

-Meslek kuruluşları,üniversitelerin ilgili bölümleri,sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri B.şehir belediye meclisinin ihtisas komisyonlarına katılabilecek ancak oy kullanamıyacaklar.

-Nüfusu 2 milyonu aşan B.şehir belediyelerinde 10 diğer B.Şehir belediyelerinde ise 5 i geçmemek üzere en az 4 yıllık yüksek öğretim kuruluşlarından mezun başkan danışmanı görevlendirilecek.

-B.şehir belediye sınırları içerisinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden % 5 eskisi gibi B.Şehir belediyelerine verilirken bu payın % 75 i bu tutardan düşülerek doğrudan ilgili belediye hesabına,kalan % 25 i ise B.şehir belediyelerinin nüfuslarına göre dağıtılacak.

-B.şehir belediyelerinin 30 haziran 2004 tarihi itibariyle kamu alacakları ile borçları 6 ay içinde birbiriyle mahsup edilecek,kalanı B.Şehir belediyesinin vergi gelirinden alacağı payın % 40 ını aşmayacak şekilde her ay tahsil edilecek.

-B.şehir belediyesi encümeni belediye meclisinden  gizli oyla seçilen 5 ve bürokratlardan biri genel sekreter diğeri mali birim  amiri olmak üzere belediye başkanının seçeceği 5 üyenin toplamından oluşacak. Toplantılara Belediye başkanı veya olmadığı zamanlarda genel sekreter başkanlık edecek.

-B.Şehir bünyesindeki ilçe ve alt kademe belediyelerinin bütçe ve imarla ilgili kararları B.Şehir belediye meclisince,diğer kararlar B.şehir belediye başkanınca onaylanarak yürürlüğe girecek.

-B.şehir belediye başkanları görev süreleri içerisinde siyasi partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamıyacak ve profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamıyacak..

-Yarış ve müşterek bahis gelirlerinin % 20 si yarışın yapıldığı yerin belediyesine, % 30 u diğer ilçe belediyelerine kalan % 50 si ise B.Şehir belediyesine dağıtılacak.

-B.Şehir sınırları içerisinde yapılacak her türlü altyapı hizmetleri için diğer kamu kurum ve kuruluşlarının da katıldığı “ Alt Yapı Koordinasyon Merkezi “kurulacak ve  müşterek yapılacak yatırımların bedeli bu merkez bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırım hesabından karşılanacak.

Olumlu sayabileceğimiz bu yeni hükümler yanında bizim de uzun yıllardan beri her zeminde ifade etmeye çalıştığımız, güçlü ve demokratik yerel yönetim kültür ve geleneğine sahip batı ülkelerinde uzun yıllardır başarı ile uygulanan birçok önemli ve kurumsal düzenlemenin bu paket içinde yer almadığını görüyoruz



-

[ziya güney]

DEMOKRATİK,ÖZERK,KATILIMCI VE ŞEFFAF BELEDİYE İÇİN... ( 2 )

Bundan evvelki yazımızda  yerel yönetim reform paketi içerisinde bulunan ve 2004 yılında yürürlüğe giren 5216 sayılı yeni B.şehir kanunundaki olumlu düzenlemeleri gündeme getirmiş  ancak bunların yeterli olmadığını ifade etmiştik..

Gerçekten de özellikle yerel yönetim reformu adı altında getirilen yeni düzenlemelerin reform olarak nitelendirilebilmesi ve gelişmiş batı ülkelerindeki demokratik yerel yönetim standart ve normlarına  yaklaşabilmesi için bizim de  bu sütunlar da dahil olmak üzere uzun yıllardan beri birçok zeminde dile getirdiğimiz aşağıdaki hususların yeni düzenlemeler içerisinde yer alması sağlanmalı idi..

-Gerek merkezi idare gerekse yerel yönetim reformlarında yer alan düzenlemelerin daha demokratik.radikal ve köklü yapılabilmesi için  anayasamızın devletin üniter yapısı korunarak ilgili maddelerinin daha demokratik,özerk,katılımcı ve şeffaf  yerel yönetime imkan verecek şekilde değiştirilmesi gerekirdi..

- Merkezi idareyi ve yerel yönetimleri daha demokratik hale getirmek,yerinden yönetim ilkesini hayata geçirebilmek ,merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki  ağır vesayetini kaldırmak ancak bugünkü anayasanın ilgili maddelerini değiştirmekle mümkündür.

-Belediyelerin hala temel görevi asayiş ve güvenlik olan İç İşleri Bakanlığı bünyesindeki bir genel müdürlüğe bağlı olması ve bu kanalla merkezi idarenin belediyeler üzerindeki ağır vesayetinin devam etmesi günümüzün çağdaş belediyecilik anlayışı ile bağdaşmıyor..

-Merkezi idare yerel yönetimler üzerindeki vesayetini mutlaka devam ettirmek istiyorsa bunun kurulacak “ Yerel Yönetim Bakanlığı “ ile daha teknik ve demokratik çerçeveye oturmasının yol ve yöntemi bulunabilirdi..

-Belediyelerin birleştirilmesinde,kamu tüzel kişiliklerinin ortadan kaldırılmasında ve birçok önemli konularda halk oyuna (referanduma ) gidebilmeleri hem imzalayarak taraf olduğumuz Avrupa Yerel yönetimler Özerklik Şartının hem de katılımcı yerel demokrasinin gereğidir.

-Yerel yönetimler sahip oldukları önemli yetki,görev,sorumluluk ve kaynaklara paralel olarak yeni ve ciddi bir  kurumsal denetim mekanizması ile batıdakine uygun “ Yerel Yönetim Sayıştay” ı ile denetlenmelidirler.

- İl Genel meclislerince seçilmesi öngörülen “ Ombusdmanlık “ kurumunun “ Yerel önetim Ombusdmanı “ olarak özellikle belediyeler ile hemşehriler arasındaki problemlerin çözümü için düşünülmesi gerekirdi..

-Özellikle B.şehirlerimizin ( metropol yönetimin ) bünyesinde, metropol ölçekte ciddi,bilimsel ve siyaset üstü çalışarak stratejik planlama  ve mega projeler üretecek, bu projelerin merkezi idare ve diğer kuruluşlarla koordinasyon ve entegrasyonunu sağlayacak, bunları gerçekleştirmek için  gerektiğinde Üniversite ,meslek odaları ve diğer araştırma  ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapacak bir  “Araştırma birimi “kurulmalıdır.  

-Belediyelerimizin ölçek ekonomisinin norm ve standartlarında yönetilip etkin ve verimli hizmet üretebilmeleri için batıda olduğu gibi yerel yönetim reformu yapılmadan önce nüfus ve alan reformu yaparak öncelikle belediyelerin optimum nüfusa kavuşturularak güçlendirilmeleri sağlanmalıydı..

-Gelişmiş batı ülkelerinde bazı belediyelerin birleştirilmesi,bazılarının ortadan kaldırılması ve B.şehirlerin bünyesindeki  ilçe belediyelerinin optimum nüfusa ( 200- 300 bin ) kavuşturulması çalışmaları 5-7 yıl arasında bir sürece  yayılarak ve yerel ölçekte yapılan ciddi araştırma ve belde halkının görüş ve düşünceleri de alınarak  yapıldı..

-Bizde ise vatandaşlarımızın bir bölümü  gece yatağa köy statüsünde yatıp ertesi sabah yataktan belediye hemşehrisi olarak kalkarken bir diğer bölümü de bunun tam tersi bir uygulama ile karşı karşıya kaldı..

-Yerel yönetim reform yasalarından önce bu düzenlemelerin yapılarak belediyelerimizin gerek nüfus gerekse alan olarak yeni yetki,görev ve sorumlulukları taşıyabilecek,yeni kaynakları etkin verimli kullanabilecek güçlü ve demokratik bir yapıya kavuşturulmaları gerekirdi..

-Bundan sonra birçok konuda olduğu gibi göç yolda düzelecek!.. veya istim arkadan gelecek!..