Ana Sayfa 878 bin Türkiye Fotoğrafı
galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 15:11
Diyarbakır - Atatürk'ün Diyarbakır Ziyaretleri


ATATÜRK'ÜN DİYARBAKIR'A GELİŞ VE AYRILIŞ TARİHLERİ

01 - 14.03.1916 - 27.03.1916
02 - 20.04.1916 - 03.06.1916
03 - 11.03.1917 - 05.07.1917
04 - 15.11.1937 - 16.11.1937

.


galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 15:13
Diyarbakır - Atatürk'ün Diyarbakır Ziyaretleri


Atatürk’ün Diyarbakır’ı 1. ziyareti – 14.03.1916 / 27.03.1916

Miralay (Albay) Mustafa Kemal, Çanakkale Zaferi’nden sonra, 1916 yılı Şubat ayı sonlarında, Edirne’den Diyarbakır’a kaydırılan 16. Kolordu Komutanı olarak Doğu Cephesi’nde görevlendirilmişti.
02.03.1916 günü özel bir trenle Haydarpaşa'dan, Diyarbakır’a gitmek üzere, Pozantı’ya hareket etti. Kolordu Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar), yaveri Cevat Abbas (Gürer), Emir Subayı Şükrü (Tezer), Yüzbaşı Neşet (Bora) yanındaydı.
Pozantı’da, trenden inen Miralay (Albay) Mustafa Kemal, Diyarbakır’a doğru yolculuğu otomobil ile yapıyordu.
Birlik, tüm ağırlıkları ile birlikte ayrı bir koldan Diyarbakır’a gelecekti.
03.03.1916 günü; Bitlis, Muş, Van ve Hakkari Ruslar tarafından işgal edildi.
Miralay (Albay) Mustafa Kemal, 13.03.1916 günü Mardin'e geldiği zaman akşam üzeri İstanbul’dan bir gizli belge aldı. Tuğgeneralliğe yükseltilmişti.

14.03.1916 günü Diyarbakır’a Tuğgeneral (Mirliva) rütbesiyle girdi. Diyarbakır’da coşku ile karşılandı.
Diyarbakır’da 16. Kolordu Karargahı kurulmuş, çalışmalara başlamıştı. Mustafa Kemal Paşa, Diyarbakır surlarının iki buçuk kilometre güneyinde, Dicle sahillerine yaslanmış, şirin bir köşkte kalıyordu. Semanoğlu Köşkü adıyla bilinen Köşk’ün geniş bir avlusu, kemerli bir eyvanı vardı. Diyarbakır’ın kendine özgü siyah ve beyaz taşlarından yaptırılan Köşk’ün üst katı Mustafa Kemal Paşa'nın çalışma ve yatak odası için ayrılmıştı. Alt katta mutfak ve yaver odaları vardı. Selsebilden suların döküldüğü havuzlu eyvanda çoğu zaman çaylar içiliyor, günlük konuşmalar yapılıyordu. (Not – Köşk, bugün “Atatürk Köşkü” adıyla Diyarbakır Belediyesince korunmaktadır.)
Mustafa Kemal Paşa, 27.03.1916 günü sabahı birlikleri denetlemek için Bitlis Cephesi’ne gitmek üzere Diyarbakır’dan ayrıldı.

Kaynak -  Şükrü Tezer, Atatürk’ün Hatıra Defteri, s: 35. Ankara, 1972.
Kaynak - Mehmet Önder. Atatürk Evleri – Atatürk Müzeleri, s: 117, Ankara, 1970.

 

 
.


galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 15:38
Diyarbakır - Atatürk'ün Diyarbakır Ziyaretleri


Atatürk’ün Diyarbakır’ı 2. ziyareti – 20.04.1916 / 03.06.1916

Mustafa Kemal Paşa, Bitlis, Silvan ve Siirt bölgelerindeki birlikleri denetlediği sırada, 2. Ordu Karargahının Diyarbakır’a ve 16. Kolordunun da Silvan'a nakli emri gelmişti.

Bu durum üzerine; 20.04.1916 günü tekrar Diyarbakır’a döndü.
28.04.1916 günü; Irak Cephesindeki savaşlarda, Kutülamare bölgesinde, beş aydır kuşatma altında olan İngiliz birlikleri, teslim oldu.
Bu dönem içinde, Mustafa Kemal Paşa, Siirt’e ve yakın çevreye bazı seyahat ve ziyaretler yaptı.
03.06.1916 günü, Kolordusu ile birlikte Silvan'a gitti.
.


galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 20:40
Diyarbakır - Atatürk'ün Diyarbakır Ziyaretleri


Atatürk’ün Diyarbakır’ı 3. ziyareti – 11.03.1917 / 05.07.1917

Mustafa Kemal Paşa, 17.02.1917 günü, Hicaz Seferi Kuvvetler Komutanlığına atanmış ise de bu görevi kabul etmemiş, sonra da 07.03.1917 günü Diyarbakır’daki 2. Ordu Komutanlığı'na atanmıştı.
1917 yılı Mart ayında, 2. Ordu Komutanı olarak Diyarbakır’a tekrar geldi.
Mardin Kapısı dışında bulunan Pamuk Köşkü’ne yerleşti.
05.07.1917 de, 7. Yıldırım Orduları Komutanlığına atanıncaya kadar Diyarbakır’da kaldı.

 
1917 - Mustafa Kemal Paşa Diyarbakır'da
.


galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 20:52
Diyarbakır - Fahri Hemşehri Atatürk


Atatürk Diyarbakır’ın Fahri Hemşehrisi

Cumhuriyet'in ilanından birkaç yıl sonra, Diyarbakırlılar, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'nın Diyarbakır’a ilk gelişlerinde kaldığı Semanoğlu Köşkü’nü, O’na armağan olarak sunmayı kararlaştırdılar.
Belediye Meclisi 05.04.1926 günü toplanarak Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'yı fahri hemşehriliğe seçti. Bu karar telgrafla Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya bildirildi.
Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, aynı gün şu telgrafla memnunluğunu bildirdi:
“Diyarbakır Belediye Reisi Nazım Beyefendi'ye, Muhterem Diyarbakır halkının beni fahri hemşeri olarak intihap etmek suretiyle hakkımda gösterdikleri kadirşinaslıktan mütehassis oldum. Hemşehrilerime selam ve muhabbetlerimin iblağını rica ederim. 05.04.1926. Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal”
Üç kişilik bir Diyarbakır heyeti, teşekkürlerini bildirmek ve Köşk’ün anahtarlarını sunmak üzere Ankara'ya hareket etmiş ve Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'nın iltifatlarını kazanmışlardı.
Ayrıca Belediye'nin aldığı bir kararla 05.Nisan günü Diyarbakır’da (Atatürk Günü) olarak ilan edilmiş, her yıl bu tarihte törenler yapılarak, Diyarbakır’ın Atatürk’e olan saygı ve bağlılıkları, dile getirilmekte.
.


En son galpay tarafından Çrş 13 Eyl 2006, 21:11 tarihinde değiştirildi, toplamda 2 kere değiştirildi


galpay

7 yıl önce - Çrş 13 Eyl 2006, 21:09
Diyarbakır - Atatürk'ün Diyarbakır Ziyaretleri


Mustafa Kemal Atatürk’ün Diyarbakır’ı 4. ziyareti – 15.11.1937 / 16.11.1937

1937 yılı Kasım ayının başında Doğu Gezisine çıkan Atatürk'ün Diyarbakır’a geleceği haberi hızla yayılmış, karşılama hazırlıklarına başlanmıştı.
Atatürk, 15.11.1937 Pazartesi günü akşamı, trenle Malatya’dan Diyarbakır’a gelecekti.
O gün, sabahın erken saatinde, Diyarbakır Bölgesi Genel Müfettişi Abidin Özmen, Diyarbakır Valisi Mithat Altıok, İl Jandarma Komutanı ile birlikte, Atatürk'ü karşılamak üzere Maden ilçesine gittiler.

Saat tam 18,10 da Atatürk'ün özel treni Diyarbakır istasyonuna girdi.
Şehir, baştanbaşa bayraklarla, çiçekli tak'larla donatılmıştı.
Kalabalık halk coşku içindeydi.
Önce, Atatürk, ardından Başbakan Celal Bayar, Müfettiş Abidin Özmen inmişti. Öteki vagondakilerde birer birer iniyorlardı : Pilot Sabiha Gökçen, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya, Tunceli Genel Müfettişi General Abdullah Alpdoğan, milletvekillerinden Ali Kılıç, Recep Peker, Salih Bozok, Cevat Abbas Gürer, Dr. Neşet Ömer İrdelp, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak, Başyaver Celal Üner, Muhafız Komutanı İsmail Hakki Tekçe ve daha başkaları.
Atatürk, istasyonda karşılayanlara teşekkür etti.
Kısa süren bir yemekten sonra, saat 21.00 de, Halkevine geldiler.
Buradaki konseri locasından dinleyen Atatürk, konser sonunda Diyarbakırlılara şunları söyledi:
“Yirmi yıl sonra, tekrar Diyarbakır’da bulunuyorum. Dünyanın güzel ve modern bir binası içinde, beşeriyetin medeni bir halkı huzurunda, halkın bu evinde, modern, nefis bir müziği dinleyerek duyduğum zevk ve saadetin ne kadar büyük olduğunu elbette takdir edersiniz. Bunu kaydetmekle bahtiyarım.”

Halkevindeki konuşmadan sonra Orduevine gelen Atatürk'ü burada Korgeneral Galip Deniz karşılamış ve binayı gezdirmişti. Orduevinden sonra Vali Konağına gidilmiş, dinlenilmişti.

Ertesi gün, salı sabahı saat 09.00 da Atatürk, Diyarbakır’ı gezmeye çıkmıştı.
Önce Vilayette bölge valileri ile bir toplantı yapılmış, daha sonra, Diyarbakır Üniversitesi için ayrılan arsa gezilmişti. Atatürk, Diyarbakır’da kurulacak üniversitenin bir an önce gerçekleşmesini istiyordu.
Buradan Kolorduyu ziyaret etti.
Bir ara halkın arasında yürüdü.
Hükümet Parkına geldiği zaman otomobiline binerek, kendisine armağan edilen köşke hareket etti. Atatürk, köşkte bir saate yakın kaldı. Köşkün terasında Dicle’ye karşı kahvesini yudumlarken, yirmi yıl önceki anılarını anlattı.
Diyarbakır’a dönüşünde Urfa kapısından şehre girdi. Surların bu demir, işlemeli, sağlam kapısı Artukoğulları devrinden kalmıştı. Atatürk, otomobilden inerek kapıyı inceledi, çok beğenmişti.
Buradan uçak alanına giderek, ilgililerden bilgi aldı.
O gün saat 15.00 te Diyarbakır-Irak-Iran demiryolları inşaatı temel atma töreni yapılıyordu. Törende Abidin Özmen ve Ali Çetinkaya birer konuşma yaptılar.
Saat 17.00 de Vali Konağındaki çay ziyafetinde bulunan Atatürk, saat 18.20 de istasyona gelmiş Diyarbakırlılara veda ederek diğer konuklarla birlikte Elazığ’a uğurlanmıştı.
Diyarbakır onu son kez görüyordu.

Kaynak - Kadri Kemal Kop. Atatürk Diyarbakır’da, İstanbul. 1938.
Kaynak - 17 Kasım 1937 tarihli Ulus Gazetesi.

 

 

 

 
.


cevap yaz (üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
Ana Sayfa -> HABERLER ve SOHBET