Çok kıymetli bir tabelâ alıntısı... Gökhan güzel bir detay yakalamış.
BBOİ'nin BOİ olduktan sonraki hat numarası değişim döneminin hemen sonrası olmalı... Numaralar, değişimden sonraki ilk yıllarda, hatta aylarda desek daha doğru olur. Eskiden 16 temel numara ve yön üzerine kurulu (yetmeyince birkaç ilâve numarayla genişletilen) otobüs hatları zemininin giderek karmaşık hale gelmesi neticesinde, İdare yeni bir sistem uygulamaya karar vererek semtleri saat yönünde dönerek büyüyen bir sıralamada yeniden numaralamaya tâbi tuttuktan sonra, semt numaraları bütünüyle değişti. Yalnızca kentin anaaksı kabul edilen Emirsultan-Yeşil-Heykel-Çekirge-SSK yolu üzerindeki numaralar yine eskisi gibi aynı kalarak "1" ve "2" numaralarnı taşımaya devam ettiler.
Bunları kendi aralarında gruplayarak başlanan yeni uygulamada; Emirsultan kalkışlılar "1", Yeşil kalkışlılarsa "2" hat numarasını aldılar. Fakat çok kısa bir süre sonra Emirsultan'dan hareket eden "1B" numaralı Velodrom arabalarının numarası "2B olarak değiştirilerek Yeşil'e geri çekildi ve buradan hareket eden eski "2B" iptal edildi. Çünkü "Yeşil-Çekirge-SSK" hattını, zaten "1" numaralı "Emirsultan-Yeşil-Çekirge-SSK" hattı birebir ve üstüste takibetmekteydi. Böylece Emirsultan hareketli yalnızca "1" ve "1A" numaraları kaldı.
"2" numaralı "Yeşil-Çekirge" de tamamıyla kaldırıldı ve türevsiz "2" numarası bundan böyle hep boş kaldı. Yeşil'deki sıralama da 2A, 2B... olarak başladı. Seneler sonra (yanlış hatırlamıyorsam) "2C" konuldu. "Yeşil-İnönü Caddesi-Haşim İşcan-Şehreküstü-Altıparmak-Çekirge-SSK" şeklinde. Bir aralar bir de "Doğumevi" hattı denendi. Eski Kaplıca-Zübeyde Hanım üzerinden inip çıkardı.
Üstteki tabelâda "5A" olarak görülen "Doğanevler" ise, "19" serisine aktarıldı ve Doğanevler, İsmetiye, Başaran gibi semtlerin numara kervanı biraraya getirildi. "5" ise (eski 12A idi yanılmıyorsam), uzun seneler 60 dakikalık turlarda ve 2 arabasıyla hizmet vermeye devam etti. Hamzabey denilen yer, Muradiye üstyolunun olabildğince solda kalan kesiminde yol üzerinde bir ana kalkış yeriydi. Hareket ettikten sonra Devlet Hastahanesi-Muradiye-Çakırhamam üzerinden aşağıya iner ve kentin kuzey-kuzeydoğusuna yönelirdi. Üstyolun bu mıntıkayla irtibatını sağlayan tek hat idi.
"6" numaralı Beşevler hattıysa, bir süre sonra Yeşil'e kadar uzatıldı ve Yeşil-Setbaşı bölgesinin Acemler'den daha öteyle irtibatını sağladı (Bursa ulaşım Kronoloji'me bakmam lâzım, Sırameşeler'den mi, yoksa Doğumevi-Acemler kanalından mı aşağıya inerdi, kestiremedim birden).
"27A-C" hattı ise, o ilk geçiş döneminde iki arada-bir derede kalan semtlere geçici olarak verilen enteresan numaralardan olup pek uzun süreli olmadı. Çünkü kafa karıştırıcı bir görünümü vardı. Derhal "30" serisi açılıp buraya aktarıldı. Aynı şekilde "27B" olanı da 30 türevlerinin içine girerek en başı çekti. Yani "30"-"Yıldırım-SSK" olarak... "27A-C" de "30C" oldu. Eski 27 serisinin 27A-A, 27A-B ve 27A-C olmak üzere 3 saçma versiyonu vardı en başlarda... Bunlar birer arabayla Sinandede'ye, birbirlerine çok yakın 3 paralel yoldan ilerlerlerdi. Bu yüzden A, B ve C ayrımı yapılmıştı. Tamamına da "30" numarası tahsis edilince birer dijit eksilme şansına eriştiler ve akılda kalıcı oldular: 30A, 30B ve 30C numaralarını edindiler. 27 numarası da yalnızca "Değirmenlikızık"a tahsis olundu. Zaten Değirmenlikızık; Yıldırım-Sinandede üzerinden geçerek Ertuğrulgazi meydanına çıkan doğu-batı yönlü anayolun üzerinde bulanan bir hareket yeriydi. Çok da uzaklara gitmedi.
Dediğim gibi, hat değişiminin ilk geçiş döneminde çekilen bu tabela fotoğrafının tam tarihini Gökhan verdiğinde, mesele daha da bir kesinleşmiş olacak.
* Şimdi gelelim benim soruma: Bu tabelâ hangi durakta dikiliydi? Çağatay kardeşin de ilgi alanına giren ve biraz beyin jimnastiğiyle tam semtini ve durağını çıkartabileceğimizi zannettiğim bir sual bu...
Şimdi gelelim benim soruma: Bu tabelâ hangi durakta dikiliydi? Çağatay kardeşin de ilgi alanına giren ve biraz beyin jimnastiğiyle tam semtini ve durağını çıkartabileceğimizi zannettiğim bir sual bu...
Şimdi bir düşünelim bakalım. Bir kere burası herhangi bir başdurak değil. Tabelaya yansıyan hatlardan bunu rahatlıkla anlayabiliyoruz. Bir ara durak burası. Ancak öyle bir ara durak ki tabeladaki tüm hatların geçtiği bir yol üzerinde olmalı. Tabeladaki tüm hatlar göz önüne alındığında tüm bu hatların ortak geçiş yolu olabilecek tek bir cadde geliyor aklıma. O da Atatürk Caddesi. Bana göre bu tabelanın bulunduğu durak ya Ulucami karşısındaki Postahane önündeki durak ya da daha ilerideki vilayetin önündeki Heykel Önü durağı. Bana sanki Postahane Önü durağı gibi geliyor.
hat değişiminin ilk geçiş döneminde çekilen bu tabela fotoğrafının tam tarihini Gökhan verdiğinde, mesele daha da bir kesinleşmiş olacak.
Daha öncede belirttiğim gibi site üzerinden değerli üstadlarımızın bilgileri doğrultusunda ve çok derin olmayan araştırmalarım sonucunda bende, anılarda kalmış Bursa ulaşımı hakkında bilgi sahibi olmaktayım .
B.B.O.İ 1983 yılının başında işleyen bir kurum sanırım. Ne zaman B.O.İ'ye dönülüyor tam olarak bilmiyorum ama 1983 senesinin ortalarında olmalı. Fotoğrafını paylaştığım durak tabelası ise 1983'ün Kasım veya Aralık ayından olmalı . Çünkü fotonun yerel bir gazetede yayın tarihi, Aralık 1983 bendeki notlara göre. Haber olma konusu ise tabelaların korunmaması ve tahrip edilmesi.
En son Gökhan AsGül tarafından Cmt 10 Nis 2010, 01:12 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
Tabelânın dikili olduğu duraklar; Çakırhamam, Postane, Heykel, Tiyatro Önü ve Ulucami olabilir...
Bunların içinden Çakırhamam gidiş yönündekini eleyebiliriz. Çünkü "Emirsultan-Muradiye-SSK" ve "Hamzabey-Hipodrom" hatları burada Çakırhamam durağına yanaşmadan Timurtaş Paşa Türbesi'nin yanından kıvrılarak Tophane yokuşuna doğru yönelip, bayırı tırmanmaya başlarlardı. Aynı şekilde 5A ve 5B'ler de...
Tiyatro Önü ve Heykel durakları da olamaz. Çünkü "6" numaralı Beşevler hattı henüz Belediye Önü olarak çalışmakta ve Tiyatro Önü'nde yolcu indirip boş olarak Belediye Önü'ne gitmekte olup, ne Heykel'de ne de bu durakta ismi yazılı olmamalı.
Belediye Önü transit durağı da olamaz. Çünkü "6" numaranın burada münferit başdurağı mevcut. Transitler arasında ismi kesinlikle yazılı olmamalı...
Geriye kalıyor 2 durak: "Postane Önü" ve "Çakırhamam" çıkış durakları... Muradiye'den inen otobüsler de Çakırhamam çıkış duraklarının gerisinden anayola katıldıkları için isimleri bu tabelada olmamalı. Demek ki (benim tahminimce): "Postane Önü" sıra duraklarından birisi bu... Revakların hemen önünde yanyan 2-3 durak şeklinde yolcu indirip-bindirirlerdi.
Eh fotoğraftaki tabelanın hangi durağa ait olduğunu bu kez didişmeden tespit ettik hadi.
Alıntı:
"6" numaralı Beşevler hattıysa, bir süre sonra Yeşil'e kadar uzatıldı ve Yeşil-Setbaşı bölgesinin Acemler'den daha öteyle irtibatını sağladı (Bursa ulaşım Kronoloji'me bakmam lâzım, Sırameşeler'den mi, yoksa Doğumevi-Acemler kanalından mı aşağıya inerdi, kestiremedim birden).
6 numaralı Beşevler hattının güzergahı şöyleydi: Heykel- Ulucami-Zafer Meydanı- (Şekreküstü'ne girermiydi şimdi hatırlayamıyorum. Galiba giriyordu...) Çatalfırın-Altıparmak-Kültürpark-Çelikpalas-Eski Kaplıca-Doğumevi-Acemler-İzmir Yolu-Orhaneli Kavşağı-Beşevler.
Evet yani Çekirge Yolu'nu kullanarak Eski Kaplıca- Acemler güzergahını izlerdi. Acemler'de İzmir Yolu'na çıkıp batıya döner Orhaneli Kavşağından tekrar sola dönerek Beşevler'e girerdi. Beşevler'e girdiğinde şimdiki Yıldırım Caddesi boyunca ilerler( O yıllarda henüz Beşevler Caddesi yoktu zaten) İmtihan Sahası mevkiine kadar gidip burada son durak yapar ve aynı güzergahtan geriye dönerdi. Hattın Beşevler içindeki durakları ilginçti. Bu durakların hepsi Beşevler olarak adlandırılırdı. Beşevler girişinden itibaren sırasıyla Beşevler1- Beşevler2 diye sürer giderdi bu duraklar. Yanılmıyorsam 5 ya da 6 durak vardı Beşevler içinde. Bu hattın değişmez otobüsleri MAN 590 lardı. Sonraları İkaruslar geldiğinde körüklü İkaruslar da çalışmıştı bu 6 hattında. Yıllar geçtikçe Beşevler de değişti ve köy görünümünden hızla çıkıp modern bir şehir görünümüne dönüştü aniden. Yeni caddeler açıldı, yaşam alanı genişledi. Hal böyle olunca bölgeye giden hat ve otobüs sayısı da giderek arttı yıllar içinde. Bölgeye açılan yeni hatlar hep 6 türevleri olarak numaralandırıldı.(6-A, 6F, 6H, 6K gibi) Bu durum bugün de hala aynıdır.
6 numaralı Beşevler hattının güzergahı şöyleydi: Heykel- Ulucami-Zafer Meydanı- (Şekreküstü'ne girermiydi şimdi hatırlayamıyorum. Galiba giriyordu...) Çatalfırın-Altıparmak-Kültürpark-Çelikpalas-Eski Kaplıca-Doğumevi-Acemler-İzmir Yolu-Orhaneli Kavşağı-Beşevler.
Tamam, ben de hatırladım. "6" numara Doğumevi yoluyla Acemler'e inerdi. Galiba "7A" da Hürriyet'e bu yoldan giderdi.
Bu arada, Bursa'nın ilk ve tek "tercihli yolun"u hatırlayan var mı aramızda? Altıparmak'tan itibaren Kültürpark üzerinden Merinos-Sırameşeler yoluna inen otobüsler, burada en sağ şeritte kendilerine ayrılan servis yolundan Acemler'e doğru giderlerdi. Karşılığında da vardı galiba böyle kısa bir ayrık yol...
BOİ yıpranan otobüslerini 1983 senesi sonu-1984 senesi başlarında aldığı bir kararla yenilemem yoluna gidiyor...
1984 yılı 12 Nisan'ında yenilenen ilk araç görücüye çıkıyor. Üzerinde filo numarası yok malesef. Ama bu eski fotoğraflarda bile güzel bir işçilik ile yenilendiği pırıl pırıl halinden anlaşılıyor. Dip not olarak BOİ atelyölerinde diğer il ve ilçelerin (Örnek olarak, Zonguldak Kilimli belediye otobüslerine motor yenileme işlemi) otobüslerine de her türlü hizmeti verdiklerini ifade ediyor yetkililer.
18 Nisan 1984'de ilk yenilenen araç bir törenle hizmete alınıyor ve ilk yolcuları Bursa Valisi Z.GÜMÜŞDİŞ, Garnizon Komutanı Tuğg. N.TİMUR, Belediye Başkanı E.BARIŞIKve diğer üst düzey idareciler oluyor.
Bu arada, Bursa'nın ilk ve tek "tercihli yolun"u hatırlayan var mı aramızda? Altıparmak'tan itibaren Kültürpark üzerinden Merinos-Sırameşeler yoluna inen otobüsler, burada en sağ şeritte kendilerine ayrılan servis yolundan Acemler'e doğru giderlerdi. Karşılığında da vardı galiba böyle kısa bir ayrık yol...
Sırameşelerdeki yan yoldan bahsediyor galiba Akın Kurtoğlu. Ancak oraya tam bir tercihli yol denilemez. Adı üzerinde yanyoldu işte. Bu caddeyi kullanan otobüsler yanyolu kullanırlardı duraklarda filan ana cadde trafiğini olumsuz etkilemesinler diye. Çünkü o cadde o yıllarda henüz çevre yolu filan olmadığından şehirlerarası yol güzergahındaydı. Yani devlet yolu statüsündeydi. Sonradan Bursaray inşaatı sırasında bu yanyol iptal edilerek anayola katıldı.
Gökhan Asgül'ün B.O.İ. otobüslerine uyguladığı yenileme işlemleriyle ilgili fotoğraflar harika. Tabii fotoğraflarda görünen otobüslerin filo numaralarının tespiti mümkün değil. Ancak B.O.İ.'nin bu otobüs yenileme işinde ne kadar iyi olduğunun bir belgesi bu fotoğraflar. Gerçekten de B.O.İ. atölyelerinde yenilenen otobüsler sanki fabrikadan yeni çıkmış bir otobüs görüntüsünde olurlar. B.O.İ. nin otobüs yenilemedeki bir özelliği de otobüsün orjinal görüntüsünün ve boyasının hiç bozulmadan aynen ve çok başarılı şekilde uygulamasıdır.
Kültürpark'ın üst kapısının önünden "28" numaralı otobüsler hareket ederdi. Haşim İşcan'dan (galiba) devam ederlerdi yollarına... 60 dakikalık turlarda her yarım saatte bir 2 otobüs çalışırdı. Sonradan tur mühleti 80 dakikaya çıkarılıp bir de 28A adıyla bir kardeşi gelmişti. Zaten bu arada da SSK'ya uzatılmışlardı.
Kültürpark önünden neredeyse bomboş hareket ederler, yolda dolarlardı. Fakülte tarafından biryerlerden semte giriş yaparlardı.
