İstanbul'un Altında Keşfedilmeyi Bekleyen Gizli Tüneller

[tuncay83]

Hürriyet gazetesinde köşe yazarı olan Murat Bardakçı'nın bugünkü yazısını ilginç bulduğum için sizlerle paylaşmak istedim. Ayrınyılı haber için: http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/4642786.asp?y ...amp;gid=61

İstanbul’un altında keşfedilmeyi bekleyen kilometrelerce gizli yol var

İstanbul’un özellikle eski semtlerinin altındaki köstebek yuvasını andıran bu dehlizlerin ve yeraltı yollarının kısa öyküsü... Burada şehrin yeraltı yolları hakkında kısa bilgiler veriyor ama nerelerde olduklarını söylemiyorum, zira, dehlizlerin girişlerinden bahsettiğim anda mekánların bir anda hazine avcılarının akınına uğrayıp savaş alanına döneceklerinden adım kadar eminim.

Önce, konuyu kısa bir şekilde anlatayım: İstanbul’un özellikle eski semtlerinin altı, yüzlerce sene öncesinden kalma dehlizlerle doludur ve o semtlerin toprağın altında kalan kısmı tam bir köstebek yuvasını andırır. Dehlizlerin bazısı Osmanlı, bazısı Bizans, bazısı da Bizans’tan bile önceki zamanlardan kalmadır. Mevcudiyetlerini çok az kişi bilir ve dehlizlerden bırakın turistik broşürleri, arkeolojik kitaplarda bile bahsedilmez.

GEZDİĞİM İÇİN ŞANSLIYIM

Ben, İstanbul’daki bu yeraltı yollarının varlığını çocukluk yıllarımdan itibaren işitir ve dehlizlerle ilgili çok sayıda efsane duyardım. Şehri baştan başa katettikleri söylenir, "Bir ucundan girdin mi saatler boyu yürüyüp diğer ucundan çıkar ve kendini şehrin öbür tarafında bulursun" derlerdi. Hattá sadece mahalleleri değil, Boğaz’ın iki sahilini bile birkaç yerden birbirine bağladıkları anlatılırdı. Bizans zamanında imparatorlar ve patrikler güya gizli temaslar yapacakları zaman gidecekleri yere yeraltından gider, böylelikle gözlerden uzak olurlardı ve dehlizler öncelikle işte bu işe yarardı.

İstanbul’un bu yeraltı yolları, eski masallara bile konu olmuşlardı. Meselá bir Türk serdengeçtisi Bizans İmparatoru’nun kızına áşık düşer; kızı kaçırıp Hipodrom’daki, yani bugünün Sultanahmet’indeki dehlizlerden birine girer, elindeki meşaleyle aydınlattığı karanlık yolda birkaç saat boyunca bazen el yordamıyla yürüyüp Boğaz’ın karşı sahiline geçer ve İmparator’un hákim olamadığı topraklara ulaşıp sevgilisiyle beraber mesud bir hayat kurardı.

KÖSTEBEK YUVASI GİBİ

Yeraltı yollarından bazılarının mevkilerini sonraki senelerde öğrenebildim, hattá dostlarımla beraber içlerine de girdim ve dehlizlerde şartların elverdiği ölçüde gezip dolaştık. Ama dehlizlerin bazılarında toprağın çöküp yolları kapatması, bazılarında da etrafımızı belli bir mesafeden sonra ellerimizdeki fenerlerin bile aydınlatamadığı derin bir karanlığın sarması yüzünden daha ilerilere gidemedik. Kısa dehlizlerin çıkış noktalarına ulaşabildik ama daha uzun olanların nerelere gittiğini bir türlü öğrenemedik.

Şimdi, bu dehlizlerin ne vaziyette olduklarından bahsedeyim:

Bir kısmının duvarları ve tavanları tuğlalarla örülüdür. Bazıları tek bir yoldan ibarettir, bazılarında ise girişten 40-50 metre sonra bir yol ağzına ulaşırsınız ve önünüze değişik yönlere uzanan başka dehlizler ortaya çıkar. Bütün bu bilinmezliğin ortasında bilinen tek bir şey vardır, o da İstanbul’un altını baştanbaşa dolaşan yollar hakkında hiçbirşey bilmediğimiz, hiçbir bilgiye sahip olmadığımızdır.

İşte, İstanbul’un altında uzanan ve devásá bir köstebek yuvasını andıran bu dehlizler, asırlardan buyana ortaya çıkartılmayı ve üzerlerindeki esrar bulutunun dağılmasını bekliyorlar.

Burada, yeraltı yolları hakkında sadece bu kadar yazmakla yetinmek ve yolların nerelerde olduklarını söylememek zorundayım. Zira, dehlizlerin girişlerinden bahsettiğim anda kazma-kürekle çalışanından teknolojiye uyup dedektör kullananına kadar ne kadar hazine meraklısı varsa tamamının yeraltı yollarına dolacağından ve keşfedilmeyi bekleyen dehlizlerin bir anda savaş meydanına döneceğinden adım kadar eminim.

İŞ, ARKEOLOGLARA DÜŞÜYOR

Paris’i, Londra’yı yahut Glaskow’u yakından tanıyanlar gayet iyi bilirler: Bu şehirlerin altında yüzlerce sene öncesinden kalan ve şimdi gayet iyi korunan geniş mekánlar vardır ve bu mekánlar apayrı birer şehir gibidirler. Hattá, Paris’te kısa bir zaman öncesine kadar çok kişinin yaşadığı bu yeraltı mekánlarına şimdi gayet elit bir kesim sahip çıkmıştır ve buralarda verilen davetlerle yapılan toplantılar, katılanlarda bambaşka bir álemde oldukları hissini uyandırır.

Hem Avrupa’daki, hem de İstanbul’daki yeraltı şehirlerini görüp gezmiş bir kişi olarak söylüyorum: İstanbul’un dehlizleri, Avrupa’daki benzerlerinden daha eski olmasının yanısıra, çok daha esrarlı ama daha sıcak bir havaya sahiptir ve ortaya çıkartıldıkları anda cazibe merkezi olurlar. Ben, Konstantin’in kayıp surlarını ortaya çıkartan arkeologlarımızın günün birinde "yeraltı İstanbul’u"na da el atacakları ve binlerce senelik şehrin yerin altında unutulup kalmış olan simetriğini de bulacakları günü hayal ediyorum.

Bu tür söylentileri her zaman duyardık. İstanbul'u baştan başa kateden tünellerin olduğunu hep söylerlerdi ama yeri belli değildi. Tabii yeri açıklanırsa hemen define avcıları buraları yağmalayacak. Bu durumda bu tünellere devletin el koyması ve koruma altına alması lazımdır. Yalnız merak ettiğim bu tünellerin neden bugüne kadar gizli tutulduğu ve hala hiçbir şey yapılmayacak mı acaba?

Ve iki adet fotoğraf:



(+)


 

(+)

[Mehmet Kasım]

Beykoz  semtinden Üsküdar'a kadar  gizli yol olduğunu daha önceden orada yaşarken bende duymuştum.Dehlizlerin yoğun olduğu bölge bence Tarihi Yarımada'dır.Eski yerleşim bölgelerinde de rastlanabilir.

Marmaray kazısında Yenikapı'da imparatorun gizli kaçış için yaptırdığı tünel bulunmuştu mesela.Aynı tünelden Yedikule'de neden olmasın.Yada Haliç tarafında sur diplerinde.

Beyazıt semtinden Cağaloğlu'ya doğruda olabilir.

Bütün bunlar tahmin.İş arkeologlara düşüyor.

[alim80]

Marmara Üniversitesi Haydar Paşa kampüsü ile Karacaahmet mezarlığı arasında at arabaları ile gidilebiln tüneller vardır. Bunların yapılma amacıda ilginç. 2. Abdulhamit karşıt bulduğu öğrencileri uzaklaştırmak için Üsküdardaki bu binayı yapar. Bu binada tıbbiye öğrencileri bulunmaktadır. Fakat o tarihlerde kadavra bulmak çok zordur. Zira günah olarak kabul edilmekteydi. Tıbbiye öğrencileride bu tüneller vasıtası ile yeni gömülen cesetleri çalıp kadavra olarak kullanmaktaydılar. Fakat bugün bu tünellerin girişleri kapatılımış durumdadır.

[Levent]

Ilginctir ki Londra'da University College London'in eski binalari yeralti tunelleriyle birbirine baglidir. Tip okulu icin saglanan kadavralarin bu tunnerden getirildigini duymustum bende, benzer bir hikaye yani.

[İhsan Can İçiuyan]

National Geographic'in bir belgeseli vardı "Cities of the Underworld" diye. Bu belgeselde İstanbul'un yeraltına giriyorlar, hatta bir tanesine özel izin alıyorlardı, beraberindeki arkeolog bile ilk defa girdiğini söylüyordu. eMule'de bu videoyu bulabilirsiniz, bendeki videonun tam ismini vereyim:

Cities.Of.The.Underworld.Istanbul.Yeralti.Belgeseli..[DivXForever.Com].avi

Hipodrom ve çevresinin üç boyutlu modellemesini bile yapmışlar, Büyük Saray'ı filan gösteriyorlardı. Bence çok faydalı bir video, herkes izlemeli. Ama dikkat, video tabi ki İngilizce, altyazısı olduğunu da sanmıyorum.

[oktay akçay]

Bu tüneller ne iş için kullanılırmış?

[erkanoz]

bu yerlere merakli kisilerle girip bir kesif yapmak ucuk bir fikir mi olur ? yani tam techizatli 5-10 kisilik bir grup olusturulazmi ?

[Aytug.]

Galatada Kamando Apartmanının altından denize kadar gizli bir tünel oldugunu duydum.

Söylentiye göre Kamando Ailesi Osmanlı'ya savaş samanında bu tünel sayesinde yardım sağlıyornuş  

[Mustafa Can Karakus]

YIldız teknik üniversitesi davutpaşa kampüsü altında kocamustafapaşaya kadar uzanan bir tünel var.Tünelin kampus dışındada bir girişi vardı ama yol calışmaları sonunda giriş tuğla ile örülerek kapatıldı.

[Mehmet Kasım]

Son olarak Altınşehirde yol yapım çalışmaları sırasında tünel çıktığını ve üzrinin kapatıldığını duydum.