Bilecik - Bozüyük

14 yıl önce - Cmt 04 Ekm 2008, 17:01

BOZÜYÜK

TARİHİ

Asya ile Avrupa arasinda doğal bir köprü görevi gören Anadolu'nun hemen her köşesi bu önemle jeopolitik konumu nedeniyle, ilk çağlardan bu yana hareketli ve zengin bir tarihe sahiptir. Ilkçağlardan beri bu bölgede sırasıyla Hititler'in, M.Ö. 1200 yillarindan sonra balkanlardan gelen Firigya'lılar'ın bölgeye egemen oldugu şimdiki Içköy, Yaylacık ve Manisar olarak adlandirilan kesimlerde tarihi Mina Sehrinin kurulmus oldugunu antik kalintilardan anlasilmaktadir. Bölgedeki yaklasik 600 yillik Frig egemenligine doğudan kafkaslardan gelen Kimmer'ler son vermişlerdir. Kimmerlerin yaklasik 1 asirlik egemenligine de batidan gelen Lidya'lılar son vermistir.

Bundan sonraki asırlarda sırasıyla bölgeye dogudan gelen Persler ile batıdan gelen Büyük Iskender komutasindaki Makedonyalilar egemen olmustur. Iskender imparatorlugu parçalaninca bölgede uzun yillar bu imparatorlugun parçasi olan Bitinyalilar yasamistir. Sonralari Roma Imparatorlugu egemenligine giren bölge M.S. 395 yilindan sonra Dogu Roma yani Bizans egemenligine katilmistir. Bu yillarda Bozüyük'ün adinin "LAMUNIA" oldugunu bilinmektedir.

600 - 720 yillari arasinda bölge, Istanbul'u almak için gelen Arap Emevi kuvvetlerinin geçit yeri olmustur.

1071 yilinda dogudan gelen Selçuk Türkleri'nin Malazgirt Savasi sonucu, Bizans Imparatorluguna yenilgiye ugramasiyla Bozüyük ve çevresi Selçuk Türkleri'nin egemenligine geçmistir.

Bundan sonra da bölge sik sik el degistirmistir. Daha ilerki yillarda (M.S. 11.asir ve daha sonra) haçli seferlerinde özellikle 1.Haçli seferinde bölge zaman zaman Hristiyanla Müslümanlar arasinda el degistirmistir. Bu konudaki en yakin tarihi olay Eskisehir yakinlarindaki 1097 yilinda yapilan Haçli komutani Godefdoit ile Selçuklu Hükümdari Kiliçarslan arasindaki Dorylaion Savasidir.

Selçuklularin Anadolu'ya egemen olmasi ile birlikte Bozüyük Sultanönü uç beyliginin bir Kariye'si (köy) idi. Selçuklu hükümdari 2. Giyasettin Mesut'un 1289 taihinde Osman beye gönderdigi 2. mensurunda Eskisehir'den Yenisehir'e kadar olan bölgeyi bir sancak kabul edip Osman beye vermesiyle Bozüyük'te o tarihten itibaren Osmanli egemenligine girmistir.

1525'ten önce bugünkü Bozüyük'ün yerinde Çayköy, Ariklar, Içköy ve Atkaydi köyleri bulunmaktaydi.

Osmanli devletinde gerek sinirlarda savasan ordularin, gerekse cepheye giden ordularin yol boyunca beslenmesini de halka yüklemistir. Bu amaçla ordunun hareketinde önce izleyecegi askeri yol, kisa bir süre için dinlenecegi noktalar belirlenmekte ve bu yerlerde ordunun yiyecek ve yem olarak kullanacagi zaire miktari saptanarak kadinlardan bunlari saglamasi istenmekteydi. Kanuni Sultan Süleyman'in Bagdat Seferine çikacak Kasim Pasa komutasindaki ordusunun Bozüyük'te konaklayacagi haberi gelince, ordunun ihtiyaci olan erzak karsilanir. Kasim Pasa bu yardimlardan çok memnun kalir. "Eger savasi kazanip dönersem bu dört köyün ortasina bir cami yaptiracagim." der. Savastan zaferle dönen komutan sözünü tutup cami ve külliyeyi (han, hamam, yemekhane, sibyan mektebi gibi eklentileri) 1525 - 1528 yillari arasinda yaptirir. Cami ve külliyenin yapilmasiyla birlikte bu dört köy halki birer ikiser simdiki Kasimpasa Mahallesinin bulundugu yerde toplanarak bu günkü BOZÜYÜK'ü olustururlar.

Bozüyük uzun yillar Sultanönü sancaginin Kariyesi durumunda kalmistir. 93 Harbi diye bilinen 1877 - 1878 Osmanli - Rus savaslarindan sonra Balkanlardan kaçarak Anadolu'ya göç eden Türklerin büyük bir bölümünün Bozüyük'te yerlesmeleri saglaninca nüfus artmis, daha sonra bucak ve belediye kurumlari kurulmustur.

Bozüyük'ün bucak durumuna getirilmesinin ilginç bir öyküsü vardir. Rivayete göre Bozüyük'ün ileri gelenleri buranin bucak olmasi için aralarinda anlasarak Inönü bucak müdürünü kaçirmayi planlarlar. Daha önceden müdürün oturacagi resmi dairesi ve evi hazirlanir. Bir gece geç saatlerde atli arabalarla Inönü'ye giderek bucak müdürünü kaçirip Bozüyük'e getirirler. Ertesi gün müdürün kaçirildigini anlayan Inönü'lüler durumu yetkililere bildirirler. yetkililer bu duruma çok sasirir. Çünkü böyle bir olay o zamana kadar ne duyulmus ne de görülmüstür. Bir taraftan da Bozüyük'lülerin bu hareketi çok hoslarina gider. Inönü'lülere yeni bir bucak müdürü sözü vererek kaçirilan müdürün Bozüyük'te kalmasini saglarlar. Bu olaya kadar Sögüt kazasinin Inönü bucagina bagli köydü.

Böyle bir yöntemle bucak merkezi olan Bozüyük, önce Sögüt'e baglandi. 1885 te Ertugrul livasi kurulunca Sögüt'ün bucagi olarak bu livaya baglandi. 1924'te iller teskilatinin kurulmasi ile Sögüt'e bagli bucak olarak Bilecik iline baglandi. 1926'da Inönü bucagini kapsayacak biçimde, Bilecik'in ilçesi olmustur. 1963'e kadar Bozüyük'ün bucagi olan Inönü, o yil Eskisehir'in merkez ilçesine baglanmis, sonunda 1987'de Eskisehir'in ilçesi olmustur. 1995 yilinda Sögüt'e bagli Düzdag, 1997 yilinda yine Sögüt'e bagli Metristepe (Doruk) köyleri Sögüt'e baglanmistir.

Kurtulus savasinda bati cephesinin ilk kurulus günlerinde (18 Haziran 1920) Bozüyük bir müddet cephe karargahi olmus ve halkin gösterdigivatan sevgisi ve fedakarlikla 1920 Haziraninda baslayan ve Bursa'nin düsmesiyle sonuçlanan ilk düsman taarruzunun Eskisehir'e dogru ilerlemesini durdurmakta ordumuz için bir dayanak olmustur. 1. ve 2. Inönü Savaslarinda, 9 Ocak 1921- 14 Mart 1921, 26 Mart - 1 Nisan 1921 arasinda kisa süreli Yunan isgaline ugrayan Bozüyük, 12 Temmuz 1921'de 3. kez Yunan isgaline ugramis, 4 Eylül 1922'de harap bir halde isgalden kurtulmustur
Bozüyük adı nereden ?

Bozüyük, yurdumuzun birçok yöresinde oldugu gibi adini bulundugu yerin cografi özelliklerinden almaktadir. Sehir merkezinin kuzeyinde ve çevresindeki tepelere göre bozkir olan bir tepe bulunmaktadir. Sehre ismini veren bu tepe bir höyük'e benzediginden ve bozkir oldugundan sehire "BOZHÜYÜK" denilmistir. Hüyükler yigma topraktan yapilmis yapay tepeler olmalarina karsin buradaki tepe dogal olarak olusmustur.

Sehrin kurulusu çok eski ve birçok uygarliklarin besigi ve önemli yollarin dügüm noktasi oldugu için kuruldugu yerin çevresel ve cografi özelligine uygun olarak Bozhüyük olarak anilmaya baslanmistir. Türk agiz ve ses yapisina uygun olarak ve çabuk söylemeye yönelik sekilde "Bozhüyük" sözü zamanla "Bozüyük" olarak biçimlenmistir. Kaybolan "H" harfi yerine yine Anadolunun birçok yerlerinde bulunan hüyükler ve buna bagli yerlesim yerlerinde ayni sekilde kaybolmustur. Karayük, Üçüyük, Yesilüyük vb.

Bozüyük 'ün Yeri ve Sınırları

Yurdumuzun kuzeybatisinda Bilecik ilinin ilçesidir. Kuzeyinde merkez ilçe, kuzeybatida Pazaryeri ilçesi, Kuzeydoguda Sögüt ilçesi, doguda Eskisehir'in Inönü ilçesi, güneyde Kütahya'nin merkez ve Tavsanli ilçeleri, güneybatida Domaniç ilçesi ve batida Inegöl ilçesi ile komsudur.

Ilçenin yüzölçümü 928 Km2 olup, denizden yüksekligi 740 metredir.

(+)