Ana Sayfa 1 milyon Türkiye fotoğrafı
sayfa 1
Akın Kurtoğlu

14 yıl önce - Cmt 07 May 2005, 20:52
[İST-B1.42] - Şehirhatları Vapur Tarifelerine Bir Bakış



60 SENE ÖNCE VAPUR İŞLETMESİ NASILDI?



(+)


1940’lı yılların başında Şehirhatları İşletmesi’nin vapur sefer ağını gösteren orijinal harita... Koleksiyonun "Haritalar" bölümünden bulup çıkardığım 60 küsur yaşındaki bu haritada, İstanbul 4 ana kıtaya ayrılmış ve bilet ücretlerine I.’den IV.’ye kadar giderek artan bir fiyatlandırma sistemi uygulanmış. Burada enteresan olan nokta ise, sadece Haliç’teki en uzak iskele olan “Kâğıthane” IV. Bölge’de... Diğer iskelelerin tümü; I ile III arasındaki kıtalara dahil edilmişler.

Avrupa yakasındaki iskeleler, bu tarihten daha önce aktif olan, o gün itibarıyla ise pasif olan iskeleler... Bu durumun tam aksine, Anadolu yakasında ise iskele enflasyonu gözlenmekte. Moda’dan itibaren (artık günümüzde olmayan); “Kalamış”, “Caddebostan”, “Suadiye”, “Maltepe”, “Kartal” ve “Pendik” iskeleleri faaller... Kadıköy ile Üsküdar arasında ise “Harem” ve “Salacak” iskeleleri aktif (“Salacak” iskelesi 1970’lerin başından beri artık yok). Boğaziçi’nin Avrupa ve Anadolu yakasında ise, bugünkünden daha fazla iskele mevcut... Anadolu sahilinde; “Vâniköy” ve “Küçüksu”, Rumeli sahilinde ise; “Kuruçeşme”, “Rumelihisarı”, “Emirgân” (bu iskele günümüzde karabatak misali, 1 yıl çalışıp, 2 yıl yok olan enteresan bir iskeledir) ve “Yenimahalle”, artık günümüzde olmayan eski Boğaz iskelelerinden...

Haliç’in içinde; “Hal”, “Cibali”, “Hasköy”, “Halıcıoğlu, “Defterdar” ve “Kâğıthane” iskeleleri var...

Adalar tarafında ise, 4 ada iskelesine ilâveten, Büyükada’nın batısındaki koyda; “Yörükali (Yürükali) Plâjı” iskelesi (Alexandros Bey’in ilk gençlik iskelesi) var olup, sadece “Sedefadası”na sefer yok.

İzmit Körfezi’nde ise çoğu aktif tam 17 iskele görünüyor ve tarifelere göre, yoğun bir taşımacılık gerçekleştirilmekte... 1920’lerdeki tarifelere göre ise; “Köprü-İzmit Körfezi” vapur seferleri bile var.

Kısacası, 60-65 yıl önce İstanbul’da deniz yoluyla ulaşım, bugünkünden çok daha geniş bir yelpazede gerçekleştirilmekte olup (Avrupa yakasının Marmara sahilleri hariç), toplam sefer adedi de bugünkünden yaklaşık 2 kat daha fazla... Filodaki gemi adedi de 50-55 arasında değişmekte...

Akın KURTOĞLU


Akın Kurtoğlu

14 yıl önce - Pzr 05 Hzr 2005, 23:45

35 YIL ÖNCE BOĞAZİÇİ'NE DÜZENLENEN VAPUR SEFERLERİ NASILDI?

Şehirhatları'nın 1970 yılındaki Yaz Tarifesi 'ne göre, Boğaziçi'ne normal gidiş-geliş vapur seferleri günümüzle kıyaslanmayacak kadar çoktu. Bu yıl, Köprü'den Boğaz istikametine; 74, Boğaz'dan Köprü istikametine ise; 77 vapur seferi mevcuttu. Gerçi bunların bir kısmı "Köprü-Üsküdar" ve "Sarıyer-Kavaklar" arasında gerçekleştirilen kısa seferler idi ama, yine de büyük bir çoğunluğu Boğaz'ın 25 farklı iskelesine uğraklı uzun sefelerden oluşmaktaydı. O yıla ait sefer tarifesinin Boğaziçi ile ilgili ilk 2 sayfası şöyle:




(+)



Köprü'den sabah 05:50'de (yani gün doğmadan) ilk vapur kalkmakta. 09:30'a kadar 16 sefer gerçekleştirilmekte. Son sefer ise 23:30'da Köprü'den Vaniköy'e kalkan son posta...

Boğaziçi'nden gelişler ise sabah; 05:15'de Anadolukavağı seferiyle başlamakta ve 22:35 Anadolukavağı-Yenimahalle postasıyla tamamlanmakta...

Muhtelif seferlerde Yeniköy'den aktarmalar yapılmakta... Sistem öyle güzel bir şekilde oturtulmuş ki, gitmek istediğiniz yere minimum bekleme ile ulaşabiliyorsunuz. Gerekirse başka bir iskelenin vapuruyla yarı yola kadar gidiyor, oraya yanaşan bir diğer vapura ücretsiz aktarma yaparak, asıl gitmek istediğiniz iskeleye varıyorsunuz...

Günümüzde Boğaziçi seferleri; "5 gidiş-6 dönüş"e kadar azaltılmış durumda. Bir de daha yüksek ücret ödeyerek binebileceğiniz "3+3" Özel Gezi Seferi... Ara saatlerde vapurla Boğaz'ın herhangi bir iskelesine ulaşabilmeniz imkânsız. Seferler sadece pik saatlerde çalışıyor. Hem de sabahları sadece Geliş yönünde, akşamları da sadece Gidiş yönünde... En iyi ihtimalle Eminönü'nden (Köprü'den) 17:50'de kalkan vapur seferini beklemek durumundasınız...

Şehirhatları'nın acilen bu hatta bir çeki-düzen vermesi ve ara saatlerde de Boğaz yönüne kalkan seferler düzenlemesi gereklidir. Yoksa dışarıdan bakanlar bu duruma; enayilik! derler... Böyle bir Boğaz'a sahip ol (hiç bir şehre ve ülkeye nasip olmayan), sonra da bu olağanüstü suyolunda vapur işletme!...

Akın KURTOĞLU


Akın Kurtoğlu

14 yıl önce - Pts 06 Hzr 2005, 00:40

Aynı yılın tarifesinde (1970/Yaz), "Köprü-Adalar-Yalova" seferleri de günümüzdekinden daha farklıydı. Çınarcık'a henüz sefer yoktu (1970'lerin sonlarında başladı Çınarcık seferleri) ama Kartal ve Pendik 'e de uğrayan vapur seferleri geçerliydi.

"Ekspres" seferler (Köprü'nün üzerindeki o meşhur "6" numaralı çıkma dubalı iskeleden yapılan) günde (8+8) defa gerçekleştirilip daha pahalıydı ama bunların birkısmı hiçbir iskeleye uğramaksızın, non-stop kalkar ve varırlardı. Aşağıdaki tarife Pazar günlerine mahsus olduğu için bunlardaki Ekspres seferler direkt olmayıp uğraklıdır. Hafta içi ve Cumartesi işleyen seferlerin bir kısım ekspresleri ise non-stoptur. Normal seferler ise Galata Köprüsü'nün "5" numaralısından yapılmaktaydı.




(+)





(+)


Akın KURTOĞLU



Akın Kurtoğlu

14 yıl önce - Pts 06 Hzr 2005, 01:32

Aynı yılın "Adalar-Yalova" seferlerinin haftaiçi (ve Cumartesi) tarifesi ise şöyle:
(481) sefer sayılı sütuna bakın: Yalova kalkış:17:00 ve 18:35 Köprü varış. Hakiki Ekspres...



(+)





(+)





(+)


Bu arada tarifenin dış kapağı da öyle özenerek yapılmış ki (ex-libris kaşemi üzerine vurmaya bile kıyamadım), günümüzde hazırlanan tarifelere beş çeken bir güzellik var dışında da... "Ortaköy" vapuru Bebek İskelesi'nden kalkmış, Köprü istikametine doğru yol almakta... Arka plânda tüm haşmetiyle Rumelihisarı... Hemen önü Aşiyan. Yapılaşma ise henüz başlamış sırtlara doğru, buraları da Küçükbebek sırtları... Sağda ise bütün güzelliğiyle harika bir erguvan ağacı. Sahilyolu bomboş. Kapalı bir İETT durağı oturtmuşlar yolun kenarına (Herhalde "Çamlıbahçe" durağı). Pırıl pırıl bir ilkbahar ikindisi sıraları olmalı (gölgeler uzayarak, karadan Boğaz'a doğru düşmekte çünkü) Resim hâlâ capcanlı ve olağanüstü...

Akın KURTOĞLU


Akın Kurtoğlu

14 yıl önce - Pts 06 Hzr 2005, 03:01

Şehirhatları vapurlarının 1984 Yaz tarifesine gelindiğinde, “Adalar-Yalova” seferleri, artık yeni inşa edilen Sirkeci Adalar İskelesi ’ne kaydırılmıştı. Galata Köprüsü üzerinden vapur seferleri ise iptal edilmiş, çıkma dubalar sökülerek kaldırılmıştı. Tarifelerden; Kartal ve Pendik uğrakları sona erdirilmiş, buna karşılık Çınarcık’a seferler düzenlenmeye başlamıştı. Ekspres seferler artık iyice azaltılmıştı, sadece bu seferler biraz daha pahalıydı diğerlerinden, diğer tüm hatlarda ise standart ücretlendirmeye geçilmişti. Ayrıca, Eminönü “1” numaralı iskele kalkışlı 2 sefer eklendi bu tarifede: “Eminönü-Moda-Caddebostan-Bostancı-Çınarcık”. Bu arada tarifelerde de estetik bozulmuş ve iç sayfaları siyah-beyaz baskılı, düz karton kaplı tarifeler satılmaya başlamıştı enspektörlüklerde... (Fiyatı: 100 Lira)





Bu arada Eminönü kalkışlı Adalar Özel Gezi Seferleri de deneme mahiyetinde uygulamaya konulmuştu. Sirkeci-Kadıköy-Kınalı-Burgaz-Sedefadası arasındaki bu seferlerin fiyatları daha pahalı (Boğaziçi Özel Gezi Seferleri gibi), gezi süresi ise daha uzundu...

Aşağıda, 1984 Yaz ’ında uygulanan “Sirkeci-Adalar-Yalova-Çınarcık” tarifeleri görülmekte:




(+)





(+)





(+)



Boğaziçi vapur seferleri de her yıl biraz daha azalır şekilde uygulanmaya devam etmekteydi. 1984’de “Eminönü-Boğaziçi” (Artık Köprü kelimesi kullanılmamaktaydı) vapur seferleri gidiş ve gelişte; 15+15 sefere kadar düşürülmüştü. Sadece pik saatlerde servisler vardı ve aktarma olayı da kalkmıştı. 2 gidiş-gelişli Boğaziçi Özel Gezi Seferi de ara saatlerde çalışmaktaydı.

Akın KURTOĞLU



Akın Kurtoğlu

13 yıl önce - Cum 07 Ekm 2005, 00:48

Eh, madem gerilere gittik. Bunlar da benden olsun  


Şehirhatları'nın; "1970 / YAZ" Tarifesi'nden 3 alıntı:

 

(+)

Üstteki, o yıllarda "Eminönü-Karaköy-Sirkeci" üçgenine verilen; "Köprü" adlı merkez vapur iskelelerinin genel yerleşim plânını vermekte... 1'den 10'a kadar numaralanmış vapur iskeleleri ile A ve B adlı arabalı vapur iskeleleri...




(+)

"Eminönü-Haliç" arasında çalışan; Camialtı-I ve II motorbotlarının, kalkış çizelgesi... Kalkış aralıklarının şimdikinden pek de farkı yok. Hatta dahada çok iskeleye uğramaktalar (Fazladan, pik saatlerde; "Camialtı" iskelesine de uğruyorlar)... O yıllarda da 2 motorbot sürekli işlemekte...



"Köprü-Salacak" arasında çalışan "Emirgân", "Beşiktaş", "Sarıyer" veya "Kocataş" vapurlarının kalkış satleri. Tek vapur işliyor ve sürekli ring yapıyor...

Akın KURTOĞLU


Emir Kula
13 yıl önce - Cum 07 Ekm 2005, 18:10



(+)

Elimde olan TDİ Şehirhatları İşletmesi'ne Ait Tarifelerin Kapak Fotoğrafları


(+)

01.07.1997 Tarihine Ait Şehirhatları Adalar-Bostancı Bileti



Olgay Sadak

13 yıl önce - Çrş 22 Şub 2006, 02:02

Asagidaki Vapur tarifelerini elime gecen, siyah/bayaz fotagraflar iceren bir CD den kopyaladigim icin kaynak veremiyorum.
1937/1938 Kis Tarifesi


(+)

1940/41 Talebelere mahsus tarife


(+)

1940 Adalar-Yalova hatti yaz tarifesi


(+)

1955 yaz tarifesi


(+)




Akın Kurtoğlu

13 yıl önce - Çrş 15 Mar 2006, 02:30

1970'lerin başlarında ve ortalarında Köprü-Adalar hattının aslında Maltepe ve Kartal'a kadar gittiğini hatırlayan var mı? Şimdiki yolunu takip eden vapurlar Büyükada'dan sonra önce Maltepe, ardından da Kartal'a kadar devam ederlerdi. Tüm seferler değil ama, içlerinden (yanlış hatırlamıyorsam) 4 veya 5 sefer bu yolu takip ederlerdi. Sonra yeniden Kartal'dan kalkan vapur, önce Maltepe'ye yanaştıktan sonra Adalar yönüne doğru burnunu çevirir ve Büyükada'dan başlayarak tekmil Adalar'a uğrar, oradan da Köprü'ye doğru geri dönerdi. Sonradan her iki iskele de iptal edildi. Kartal sadece Yalova'ya kalkan araba vapurlarına ayrıldı.

Akın KURTOĞLU


burakbecan
13 yıl önce - Çrş 15 Mar 2006, 14:39

abicim birde benim bildiğim taki geçen seneye kadar yalova-kartal arası şehir hatları seferleri vardı ama geğtiğimiz yaz yalova üzerinden istanbula dönmek zorunda kaldığımda tarifeye bakınca yalova-kartal diye bir sefer göremedim!üstelik önceden günde 3 sefer olan yalova-istanbul seferi ido nun devralmasıyla beraber 2 ye düşürüldü.bence bunların amacı yanılmıyorsam insanları vapurlardan soğutup deniz otobüslerine yöneltmek!öyleya önceden çınarcıktan sabah 7.00-14.00 olarak ıkı sefer vardı ist.a ama şimdi tek sefer sabah 06.30 da.insanlar öglen dönmek istese dönemiyor.ama deniz otobüsü 3 kere gidip geliyor(yazları)



sayfa 1
ANA SAYFA -> ULAŞIM