O gün, o sağanak yağmur altında o tramvayda yolculuk, kimbilir ne kadar da keyifli olmuştur. Aracın saçaklarından süzülen yağmur sularıyla ıslanan sımsıkı kapalı pencerelerinden köprüüstü iskelelerini ve uzaklardan hayal-meyal seçilebilen uzun bacalı Şirket-i Hayriye eskisi vapurları seyretmek, camı kaplayıveren buğuları elin tersiyle hızlı hızlı silerek, dışarıyı görebilecek kadar ufak bir bölüm açmak, pardesünün yakalarını biraz daha yukarı kaldırarak başı olabildiğince içine gömmek, tıngır tıngır Eminönü tarafına geçmek... Hele bir de tam o anda Yenicami'nin minarelerinden hicâz makamının o tarifsiz ve doyumsuz ahengiyle ikindi ezânı okunmaya başladıysa...
Roma-Bizansın sütunlu caddelerine öykünen modern bir uygulama olsa gerek ama böyle bir yapılaşmayı bu fotoğraf dışında görmedim. bir parça levent çarşıyı ve Elmadağdaki yapı cephelerini anımsattığını söyleyebilirim.
türkçesi gölgelikli kaldırımlar. Yine anımsatan bir uygulamayı bu yıl Kemer'in liman caddesinde gördüm
herkese merhabalar, bu foruma ilk mesajım. istanbul yeldeğirmeni üzerine yaptığım bir çalışma için araştırma yaparken siteyi buldum ve üye oldum. yaptığım çalışmanın dışında; gerçekten nefis bir site, ve çok değerli, bilgi sahibi arkadaşlar var. bir tarih sevdalısı olarak, okumaya doyamadım..
bu başlık altında iki kere yeldeğirmeni lafı geçmiş, ancak tramvayın bu semte hangi yılda-nasıl gelip hangi yılda-neden kullanımdan kalktığına dair yeterli bir bilgi bulamadım. bu başlık altında veya özelden (barbo7@gmail.com) yardım edebilecek arkadaşlarıma şimdiden teşekkür ederim.
bu başlık altında iki kere yeldeğirmeni lafı geçmiş, ancak tramvayın bu semte hangi yılda-nasıl gelip hangi yılda-neden kullanımdan kalktığına dair yeterli bir bilgi bulamadım
Sevgili Barbaros,
27 ve 28. sayfada ilk gelişi hakkında bazı bilgiler var, kalkışı ise Haydarpaşa garını üstten geçen köprünün hizmete girmesiyle oldu, bendeki bilgi 1947 ama doğrulamak gerek. Tramvayın o yıllarda ıssız olan Duvardibi Selimiye arası yerine okul ve hastanelerin olduğu Tıbbiye Caddesinden gitmesi daha anlamlı bulunmuş olmalı.
Yeldeğirmeni doğumlu
Kemal ÇEVİK
En son Kemal Çevik tarafından Sal 22 Eyl 2009, 22:45 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
Barbaros, madem Yeldeğirmeni ile ilgili araştırma yapıyorsun. Ben de sana benim "Kronoloji"den Yeldeğirmeni ile alâkalı birkaç eski bilgi vereyim:
* 03 08 1945, Akşam, 9625: Bu sabah 7’yi 5 geçe Kadıköyü’nde yolcularını alarak Üsküdar’a gitmek üzere kalka [12] hat numaralı tramvay arabası, Yeldeğirmeni durağından da birkaç yolcu aldıktan sonra tam İbrahimağa demiryolu köprüsünün altından geçeceği sırada devrildi. Köprüye doğru inen bu kısmın fazla meyilli ve virajlı olması yüzünden, araba aşağıya doğru inerken frenleri tutmamıştır. Tekerleklerin rayda kaymasını önleyecek olan kum borusundan raylara kum dökmek isteyen vatman, “kum borusu”nun tıkandığını görmüştür. Süratle yokuşu inen araba viraja gelince, raydan fırlayarak yolun sol tarafına devrilmiştir. Kazada 2’si ağır olmak üzere 21 yolcu yaralanmıştır. Yaralılar Haydarpaşa Numune Hastahanesi’ne nakledilmişlerdir. Sabah depoda çıkarken bütün tramvayların muayene edildikleri ve sağlam oldukları görüldükten sonra servise gönderildikleri belirtilerek, fren ve kum borusunun sonradan bir arızaya uğramış olması ihtimalinin sözkonusu olduğu ileri sürüldü.
* 26 04 1947, Cumhuriyet, 8151: Haydarpaşa Köprüsü Dün Törenle Açıldı
Üsküdar’ı Kadıköyü’ne bağlayan tramvay hattının Yeldeğirmeni’nden kaldırılarak güzergâhının sahil nakli ve Haydarpaşa Köprüsü’nden geçirilmesi dolayısıyla dün bir açılış töreni yapıldı. Haydarpaşa ile Kadıköy arasındaki mesafe 35 dakikadan 5 dakikaya indi. ÜKHT Müdürü Feridun Manyas; “şimdilik tek hat olarak yapılan bu yolun planlarının, Bakanlık’ça tasdikini müteakip çift hata tahvile edileceğini ve bu inşa işine kadar; 1 Mayıs 1947 tarihinden itibaren İdare’nin yeni yaptırdığı 2 otobüsün eski tramvay yolunda; “Kadıköy-İbrahimağa-Yeldeğirmeni” arasında işleyeceğini söyledi.
Vali ve Belediye Reisi Lütfi Kırdar da yaptığı konuşmada; bu kabil tesislerin hep ecnebi sermayesiyle yapıldığı halde, ÜKHT’nin yerli bir şirket olarak inkişaf ettiğini rakam zikrederek açıkladı. Bugün 3 otobüsün hizmete hazır olduğunu, daha 2 otobüsün de şu aralar inşa halinde bulunduğunu ve Amerika’dan sipariş edilen 5 büyük ve modern arabanın da Mayıs sonunda getirilerek ÜKHT otobüs filosuna katılacağını açıkladı.
ÜKHT, Haydarpaşa Garı ve iskelesini de bu hatta bağlamak üzere tetkiklere başladı.
* 26 04 1947, Cumhuriyet, 8151: Vali ve Belediye Reisi Lütfi Kırdar Haydarpaşa Köprüsü’nün açılışında yaptığı konuşmada; bu kabil tesislerin hep ecnebi sermayesiyle yapıldığı halde, ÜKHT’nin yerli bir şirket olarak inkişaf ettiğini rakam zikrederek açıkladı. Bugün 3 otobüsün hizmete hazır olduğunu, daha 2 otobüsün de şu aralar inşa halinde bulunduğunu ve Amerika’dan sipariş edilen 5 büyük ve modern arabanın da Mayıs sonunda getirilerek ÜKHT otobüs filosuna katılacağını açıkladı. ÜKHT Genel Müdürü de; 1 Mayıs 1947 tarihinden itibaren İdare’nin yeni yaptırdığı 2 otobüsün eski tramvay yolunda; “Kadıköy-İbrahimağa-Yeldeğirmeni” arasında işleyeceğini söyledi.
* 24 05 1947, Cumhuriyet, 8180: “Kadıköy-Yeldeğirmeni” arasında işleyen otobüsler, Kadıköy iskelesi önünde vapur giriş çıkışlarını engellemektedirler. Yolu tıkamaları sebebiyle halktan yoğun şikayet alınmaktadır.
* 11 07 1947, Cumhuriyet, 8228: ÜKHT, tramvay hattının Haydarpaşa üzerinden geçirilmesi çalışmalarından dolayı tatil edilen ve yerine otobüs ikame edilen; “Haydarpaşa-İbrahim Ağa-Yeldeğirmeni” güzergâhının raylarını sökmeye başladı. Raylar; Üsküdar-Kısıklı hattının çift hatta çıkarılması için kullanılacaktır.
Bunlar şimdilik yeterlidir herhalde. Yetmez ise yeni Yeldeğirmeni maddeleriyle destekleriz.
Akın Bey ve Kemal Bey, çok teşekkür ederim. yüksek lisans bitirme tez çalışması için, Yeldeğirmeni semtindeki yapı adası - parsel - binalar bazındaki değişimleri ve nedenlerini inceliyorum. değişen ulaşım koşulları da çok önemli tabi ki. tramvayın hizmetten kalktığı tarihi ve hikayesini detaylı olarak bulmuş olduk, tekrar teşekkür ederim ilgilendiğiniz için..
not:
elinizde yukarıda bahsettiğim konuda kaynak olarak kullanılabilecek başka bilgi-belge varsa, paylaşırsanız, çok yardımcı olmuş olursunuz..
Aracın saçaklarından süzülen yağmur sularıyla ıslanan sımsıkı kapalı pencerelerinden köprüüstü iskelelerini ve uzaklardan hayal-meyal seçilebilen uzun bacalı Şirket-i Hayriye eskisi vapurları seyretmek, camı kaplayıveren buğuları elin tersiyle hızlı hızlı silerek, dışarıyı görebilecek kadar ufak bir bölüm açmak, pardesünün yakalarını biraz daha yukarı kaldırarak başı olabildiğince içine gömmek, tıngır tıngır Eminönü tarafına geçmek... Hele bir de tam o anda Yenicami'nin minarelerinden hicâz makamının o tarifsiz ve doyumsuz ahengiyle ikindi ezânı okunmaya başladıysa...
