Ana Sayfa 1 milyon Türkiye fotoğrafı
İETT Taşıt Müzesi
123456789   sonraki »

ANA SAYFA -> ULAŞIM
cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
sayfa 1
Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Cmt 18 Mar 2006, 19:57
İETT Taşıt Müzesi



                    İETT TAŞIT MÜZESİ

1 Nisan 1955 tarihinde, İstanbul'un Anadolu yakasında hizmet veren ÜKHT’nin (Üsküdar-Kadıköy ve Havalisi Tramvay Şirketi) İETT’ye devredilmesiyle birlikte, adıgeçen şirketin tüm otobüsleri ve tramvay araçları da İdare’ye geçti. Devirden sonra İETT, Kadıköy yakasındaki otobüs ve tramvay depolarını elden geçirip yenileme ve düzenlemeye tâbi tuttu. Bu arada Tramvay Deposu olarak bilinen Kuşdili'ndeki hangar hizmete sokuldu. Bu konuyla ilgili basında çıkan bir haber şöyleydi:


                                           KUŞDİLİ TRAMVAY DEPOSU (1955-56)

Kadıköy, Üsküdar ve havalisi tramvaylarının idaremize devri ve buradaki münakale hizmetinin idaremiz tarafından görülmeye başlanması üzerine, bu havalide gerekli tesislerin kurulmasına zaruret hasıl olmuştur. Bu maksatla Bağlarbaşı'nda mevcut tramvay deposu genişletilmiş, buraya bazı tesisler ilâvesiyle tramvay ve otobüslerin bakım ve revizyon işlerinin sür'atle yapılması sağlanmıştır. Fakat bununla da yetinilmemiş, Kadıköy'ünde  Kuşdili'nde yeni bir depo ve garaj inşa olunmuş ve hizmete konulmuştur.

O şebekede servise konulan otobüs ve tramvayların bakım ve muhafazasını temin eden bu depo, aynı zamanda işçilerimize ait çeşitli sosyal tesisleri de ihtiva etmektedir.

Bu şebekeyi takviye maksadiyle İstanbul cihetinden Anadolu yakasına geçirilen  tramvayların tamamen servise konmalarını temin etmek üzere Bağlarbaşı deposunda ayrıca 800 ve 400 KW. takatinde iki Komütatris tesis edilecektir.







Kuşdili tramvay deposunun faaliyette olduğu yıllarda, dışarısıdan ve içerisinden farklı görünümleri...


Bir süre hizmet veren Kuşdili'ndeki bu depo, İstanbul yakasındaki tramvayların 12 Ağustos 1961’de seferlerden çekilmeleri ve Anadolu yakasında nakledilmeleri neticesinde daha bir önem kazandı.



1961 yılının Ağustos ayında İstanbul yakasından Kadıköy yakasına nakledilen tramvaylardan biri vinçle gemiye yüklenirken...


Bu nakil işleminden sonra 5 yıl daha Kadıköy ve Üsküdar tramvaylarına hizmet veren depo, bu yakadaki tramvayların 15 Kasım 1966'da kaldırılmasından sonra tamamen işlevini yitirdi. Ancak, hemen ardından alınan bir kararla, deponun "Taşıt Müzesi" olarak düzenlenmesine ve servisleri sona eren tramvay motris ve römorklarından birer örnek alınarak burada diğer materyallerle birlikte sergilenmesine karar verildi.

Ve aynı yıl, İstanbul'un ilk "Taşıt Müzesi" hizmete açıldı...



Küçük çaplı olmakla birlikte iyi bir düzenleme ile kurulan müzede; fes kalıbından, bilet örneklerine kadar uzun bir zaman diliminde toplanmış örnekler bulunuyordu. Hatta bahçesinde küçük bir tramvay turu bile atılabiliyordu. Müze, araç tipleri, eski tünel vagonu, atlıdan elektriklilere çeşitli tramvay tipleri, bakım araçları, giyim kuşam tarzları ve fotoğraflarla bellekleri taze tutma işlevi görüyordu.


Farklı tarihlerde hizmet veren ve Kuşdili Taşıt Müzesi'nde sergilenen tramvay motrislerinden örnekler:

(+)

"193" numaralı ve havalı kapılı ilk tramvay motrislerinden birisi...


(+)

ÜKHT'nin malı olan kapısı ortada ve havalı olan, kabin içinde I. ve II. mevki olarak ikiye ayrılan 40 adet motristen "35" kapı numaralı olanı (günümüzde, Koç Müzesi'nde sergilenmeye devam etmektedir).



Sadece yazları "Kadıköy-Bostancı" arasındaki 4 numaralı hatta ve "Kadıköy-Fenerbahçe" arasındaki 6 numaralı hatta hizmet veren açık tramvay römorkları (Toplam 4 adet olup; 101, 102, 103 ve 104 filo numaralarına sahiptiler)



[20] hat numaralı Kadıköy-Moda tramvayı...


Müzenin genişçe bahçesinde ring şeklinde kurulan temsilî raylar üzerinde çalıştırılan eski orijinal tramvay araçlarıyla, müzenin etrafında çepeçevre bir tur da atmak mümkündü...


(+)

O yıllarda müzenin bahçesinde sağa-sola rastgele serpiştirilmiş motrisler ve römorklar...



Müze bahçesinde, ziyaretçileri gezdiren "37" kapı numaralı tramvay...


İETT yetkililerinin verdiği envantere göre Taşıt Müzesi'nin hizmet verdiği dönemde elektrik motorlu tramvaylar, atlı tramvaylar, tramvay yol hizmet araçları, vatman, kadın-erkek yolcu ve at mankenleri, dönemi yansıtan durak, giysi ve para örnekleri bulunuyordu.



"85" numaralı atlı tramvay vagonu, ön tarafa koşulmuş balmumundan bir katana ve içine oturtulan balmumundan mankenler...



Yine bir başka römork içinde seyahat eden Osmanlı dönemi yolcularını yansıtan balmumundan mankenler... (Bu mankenlerin çok ruhsuz ve donuk oldukları şeklinde ve değiştirilmeleri yönünde, o yıllarda basında sık sık tenkit yazıları çıkardı)


Ayrıca müzenin bahçesinde, o yıllarda tramvay idaresinin, tuz ve kum dökme, ray döşeme, malzeme ikmal, tamir, personel gibi çeşitli destek araçları da sergilenmekteydi.



İETT'nin malzeme nakil motrisi...



O yıllarda İdare'nin karlı ve yağmurlu havalarda, raylara kum-tuz dökme işlerinde kullanılan hizmet aracı...


Aslında ismi; "Taşıt Müzesi" olarak kabul edilse de, içinde ağırlıklı olarak eski tramvay araçaları sergilenmekte, otobüslerle ilgili olarak ise sadece bilet örnekleri ile birtakım toplu taşıma haritaları bulunuyordu. Tramvaylarla ilgili materyaller ise çok daha fazlaydı. Yıllar boyuncva kullanılan bütün renkli tramvay hat tabelâlarının birer örneği, müzenin tavanından sarkıtılan tellere sıra sıra asılmıştı.

1980 senesine gelindiğinde, mülkiyeti İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ait olan bu tesise itfaiye birimlerinin yerleştirilmesi sonucu, kısa bir süre hangar ortadan ikiye ayrılmış vaziyette İtfaiye ile aynı yeri paylaştı. 1981-82 yılında ise hizmeti tamamen durduruldu.

1981-1992 yılları arasında Kadıköy Söğütlüçeşme'deki tesisin bir kısmında muhafaza altında tutulan 3 motris ve 2 römork onarılarak 1992 yılında; "Taksim-Tünel" arasında hizmete sunuldu.

Yine 1992 yılında 1 adet tramvay (yolcu, vatman ve mankenleriyle beraber) ve 30 m. uzunluğundaki orijinal ray, o tarihte Hasköy'deki Lengerhane binasında kurulan Rahmi Koç Sanayi Müzesi'nde teşhir edilmek üzere bir protokolle emaneten verildi.

Yazlık atlı tramvay, atlı tramvay durağı, direk, levha ve bunlarla ilgili ekipmanlar da 1994 yılında hizmete açılan, Tünel'in Karaköy girişindeki müzede sergilenmeye başlandı. İETT tarihindeki 2. Müze olan bu oluşum (aynı zamanda sitemiz üyelerinden olan) Dr. Sertaç Kayserilioğlu'nun yoğun gayretleri ve materyal desteğiyle günden güne zenginleşmeye başladıysa da, maalesef çok fazla uzun ömürlü olamadı. Burada sergilenen objeler arasında 1871 yılından günümüze kadar İstanbul'daki şehir içi ulaşım araçlarında (Tramvay, Tünel ve Otobüs) kullanılmış olan bilet, jeton ve maketlerle diğer dokümanlar ve yazlık atlı tramvay bulunmakta olup, sergilenmekte olan eşyaların tamamına yakını eski Taşıt Müzesi'nde sergilenen araç, gereç ve dokümanlardan oluşuyordu.



1997 yılında Karaköy-Tünel arasında hizmet vermiş olan ahşap vagonlar ve kasnaklar, İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne ait Hasanpaşa Havagazı Fabrikası'na nakledilerek, ileride geniş çaplı olarak kurulması planlanan Taşıt Müzesi'nde sergilenmek üzere muhafaza altına alındı. 2. Müzenin önce alanı daraltıldı ve mekân İETT'nin paso işlemleri bölümü tarafından ortak olarak kullanılmaya başlandı. Ardından da 1990'ların sonunda tamamen kapatıldı.

Gönül isterdi ki, dünyanın birçok şehrinde örneklerine rastladığımız ulaşım müzeleri gibi bir müze de sürekli olarak varlığını korusun, burada İstanbul’un geçmişinden günümüze kadar çeşitli ulaşım araçlarının birer örneği sergilensin, bu alandaki gelişmeler sırasıyla görülebilsin, yan materyallerle çeşitliliği artırılsın, sergilenen araçlar dokümanlarla ve görsel malzemeyle pekiştirilsin... Ama maalesef bu hassasiyet gösterilemedi ve tarihi bu kadar eskilere dayanan bir dünya şehrinin, İstanbul’un ulaşım alanındaki gelişimi bir türlü gözler önüne serilemedi...

Bundan sonra iş yine İETT'ye düşüyor. Zamanında hepsinden birer örnek alamamasına rağmen, hiç değilse şu andan itibaren her taşıtından birer örneği kenara ayırmalı ve vakit geçirmeden "İETT Müzesi"ni yeniden kurmalı. Elinde mevcut olmayan araçların da belli bir oranda küçültülmüş maketlerini yaptırarak, bunları tarih sırasıyla müzede aralara serpiştirmeli, ellerinde o dönemlere ait materyaller ve dokümanlar bulunan İstanbul muhibbleriyle irtibata geçmeli ve bir şekilde bu müzeyi canlandırmalı...    

(Kaynaklar: Resimlerin bir kısmında; Tramvaylı Günler ve Eski Tangolar ile Tramvay İstanbul'da adlı kaynaklardan faydalanılmıştır)

İbrahim Akın KURTOĞLU


Mustafa Noyan

12 yıl önce - Cmt 18 Mar 2006, 23:24

İETT'nin yeni bir müze kurması ile düşüncelerimizi daha önce bazı mesajlarımızda yazmıştık.
http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=199551#199551

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=199677#199677

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=200178#200178


Mustafa Noyan

12 yıl önce - Cmt 18 Mar 2006, 23:35
İETT Karaköy Müze


İETT'nin ikinci bir müze denemesi de, Kuşdili Tramvay Deposu'nun kapatılmasının ardından Karaköy Metrohan binasının giriş katında (Tünel Karaköy Girişi'nin bulunduğu bina) düzenlenmişti; oldukça verimli bir girişim olan bu müze de yakın geçmişte kapatılarak sergideki eserlerin bir kısmı depolara, bir bölüm de Hasköy Rahmi Koç Sanayi Müzesi'ne gönderilmişti.

Yeni bir müze girişimi yapılabilmesi için İETT'nin halen atıl durumda olan Bağlarbaşı Garajı veya çok önemli park işlevi kalmayan Topkapı Garajı düşünülebilir.












umit1
12 yıl önce - Pzr 19 Mar 2006, 01:31

Tramvaylar Kadikoye dogru seyahate cikarken





Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Pts 20 Mar 2006, 02:26

Alıntı:
Yeni bir müze girişimi yapılabilmesi için İETT'nin halen atıl durumda olan Bağlarbaşı Garajı veya çok önemli park işlevi kalmayan Topkapı Garajı düşünülebilir.

Yeri her neresi olursa olsun, yeter ki merkezî ve kolay ulaşılabilinir bir noktada olması lâzım... Yoksa fuar alanlarında düşülen yanlış benzeri, uzak bir yer seçimi; müzenin tamamıyla ziyaretçisiz kalmasına yol açar.

Ayrıca ilk müzedeki gibi bir hangar görüntüsünden çok, daha çekici ve modern bir düzenleme getirilmesi de gereklidir. Çünkü Kuşdili'ndeki müzenin atmosferi gerçekten de oldukça iticiydi. Dev katanalar arasında yürürken, en küçük bir sesin bile oldukça fazla yankı yaptığı ve etrafın buram buram küf koktuğu bir mekân insanlara pek de çekici gelmeyecektir.  

Akın KURTOĞLU


Kemal
12 yıl önce - Pts 20 Mar 2006, 12:59

Bu konu benim en çok gerçekleşmesini istediğim işlerin başında geliyor daha önce de yazmıştım bunu tekrarlamak istiyorum; Çek cumhuriyetinden yıllarca kullandığımız skoda otobüslerinden ve italyadan da bir trolleybüsün alınarak müzede sergilenmesi hiç de zor değil. Ayrıca şimdi nerede olduğunu bilmediğimiz havalı kapıları olan tramvay , yanları açık Fenerbahçe tramvayı ile bazı atlı tramvay vagonlarının da İETT nin elinde (belki İkitelli deposunda) bulunuyor olması lazım .çok muhteşem bir müze yaratmak için elde epeyce malzeme olsa gerek (Eğer çürütülüp yok edilmediyse tabi) bir an önce harekete geçilmeli.Bence Bağlarbaşı deposu hiç fena olmaz.



Mustafa Noyan

12 yıl önce - Pts 20 Mar 2006, 14:23

Yıldız Parkı civarında bir dönem sosyal ihtiyaç binalarının girişinde kullanılan tramvay şeklindeki kapılar orijinal tramvaylar bozularak inşa edilmiş olabilirler mi?

 


En son Mustafa Noyan tarafından Pts 20 Mar 2006, 21:22 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi


Kemal
12 yıl önce - Pts 20 Mar 2006, 14:57

Bunlar tramvay dekoru gibi hazırlanmış çay içmek için kapalı mekanlar hala Yıldız parkında duruyorlar.Doğru hatırlıyorsunuz ama bunların tramvay dekoru olmaktan ileri bir özellikleri yok.

Akın Kurtoğlu

12 yıl önce - Pts 20 Mar 2006, 19:06

Hatta bunların o eski orijinal tramvaylarla da herhangi bir alâkası yok. Sadece yeni malzemeyle İstanbul'un eski tramvay vagonlarına benzetilerek imal edilmişler, o kadar... Tarihî bir geçmişleri yok...

Akın KURTOĞLU


Kemal
12 yıl önce - Sal 21 Mar 2006, 16:25

Aslında Koç müzesi şu an için bu işlevi üstlenmiş gibi görünüyor İETT den aldığı tünel,tramvay,atlı tramvay vs gibi araçları restore edip sergiliyor hatta eski müzenin önünde duran 6 camlı tramvayı da almışlar restore etmek için depoda tutuyorlardı bir aralar,malum o 6 camlı tramvay İETT yetkililerinin gözü önünde paramparça oldu çürüdü bu nasıl oluyor anlamak mümkün değil tabiki.
Burada şuna da değinmeden geçmemek lazım ki Koç müzesi yetkilileri 2 katlı Londra otobüsünü alıp da restore edip orada sergileyene kadar neden bir Skoda veya trolleybüsü kurtarma yoluna gitmezler ki tamam Londra otobüsü güzel de bizler eskiden Londra otobüsüne binmedik ki ne alaka yani? abuk sabuk bir iş olmuş.
Bu işe İETT nin adam akıllı bir el atması şart aslında.
İstanbul'un meşhur eski Skoda otobüsleri Çek Cumhuriyetinden temin edilebilir örneğin:
http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=37301#37301



sayfa 1
cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
ANA SAYFA -> ULAŞIM