Ana Sayfa 1 milyon Türkiye fotoğrafı
sayfa 1
Kemal Çevik
16 yıl önce - Sal 17 Oca 2006, 21:25
[İST-C6.08] - Metro, Hafif Metro, LRT, Tramvay



Arkadaşlar,

Uzun bir süredir bir kavram kargaşası içindeydim, hatta daha önce forumda da sordum ama herhangi bir yanıt gelmedi, metro, hafif metro, LRT, tramvay, demiryolu neye denir?

Uzun zamandır araştırıyorum, soruyorum, sonunda aşağıdaki gibi derleme ortaya çıktı.

Demiryolu :  Günümüzde ray açıklığı 1435 mm olan sistemlere demiryolu deniyor. Dünya standartı bu olmakla beraber Rusya’da 1524, Fransa ve İsviçre’de 1200 hatta 1000 mm açıklığında demiryolları halen kullanımda. Üzerinde hareket eden çeken araçlara lokomotif, çekilen araçlara vagon denmesine rağmen tümüne tren, yabancı dillerdeki çekmek fiilinden kaynaklanıyor, diyoruz. Arada bir tren lokomotifi dendiğini de biliyorum ama ne kadar doğru bir tanım orası ayrı mesele. Demiryoluna  dilimizde tren yolu diyorsak da,  araştırma yapabildiğim iki dilde bu nüansı göremedim.

Metro : Dilimize “şehiriçi demiryolu” olarak çevirbileceğimiz chemin de fer metropolitain (fr.), metropolitan railways (ing.) deyimi zamanla kısalarak “metro” olmuş. Başlangıçta bu bir teknolojiyi değil ulaşım sistemini tanımlamak için kullanılmış. Öncelikle kentiçinde çoğunlukla yeraltı tünellerinde gittiği için  şehirlerarası demiryolundan bu özelliğiyle ayırt edilmiş, daha sonra elektrikle işlemesi ön plana çıkmış. Ilk İngiliz metro hatları demiryolları ile aynı açıklıkta yapılmış olmasına karşın, fransızlar tünel çaplarını kısabilmek için  1200 mm hatlar yapmışlar. Son olarak da günümüzde metro sistemini hat açıklığından çok besleme sistemi tanımlar olmuş, yerden beslenen trenlere metro deniyor artık, hat açıklıkları da bir standart olarak konmamış olmasına karşın, genelde 1200 mm.

LRT: ligth rail transportation (ing.), metro leger (fr.) ya da bizim dediğimiz/karıştırdığımız gibi LRT/hafif metro: Ray açıklığı 1435 mm’den az  1000 mm’den çok ve havadan beslenen sistemlerin adı.

Demiryolu, metro ya da hafif metro (fransızcam ağır bastığı için bunu tercih ediyorum) araçlarının ortak adı tren. Çeken ve çekilen unsurlardan oluşuyorlar bildiğimiz gibi. Bunlardan burada bahsetmeyeceğim, zaten ne yerimiz yeter ne de vaktim.

Tramvay : metric rail (ing.), voie métrique (fr.) yani ray açıklığı 1000 mm olan sistemin adı. Bu sistemdeki araçların adı da tramvay motrisi ve tramvay vagonu. Ancak zaman  içinde  çeken ve çekilen araçların bütünleşmesi nedeniyle olsa gerek  tramvay olup çıkmış, tıpkı metro gibi.

Günün birinde biri çıkıp örneğin 1600 mm’lik bir hattı yerden beslerse ona da “ağır metro” mu denecek, doğrusu bilemiyorum.

Besleme sisteminin havadan veya  yerden olmasında kent içi ve yeraltı ortamınına uyum sağlanması olduğu kadar kayıba uğramadan taşınacak enerji,  gerilim türü de rol oynuyor.

Her üç sistemde de raylar gömülü, şehir içi tramvay rayı gibi, balast üstüne, bildiğimiz demiryolu gibi, ve travers üstüne, özellikle köprülerde ya da tramvay trafikten arındırılmış bir bölgeden geçerken döşenebiliyor. Döşeme şekli rayda hareket edecek aracın ağırlığı ve taşıyacağı yüke, döşenen yere göre değişiyor. Örneğin Paris’te demiryolu standartında olan RER, demir tekerlekli metro  ile batıdaki tramvay, T2, balast üstünde, kuzeydeki, T1, ve güneyde yıl sonunda açılacak tramvay, T3, ile lastik tekerlekli metro  gömme, daha doğrusu etrafta başkaca trafik olmadığı için çıkma da denebilir, raylar üzerinde çalışıyor.Rayların yeraltından veya üstünden gitmesi tanımda çok fazla rol oynamakla beraber metro denilince hemen akla tüneller ve dehlizler geliyor.

İstanbul’umuza dönersek, kimsenin Zeytinburnu-Kabataş, Tünel-Taksim hatlarının ve Moda ringinin tramvay, Taksim-Yenilevent arasındaki hattın metro olduğuna itirazı yok. Ancak Aksaray-Havalimanı arasındaki sistem tam bir hafif metro iken buna tramvay, hafif tramvay, ki böyle bir tanıma rastlayamadım haydi “ağır tramvay” olsa anlayacağım da, denmesinin bir anlamı yokBuna aynı dizilerin tramvay olarak ta kullanılmış olması ve de  besleme hatlarına verilen HT’li   numaralar da katkıda bulunuyor sanıyorum.

Şu anda yapılmakta olan sistemleri bu kriterlere göre sınıflandırmak sanırım kavram kargaşasının önüne geçecek. Hepsinin özelliklerini tek tek bilmiyorum ama Marmaray’ın demiryolu olduğundan eminim. Zaten   o da adıyla özdeşleşip fransızların RER’i gibi anılmaya başladı bile çoktan.

Bu araştırmayı onlarca internet sitesini tarayarak, buradaki meraklılarla konuşup yazışarak yapmaya çalıştım, aşağı yukarı 2 ayın sonunda da çıka çıka bu iki sayfa word belgesi çıktı ortaya.


Görüşmek üzere
Kemal ÇEVİK


En son Kemal Çevik tarafından Çrş 18 Oca 2006, 03:36 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi


Akın Kurtoğlu

16 yıl önce - Çrş 18 Oca 2006, 03:33

Kemal Bey, ellerinize sağlık. güzel bir çalışma olmuş!...   Madem ki, bu kriterlere göre, sitemizdeki "Raylı Sistem" başlıklarını, uygun şekilde değiştirelim...

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=15192

linkinde yer alan; "İSTANBUL ULAŞIM İNDEKSİ" bölümündeki; "C" altbaşlığının altında yer alan, diğer altbaşlıklardaki mevcut başlıkları, bu standartlar çerçevesinde değiştirirsek, indeksleme daha bir mantıklı olarak yerine oturacaktır kanaatindeyim:

C. DEMİRYOLU

C1. TÜNEL
C2. FÜNİKÜLER
C3. HIZLI TRAMVAY (LRT)
C4. CADDE TRAMVAYI
C5. NOSTALJİK TRAMVAY (BEYOĞLU / MODA)
C6. METRO
C7. MARMARAY / TÜPGEÇİT
C8. BANLİYÖ TRENLERİ / TREN GARLARI
C9. RAYLI SİSTEM PROJELERİ
C10. RAYLI SİSTEM HARİTALARI

Bu üstte listelediğim bölümlere bağlı olan, yanlış yazılan ve olması gereken doğru altbaşlık kalıplarını burada düzeltelim. Ben de onları peyderpey son halleriyle değiştireceğim...  

Akın KURTOĞLU


Esat San
16 yıl önce - Cum 27 Oca 2006, 15:16

Selamlar, Akın Bey indexte teknik anlamda Tünel ve Funiküleri bir başlık olarak değerlendirmek daha doğru olur sanırım tabii alt başlık olarak Tarihi Tünel bulunacaktır diğer başlıklar da ise sanırım Hızlı Tramvay başlığını Hafif Metro olarak değiştirmek doğru olacaktır, bu hat ilk kullanıma açıldığında ismi Hızlı Tramvay idi ama logosu M idi hatırlarsanız zamanla hattın teknik karşılığı olan LRTS den yani Light Rail Transit System den gelen LRT ve türkçeleştirilen karşılığı Hafif Metro dilimize yerleşti, (ki ben bu sisteminde metro olarak adlandırılmasına taraftarım, daha önce başka forumlarda da bahsedilen  özellikle Almanya ve Avusturya' da pek çok metro (U-Bahn) hattı yüzeyden yol almaktadır) ama görünen fark olan LRT hattımız havai hat dediğimiz Katener Teli aracılığı enerji alırken metro araçları 3.Ray aracılığı ile enerji almaktadır, yani Hızlı Tramvay yerine de Hafif Metro tabirini kullanabiliriz sanırım.

Akın Kurtoğlu

16 yıl önce - Cmt 28 Oca 2006, 01:52

Esat Bey,

Mantıklı gruplandırmanız ve hiyerarşik düzenlemelerdeki teklifleriniz için teşekkür ederim.     En kısa zamanda bu uyarılarınızı dikkate alarak, İNDEKS'te gerekli değişiklik ve birleştirme/ayrıştırma işlemlerini çalışacağım...

Akın KURTOĞLU


Kaptan-ıDeryaİbrahimPaşa

16 yıl önce - Prş 29 Hzr 2006, 20:59

Bence sorun şuradan kaynaklanıyor,

Çoğu avrupa şehrinde benim görebildiğim bizde ki gibi bi metro yok.. Berlin de ki U-bahn ya da  Barselona ve Paris teki bizim taksim-4.levent gibi değil.. olsa olsa onlar aksaray-havaalanı arasındaki hattın eşdeğeridir..  Stockholm ve Roma dakiler için de yine Taksim - 4.Levent gibi diyemeyeceğim.. Bir tek Viyana da ki -2. kat ta olan hatlar biraz belki.. ama benim şu ana kadar gördüğüm şehir "metro" larında bizim ki kadar METRO olan bi metro yok.



Kemal Çevik
16 yıl önce - Prş 29 Hzr 2006, 21:13
Aman Paşam,


Kaptan-ı Derya İbrahim Paşa demiş ki,

Alıntı:
Barselona ve Paris teki bizim taksim-4.levent gibi değil


Aman haşmetlüm,  Paris, Londra ve Berlin'deki sistem (bunlar bizzat binip kullandıklarım, başkaları da vardır mutlaka) metronun "amiral gemisi", teknoloji olarak değil ama sistem olarak bizimkisi daha emekliyor, Levent"i öldür ama hakkını yeme  

Görüşmek üzere
Kemal ÇEVİK


Kaptan-ıDeryaİbrahimPaşa

16 yıl önce - Prş 29 Hzr 2006, 23:45

Sayın Kemal Bey,

Bir RATP sevdalısı olarak hemen savunmaya geçeceğinizi biliyordum, ama bu başlıkta ki konu sanırım raylı sistem araçlarının niteliğiyle ilgili. Bu konuda bir iddianız varsa buyrun konuşalım.


Kaptan-ıDeryaİbrahimPaşa

16 yıl önce - Cum 30 Hzr 2006, 03:54

Benim dikkat çekmek istediğim konu en basit anlamıyla şu idi;

Paris te ya da Berlin de 20 basamak aşağı inince binilen bir raylı sistem aracı kesinlikle nitelik olarak Taksim-4.Levent hattıyla karşılaştırılamaz.. teknik olarak bilmiyorum ama hız olarak ta sanırım fark var.. Ayrıca Paris olayına hiç girmeyelim, lastik tekerleklerin fotoları elimde koyarım buraya rezil olur RATP sonra kimse yüzlerine bakmaz    


alabay

16 yıl önce - Cum 30 Hzr 2006, 11:16

Alıntı:
Paris te ya da Berlin de 20 basamak aşağı inince binilen bir raylı sistem aracı kesinlikle nitelik olarak Taksim-4.Levent hattıyla karşılaştırılamaz..

Neden?
Gayet tabiî aynisi. Ben Berlin'liyim, oranın metrosu Taksim-Levent hattıyla ayni oranda. U4 hattı ise Aksaray-Havaalanı hattına biraz benzer (ama çok eski 1920 ile 30 arası bir zamandan, ama Berlin'e değil, Schöneberg'e aitti, Berlin'in bugün göbeğinde de olsa, kendisine has bir yerdi). Hatta iki vagonluk trenler çalışır genelde ve deneyler orada yapılır, meselâ otomatik kapı, otomatik seslendirma, bunlar orada denendi zamanında. Belki sürücüsüz metroyu da orada denerler.
Zaten o yüzden hep diyorum, hem Aks-Hvl, hem Tks-Lvt metrodur. Şöyle adamakıllı hat numarası yoksa da. Berlin'den ne fark olsun? Berlin'de de tek çıkışlı istasyonlar vardı, onların bazıları şimdi iki çıkışlı hâle getirildi.

B. Aabay


Kemal Çevik
16 yıl önce - Cum 30 Hzr 2006, 11:40
Gene anlayamadım


Alıntı:
Paris te ya da Berlin de 20 basamak aşağı inince binilen bir raylı sistem aracı kesinlikle nitelik olarak Taksim-4.Levent hattıyla karşılaştırılamaz
..

Hangi nitelikler, teknoloji, erişim, hız, kapasite, emniyet, konfor....


Alıntı:
lastik tekerleklerin fotoları elimde koyarım buraya rezil olur RATP sonra kimse yüzlerine bakmaz  


Bunu hiç anlamadım, herkes güvenlik ve konfor için lastik tekere nasıl dönerim diye uğraşıyor, biz bile Tünel'i 35 yıl önce çevirdik lastiğe .

Kemal ÇEVİK



sayfa 1
ANA SAYFA -> ULAŞIM