İstanbul'da bugün varolmayan ahşap saraylar

[erinch]

Boğaziçi kıyılarında 17., 18. ve 19. yy' da yaptırılmış ve bugün varolmayan çok sayıda ahşap saray vardı. Bunlar hakkında eski gravürlere bakılarak bilgi sahibi olunabiliyor.
Ayrıca Boğaziçi' nin ve özellikle Haliç kıyılarının bundan 2 asır önce ne kadar farklı bir görünüme sahip olduğunu da bu gravürlerden görmek mümkün.
Aşağıdaki resimler Doğan Kuban' ın Kaybolan Kent Hayalleri - Ahşap Saraylar adlı YEM yayınlarına ait kitabından. Kitaptaki ahşap saraylara ait restitüsyon projelerinin çoğu Melling' e ait gravürlere dayanarak Doğan Kuban tarafından yapılmış.

Beşiktaş Sarayı' na ait Çinili Köşk-17. yy (Beşiktaş' taki büyük saray kompleksine ait yapı)
 

(+)

Tersane Saray-ı Hümayunu (Aynalıkavak Sarayı)-Haliç-17. yy
 

(+)

Karağaç Sarayı-Haliç-18.yy
 

(+)

Beyhan Sultan Sarayı - Eyüp - 17.yy sonu-18.yy başı
 

(+)

Hatice Sultan Sarayı-Defterdar Burnu-19. yy
 

(+)

Göksu (Küçüksu Sarayı)- 18. yy
 

(+)

Defterdar Burnu' nda Kasrı Hümayun-18. yy
 

(+)

Köçeoğlu Yalısı-Bebek-18.yy (Bu yalı 1940 yılında yıkıldı ve 18. yy konut mimarisini günümüze taşıyan en önemli örneklerdendi)
 

(+)

Saffet Paşa Yalısı-Kanlıca-18. yy
 

(+)

Yasinci Yalısı-Anadoluhisarı-18. yy
 

(+)

[MeReK]

Çok güzel bir çalışma olmuş. Bunlar yine de bir takım tarif ve gravürlere bakılarak yaratılmış çizimler. Daha günümüze doğru gelecek olursak Istanbul Boğazı'nın 1940'larda çekilmiş pek çok siyah beyaz fotoğrafında görünen yalılar bugün yok. Yani 50-60 sene öncesine kadar var olma savaşını sürdürmüş, ama bir anda "moderin" imar hamlelerine yenik düşmüş yalılar...

[erinch]

Aslında başta İstanbul olmak üzere tüm Türkiye' de yaşanan bu kayıpların temelini Osmanlı' ya kadar götürüp Tanzimat' la ibirlikte başlayan yenileşme hareketlerinde aramak mümkün.
Örneğin, Sultan Abdülaziz' in demiryolunun Topkapı Sarayı'nın bahçesinden geçmesi gündeme geldiğinde çevresindekilerin itirazlarını  tebessümle karşılayıp "tren saraydan değil isterse üstümden geçsin yeter ki bu demiryolu yapılsın" dediğini hepimiz duymuşuzdur.
İşte bu demiryolu sarayın kıyıdaki bölümleriyle ilişkisi yok etmiş ve bir zamanlar Sarayburnu kıyılarını süsleyen Topkapı Sarayı' na ait sahilsarayları günümüze ulaşamamıştır.
Aşağıda bu sahilsarayına ait restitüsyon çalışması görülüyor.

 

(+)


 

(+)

[Kazandibi]

Abdulaziz'in "demiryolu yikimi"na kurban giden bir baska saray da Boukoleon Sarayi (842)

Saray 1860'lara kadar genel olarak saglam bir sekilde ulasti.

Demiryolu yapimi icin buyuk bir kismi yikildi, bugun Marmara Denizi'ne bakan cephesinin sadece yarisi "harabe" olarak ayakta durmakta. Arka taraflari tamamen yerle bir edildi.

Abdulaziz 2 onemli saray yaptirdi: Beylerbeyi (1865), Ciragan (1867)

Ama bu saraylarin yerinde cok daha eski olan saraylar duruyordu. Onlari yiktirip bu saraylari uzerine yaptirdi. Eski saraylari yiktirmayip yenilerini baska yere yaptirsaydi keske.

Benzer sekilde Topkapi Sarayi (1472-1478) yapilirken Buyuk Bizans Sarayi (324-330) yikildi. Gunumuzde bu sarayin bir kisim zemin mozaikleri ile Topkapi Sarayi bahcesinde sus olarak duran devasa boyuttaki kolon kapitalleri gorulebilir.

[umit1]