Savaş Gemilerimizin Fotoğrafları

[muhterem@canakkale]

TCG ATILAY DENIZALTISI: (1938-1942)


Atılay denizaltısı, yaklaşık, elli yıllık bir aradan sonra, İstanbul tersanelerinde inşa edilen ilk denizaltı gemisiydi. 1939 yılında, Haliç tersanelerinde denize indirilmişti. Atılay'la birlikte, benzer üç denizaltının isim babalığını Atatürk yapmıştı. Başbakan Celal Bayar'a ulaştırılan notun sağ üst köşesinde "17.1.1938" tarihi yazmaktadır: "Yeni dört denizaltı gemimiz için bulduğumuz isimler şunlardır; 1. Saldıray, 2. Batıray, 3. Atılay, 4. Yıldıray. Bunların manalarını izaha bile hacet olmadığı kanaatindeyim. Manaları, son Türkçe olan bu kelimelerin kendisindedir yani saldıran, batıran, atılan, yıldıran." Haliç'te Valide taş kızaklarında yapılan Atılay denizaltısı, 1939 yılının 19 Mayıs günü, Donanma Komutanı Amiral Şükrü Okan'ın eşi Nadire Okan'ın "Atılay sana muzafferiyetler, muvaffakiyetler dilerim" sözünün ardından şampanya şişesinin baş tarafına vurulup kırılmasıyla denize indirilir. Atılay'ın sessiz dünyaya ilk kez "Merhaba" dediği gün son derece anlamlıdır. Bağımsız bir ülke kurma amacıyla yola koyulan Bandırma vapuru yolcularının, 1919 yılının 19 Mayıs günü Samsun'da karaya adım atışlarının 20. yıldönümüdür, törenin yapıldığı gün... Ve üç denizaltıyla birlikte Atılay'ın da adını koyan Mustafa Kemal Atatürk'tür. Bu denizaltı battıktan yıllar sonra Almanyadan alınan denizatlıların isimleri de bu denizaltıların isimleriyle aynı koyulmuştur.

Denizaltılar ikinci dünya savası sırasında etkin bir şekilde kullanılıyordu. Türkiye, gelebilecek her türlü tehlikeye, bilhassa boğazlara yöneltilecek bir denizaltı hücumuna karşı tetikteydi. 14 Temmuz 1942'de, Türk denizaltılarından biri, Çanakkale Boğazı'nda yer alan, manyetik güvenlik hatlarını kontrol etmek için, boğazın derinliklerine daldı. Bir emniyet botu, yüzeyden, Atılay'ı takip ediyordu. Bu takip, bir süre sonra, kötü hava nedeniyle yarım kaldı.... Saatler geçti.... Atılay'dan hiç bir ses çıkmadı. Aynı gece, saat 8:30'a doğru, denizaltının battı şamandırası bulundu. Şamandıradaki telefon işliyor, ancak mürettebattan ses çıkmıyordu. Atılay denizaltısı, 38 personeli ile birlikte batmıştı.

14 Temmuz 1942'de, Üsteğmen Fahir Karayel, Çanakkale Boğazı'nın Ege Denizi çıkışında saat 20.30'da gördüğü "Battı" şamandırasına "belki bir umut" diyerek yaklaşır. Telefonun ahizesini kaldırıp seslenir ama karşılık alamaz. Saat 14.30'da, Boğaz'ın Morta yakınlarında dalan Atılay'ın geri dönmeyişiyle yüreklere düşen ateş, denizaltının "Battı"şamandırasının bulunduğu haberinin duyulmasıyla yangına dönüşür. Serseri bir mayına çarpan, komutanlığını Binbaşı Sadi Gürcan'ın yaptığı Atılay, 39 denizciyle batık gemiler mezarlığı olan Çanakkale'deki yerini alır. Hamiyet Yüceses'in, ardından ünlü "Makber" şarkısını söylediği eşi "Elektrikçi Başçavuş" Fethi Yüceses de, Atılay'da görev yapan denizaltıcılar arasındadır! Atılay, batan ilk denizaltımızdır. Ayhan Hünalp'in, Dumlupınar'ın batışının hüznüyle yazdığı "Teğmenim" adlı şiirde, Çanakkale'de batan bu iki denizaltı birlikte anılır:


Gemilerin de kardeşliği vardır Teğmenim
Gemilerin de kaderi vardır
Şimdi biz omuz omuzayız
Birimiz Atılay birimiz Dumlupınar
Bir siperde iki Mehmet gibiyiz
Deryalar içinde maviler üstünde.


Araştırmacı Selçuk Kolay ekibi ile , batık denizaltı Atılay'ı aramak üzere, 2 Haziran 1994 tarihinde Çanakkale'nin Morto koyundan denize açıldı. Atılay'ın 1942'de takip ettiği yaklaşık rota üzerinden, Ege'ye doğru yol almaya başladılar. Araştırma teknesi, her türlü manyetometrik ve sonar araştırmasına uygun bir donanıma sahipti. Ekiptekiler, araştırma sahası olarak belirledikleri bölgelerin koordinatlarını harita üzerinde son kez gözden geçirdiler. Araştırmacılar, hava ve akıntı durumunu göz önüne alarak, öncelikli araştırma bölgesini saptadılar. Yan taramalı sonar vericisi, denizin derinliklerine salındı. Sonar ekranının önünde heyecanlı bir bekleyiş başladı. Birkaç saat geçmiş, ancak henüz bir sonuç alınamamıştı. GPS adı verilen uydudan sinyal alan, mevki tayin cihazından faydalanılıyordu. Açık denizde Atılay'ı aramak, çölde toplu iğne aramaya benziyordu. Günün sonunda bölgenin dörtte üçünü taramış, ancak sonuç alamamışlardı. Gün biterken, araştırma ekibi, son araştırma bölgesini bir şamandırayla belirleyip, geceyi geçirmek üzere yakın bir koya döndüler. Ertesi gün çalışmalarına, bıraktıkları yerden devam ettiler. Çalışmaya balamalarından bir kaç saat sonra yan taramalı sonarda şekiller belirmeye başladı. Yaklaşık seksen metre boyunda bir batığın kaydı çıkmaya başlamıştı. Kayıtta görünen pozisyonun üstünden geçtiklerinde, sonar ekranında, altmış sekiz metre derinlikte bir batık açıkça görülüyordu. Yan taramalı sonar kaydını tekrar incelediklerinde, bunun bir denizaltı olduğundan, artık emindiler. Başarmışlardı. Dalış hazırlıklarına başladılar. 68 metre, kısıtlı dalış süresi veren bir derinlikti.Hesapladılar, ve bu derinlikte, en fazla on dört dakika kalmaya karar verdiler. Geminin planları üzerinde çalışarak, aşağıda yapacakları araştırmaya hazırlandılar. Ve dalış başladı.

Batışın gerçek sebebi neydi? Çanakkale Boğazı'nda 14 Temmuz 1942'de kaybolan ilk Türk denizaltısı Atılay. Yıllarca nerede olduğu, niye battığı anlaşılamayan bu denizaltıyı 52 yıl sonra Selçuk Kolay ve ekibi buldu. Denizaltında yapılan araştırmada 1.5 cm.'lik bir delik görüldü. Böylece Atılay'ın, I. Dünya Savaşı'ndan kalma bir mayına çarparak battığı anlaşıldı.

TCG ATILAY DENİZALTISINDA ŞEHİT OLAN VATAN EVLATLARIMIZ: VATAN SİZE MİNNETTARDIR.

ATILAY DENİZALTI GEMİSİ PERSONELİ

(SUBAYLAR)

SADİ GÜRCAN ( GÜV.BNB. KOMUTAN )
SEBATİ TAŞÖZ ( GÜV. YZB. II. KOMUTAN )
AHMET TÖRÜN ( MAK. YZB. BAŞ ÇARKÇI )
RAUF BAYKAL ( GÜV.ÜTĞM. VARDİYA SB )
ADNAN ERÜL ( MAK. YZB. II: ÇARKÇI )
AHMET ATAKAN ( GD.SUBAY VARDİYA SB. )

( ASTSUBAYLAR )

HAKKI TEZCANLI ( GV.BAŞGEDİKLİ )
ZİYA LODOS ( MAK.BAŞGEDİKLİ )
NECMİ SUNAL ( MAK.BAŞGEDİKLİ )
MASUM ŞEN ( TELSİZ BAŞGEDİKLİ )
TAHSİN DÖNMEZ ( MAK.BAŞGEDİKLİ )
FETHİ YÜCESES ( ELK.BAŞÇAVUŞ )
HÜSEYİN COŞKUN ( TOR.MAK.BAŞÇAVUŞ )
CEMAL DİNÇER ( MAK.ÜSTÇAVUŞ )
KEMAL DAĞAŞAN ( MAK.GD.ONBAŞI )
AGAH PERİNA ( ELK.GD.ONBAŞI )
İSMET İSKİL ( TELSİZ GD.ONBAŞI )
ALİ RIZA BAYKUŞ ( MAK.GD.ONBAŞI )
SELAHATTİN NARTMAN ( MAK.ÜSTÇAVUŞ )
İSMAİL TOGAY ( ELK.GD.ÇAVUŞ )
NURETTİN GÜNENÇ ( GÜV.GD.ÇAVUŞ )
SABAHATTİN VAROL ( ELEKTR.GD.ÇAVUŞ )
HASAN ŞENTUNA ( GÜV.GD.ÇAVUŞ )

( ERLER )

HASAN GÜNEŞ
İBRAHİM ERBAŞ
MUSTAFA ÖZBEK
TEMEL KÜÇÜKOĞLU
TEMEL YENİGÜN
MEHMET ASLANTÜRK
ENVER KARAER
İSMAİL YILDIZ
HALİL EKİNCİ
İLYAS ÜNAL
DİLŞAT ÇAKAL
CEMAL BAHAR
MEHMET ÇİLHOROZ
EYÜP KAÇMAZ
HÜSEYİN GENÇER
HALİL KÜÇÜK

[muhterem@canakkale]

MESUDİYE:


13 Aralık 1914 tarihinde Boğaz'daki mayın hatlarımızı korumak için Sarısığlar'da sabit bir batarya olarak demirliyken İngiliz B11 denizaltısı tarafından torpillenerek batırılan ve içerisinde 34 denizcimizin şehit olduğu Mesudiye gemimizin 10-12 metrelerdeki enkazına (gemi sökümünden sonra geriye kalan kalıntılarına) dalınarak sualtı film çekimi yapılmıştır. Bu gemiden sağ kurtarılan denizcilerle Boğaz'ın iki yakasında denizatlılara karşı ilk savunma-gözetleme hattı oluşturulmuştur.

[muhterem@canakkale]

(+)


MİDİLLİ KRUVAZÖRÜ (BRESLAU):


Boyutlar: 450,8 ft * 43,9 ft * 16,9 ft (138,7 m * 13,5 m * 5,2m)
Ağırlık: 5,281 ton
Silah: 12 tane 10,5cmli top 2 tane 20lik torpido tüpü
Buhar tirbünü: 33,482 shp
Hız: 27,5 knot
Mürettebat: 355 kişi Magdeburg sınıfı hafif kruvazördür. 1910’da başlanıp 1912’de
Almanya’da yapılmıştır.
SMS Breslau adını Alman şehri Breslau’dan almış ve Goeben savaş teknesinin
alternatifi olmuştur. İstanbul’a doğru yola çıktıklarında 7 Ağustos
1914’de İngiliz kruvazörü HMS Gloucester’le bir çatışmaya girmiş ama
İstanbul’a hasar görmeden ulaşmıştır. Burada Türk Bayrağı altında
“Midilli” adını alarak görevine başlamıştır. Yarbay Kettner komutasında
görev yapmıştır.
İlk görevinde Rus limanı Novorossisk’i bombalamıştır. Daha sonraları Rus
donanmasına karşı bir çok göreve katılmıştır. 1916, 1917’de silahları
değiştirilmiş ve 10.5 cm lik silahları 8 tane 6 inchlik topla değiştirilmiştir.
18 Kasım 1914’de Cape Saryc savaşında görev almıştır.
2-3 Nisan 1915’de görevde Karadeniz’de iki tane Rus Merchant gemisi
batırmıştır.
10 Haziran 1915 Rus Destroyerleri tarafından zarar verilmiştir.
18 Haziran 1915’de mayına çarparak hasar görmüş.
18 Nisan 1916 Rus Mayın temizleyicisi T233 ve bir merchant gemisini
batırmıştır.
4 Temmuz 1916’da iki tane Rus merchant gemisini batırmıştır.
23 Haziran 1917’de Yılan adasındaki Radyo istasyonunu yok etmiş ve buraya
mayın döşemiştir.
25 Haziran 1917’de Rus savaş gemisi Svobodnaya Rossiya’yı batırmıştır.
20 Ocak 1918 günü sabahın ilk ışıkları ile birlikte Goeben ve 4 adet Türk
destroyerle birlikte Anglo-Fransız blokaj filosuna saldırmışlardır.
Goeben, 14 inçlik HMS Raglan’ı batırmadan önce Raglan’a birçok başarılı
atış yapmıştır. M28 monitor gemisini tek atışla batırmıştır. Bu başarılı
operasyondan sonra geri çekilirken 1 saat içerisinde Lemnos adası
civarında yaklaşık 5 adet mayına çarparak batmıştır. 150 kişi kurtarılmış ancak 330 kişi şehit
olmuştur.

[muhterem@canakkale]

(+)

Ertuğrul Fırkateyni

[cuneytdemir01]

Bu degerli ve kıymetli bilgileri verdigi için muhterem beye teşekkür ederim yalnız ekleme ve bilgileri teknik olarak destekleme gibi bir yardımda bulunayım
Donanmamız denizaltıcılık tarihinde iki adet denizaltı kaybetmiştir 1942 de Atılay 1953 de Dumlupınar kurtarma çalışmaları dumlupınar’ın daha iyi ve planlıydı ayarıca oyıllarda her ülkede olmayan denizaltı kurtarma gemisi A584 kurtaran gemisi olay yerinde tüm imkan ve kabiliyetlerini sergilemişsede Çanakkale bogazının akıntılı suları gemi ile denizaltı arasında bir bag kurulmasına engel olmuş bunun neticesinde çok kabiliyetli 81 denizcimiz hayatını kaybetmiştir
Dumlupınar denizaltısı soguk savaşın başlangıç yıllarında nato üyesi olamayan türkiyenin
Donanmasını güçlendirmek için abd askeri yardımı olarak verilmiştir filo tpi olan denizaltılar
1948 -50 yıllarıarası donanmamıza katılmıştır Dumlupınar bu yardımın son gemisidir(1950)
D1 I inönü
D2 II inönü
D3 sakarya
D4 gür
D5 çanakkale
D6dumlupınar olarak envantere girmişlerdir
Donanmamız Dumlupınar ismini denizaltıcılık tarihinde üç kez kullandı bu üç gemi de kaza geçirdi birisi can kaybına sebe olan ve gemi kaybı yaşanan büyük bir kaza idi
İlk dumlu denizaltısı italyadan alınmış bir diger eşi sakarya denizaltısı idi bogazda gemi ile çarpıştı hasar tamir edildikten sonra göreve döndü 1931-1949 yılları arası görev yaptı üçüncü ve son Dumlupınar 1972 yılında abd den guppy 1-A seri si olarak alındı bakım sırasında yangın çıktı isede kurtarıldı diger sınıfının gemileri 1995 yılına kadar görevde kalsada bu gemi çok ereken bir tarih olan 19983 yılında emekli edildi ve donanma bir deha denizaltılarına Dumlupınar ismi vermedi


1953 yılında batan d6 numaralı dumlupınar denizaltımız

1931 yılında italyadan alınanan 1949 kadar kullanılan ve bir çok kimsenin
batan dumlupınar ile karıştırdıkları ilk dumlupınar


(+)
1972 -1983 yılları arası kullanılan son dumlupınar



(+)
D1 I inönü maltada tadilat öncesi kule yapısı
askeri harp araçları tarihini bilmeyenlerin kafasının karışmaması için
1948-1950 yılında donanmamıza filo tipi denizaltılar katıldıklarında
II dünya savaşı tasarımı kule şeklinde geldiler dahasonra bu kuleler
perineskop ,radar telsiz vs.gibi aletleri içine alacak şekilde tek bir yerde toplandı



D5 çanaakkale sonraki borda numaraları (s-21---s333)
yukarıda bahsettigim tadilattan sonra kule yapısı

dönemin usta ressamları tarafından kaza anının canlandırma resmi


donanma tarafından dumlupınar sehitleri isimli bir kitapçıkarılmıştı bu kitapta sehit düşen 81 denizci resimleri ile hayatları anlatılmaktadır

(+)



dönemin gazete manşetleri


kurtarma çalışmaları kurtaran gemisinden derin deniz dalgıçları suya indırilirken
fotografın sollundaki silindirik varile benzeyen şey denizaltı çanıdir eger dalgıçlar
o çanı denizaltına sabit bir şekilde birleştire bilselerdi denizcilerimiz kurtarılabilirdi
ama o çanı tasarlayan lar çanakkale bogazının iç akıntısını hesaplamamıştılar
aynı sorun dalgıçlardada yaşanmakta idi ismini yanlış hatırlayabilirim yaşar dora
isimli dalgıç tarafından icat edilen deniz asansörü ilk kez bu olayda kullanıldı ve uluslar arası
libaratüre dora deniz asansörü şeklinde geçti ve halen öyle anılmaktadır


kazanın baş aktörlerinden isveş yük gemisi naboland bodosloma kısmındaki hasar açıkça görülmektedir

[cuneytdemir01]

1942 atılay denizaltı kazamız denizaltıcılık tarihindeki ilk kazamizdı ve çok degerli denizcilerimizi kaybettik bir de şöyle bir şey var ortalama üç hafta önce mersinden mısırın iskenderiye limanına giden ve içinde çok önemli denizci ve hava cılarımızın oldugu refah şilebi akdenizin ortasında batırılmış gemi personelinin yanında yolcu konumundaki ve ingiltereden 4 adet burak sınıfı denizaltıyı almaya giden çok degrli denizaltıcılarımız ve havacılarımız şehit olmuşlardır
bu feleketin tam akabine cereyan eden atılay olayı nasıl batmıştır kim tarafından batırlmıştır hep kafamı kurcalar durur resmi açıklama mayına çarparak battıgıdır
atılay denizaltısı donanmamızın dördüncü nesil denizaltısı olup
saldıray
atılay
yıldıray
batıray seklinde sahsen atatürk tarafından isimlendirilmiştir malesef yapımcısı olan almanya II dünya savaşında oldugu için son gemi olan batırayı bize teslim etmeyip savaşa sokmuş savaşın sonunda müttefiklere teslim olmamak için kendini kiel açıklarında batırmıştır
bu denizaltılar bize ilk başlarda fazla yaralı olamdılar savaş başladıgı sırada kullanılabilen saldıray ve atılay dı (belirtmek istedigi atılay ve yıldıray almanyadan gelen parçalar ve mühendisler sayesinde taşkızak tersenesinde üretilecekti diger iki gemi alman yada üretilecekti 1940 yılında atılay bitti ama alm. savaşı bahane aderek mühendisler ülkelerine gitti ve istenilen parçalar gelmediginde gemi uzun yıllar tezgahta kaldı 1937 tezgaha konan gemi 1946 yılında savaş bittiginde kızaktan inerek donanmaya katıldı)
II dünya savaşı sonunda elimizde iki adet ay sınıfı deniz altımız vardı
bu denizaltılar ua type tabir edilen normal alman u boltlatından biraz küçük olsada onlardan hiçbir farkı olmayan gemilerdir elde kalan diger iki denizaltı 1958 yılında hizmetten çıktı
atılay açık denizde tam yol giderken


(+)
taşkızak tersanesi üretimi olan atılay denize indirildigi sıralarda

[cuneytdemir01]

mesudiye zırhlısı 1873-1914 yılları arası osmanlı donanması tarafından kullanıldı ingiliz yapısı olan ve klasik zırhlı olarak yapılmıştı ama 1900 yılların başında ing. tarafından dretnot zırhlısı yapıldıktan sonra butür zırhlılara dretnot denilmekte idi
mesudiye ilk olarak korumasız zırhlı gemi olarak yapıldı zaman la eskiyen ve demode olan gemi zamanının sevilmeyen donanmanın çürümesine sebeboldugu öne sürülen sultan II habdülhamit
(bence aslında hiçte öyle degildir )1898-1903 yıllarında mesudiye2yi italyaya yollayarak tamir ettirip zamanının modern harp gemilerine kafa tutacak bir modernizasyon yaptırdı 1903 1911
yılları arası hamidiye mecidiye turgutreis ve barbaros zırhlıların gelmesi ile ittiyata düşmüştür
çanakkale savaşı sırasında sabit batarya tabir edilen ve savaşı ilk günlerinde bogazın mania tellerini aşan ing. e 11 denizaltısı bogazı aşar aşmaz karsısında mesudiyeyi buldu ve onu torpilledi gemi aldıgı hasar ile yanyattı zeminin sıg oldugu için tam anlamıyla batmayan geminin topları sökülerek mecidiye bataryası kurularak savunmada işimize yararlı olmuştur
mesudiyenin batması yada vurulması aslında biirazda bizim ihmalkarlıgımızdan oldu eger geminin etrafına torpido mania agı tabir edilen hat açılsaidi belkide mesudiye batmayacaktı ama ekonomik ömrünü tamamlamış bir gemi fazla yaralı olamzdı tek üzüldügümkonu 3 dakka bile sürmeyen battma anında kaçamayan denizcilerin ansızın ölmesi idi hepsine allahtan rahmet dilerim
url=http://wowturkey.com/t.php?p=/tr270/cuneytdemir01_Image32.jpg]

(+) [/url]
mesudiyenin ilk hali


(+)
mesudiyenin 1898 yılıda italyada tadil edildikten sonraki hali


(+)
balkan savaşı sırasında mesudiye


(+)


(+)

[AHMET_SOUFA]

Bazı seçmeler

[cuneytdemir01]

donanma ve savaş gemileri demişken bir de bu kavramın destekleyicilerinden türk deniz havacılıgının yakın tarihi ve araçları
donanamızın 1990 ların ortalarında s2 tracker uçaklarının emekli ederken bünyesine yeni kattıgı tb 20 uçakları yanyana aile resmi'nde


(+)
modern türk deniz havacılıgının ilk döner kanatlı asw araı olan
ab204 denizaltı av helikopteri




(+)
1977 ve 1987 yılında italyan agusta dan tedarik edilen asw ve ew helikopterlerimiz

(ew) elektironik harp görevli ab 212


(+)
(asw) denizaltı av görevli ab212

[cuneytdemir01]

emektar bir çok havcının yetişmesine vesile olan ama vahim bir son ile can kayıplı
kazalara karışan s2 tracker uçakları 1996 yılında emekli edildi


(+)


(+)
donanma harp filomuzun gözbebeklerinden uh 60 seahawk helikopteri


egitim ve irtibat amaçlı kullanılabilen tb 20 trinidad


(+)