Sıvı yağ fiyatları son yıllarda inanılmaz derecede artmaya başladı.
İnternet fiyatlarında bile uçuk rakamlar var.
Ucuza denk geldiğim fiyatları da gördüm.
Yağ piyasasında bu denli fiyat artışı ne yazık ki gıda enflasyonunu tetikler, vatandaşın cüzdanını, mutfağı doğrudan olumsuz etkilememektedir.
Hükümetin, acilen bu piyasaya, alana eğilmesi lazım.
Türkiye’de tüketici enflasyonu TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından oluşturulan enflasyon sepetinde yer alan maddelerin ortalamaları bulunmakta, sonrasında ise bu madde fiyatları ağırlıklandırılarak TÜFE (Tüketici Enflasyonu) hesaplanmaktadır.
Aşağıdaki form sayesinde 2003 yılı Ocak ayından itibaren Türkiye’de enflasyon sepetinde yer alan tüm maddelerin istediğiniz iki ayına ait fiyatlarını ve bu iki ay arasındaki artış/azalışları görebilirsiniz. Formda 2003 Ocak ve 2004 Aralık arasındaki fiyatlar altı sıfır atılarak yazılmıştır.
Ayçiçeği tohumunda 20 gün önce gümrük vergisi sıfırlandıktan sonra bu kez ham ayçiçeği yağında gümrük vergisi yüzde 36'dan yüzde 3'e düşürüldü. Bugün (25 Kasım 2020) Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ham ayçiçeği yağı ithalatında alınan yüzde 36 gümrük vergisi yüzde 3'e, ton başına alınan 280 Euro olan Toplu Konut Fonu ödemesi 60 Euro'ya düşürüldü. Yeni oranlar 1 Temmuz 2021 tarihine kadar geçerli olacak.
Fiyat düşmüyor, ithalat pahalı hale geliyor
Artan ayçiçeği yağı fiyatlarını düşürmek için devlet gümrük vergilerinden vazgeçiyor. Önce ayçiçeği tohumunda vergiler sıfırlandı. Şimdi de ham yağda vergi yüzde 3'e düşürüldü. Ancak yapılan bu düzenlemeler fiyatları düşürmediği gibi, ithalatı daha da pahalı hale getiriyor. Türkiye'nin ayçiçeği tohumu ve ham yağ ithalatı yaptığı ülkeler, gümrük vergisindeki düşüş kadar fiyatlarına zam yapıyor. Bu nedenle yapılan düzenlemelerle devletin vazgeçtiği vergi geliri ithalat yapılan ülkedeki üretici,ihracatçıların cebine giriyor. Ayrıca vergi indirimini önceden haber alanlar yaptıkları bağlantılarla haksız kazanç elde ediyor.
Ayçiçeğinin tonu 700 dolara dayandı
Cumhurbaşkanlığının 5 Kasım 2020'de Resmi Gazete'de yayınlanan karı ile ayçiçeği tohumu ithalatında yüzde 3 olan gümrük vergisi ve ton başına 100 Euro Toplu Konut Fonu kesintisi sıfırlandığında ayçiçeğinin tonu 550-560 dolar seviyesindeydi. Gümrük vergisi ve Toplu Konut Fonu kesintisi sıfırlandıktan sonra ayçiçeği ithal edilen ülkedeki satıcılar bunu fiyata yansıtmaya başladı. Bugünlerde ayçiçeği için 690 dolar teklif ediliyor. Devletin vazgeçtiği vergi, yurtdışındaki üreticinin,satıcının cebine giriyor.
Ham yağ fiyatı 800 dolardan 1200 dolara çıktı
Ayçiçeği tohumunda olduğu gibi ham yağda da fiyatlar artıyor. Sezon başında tonu 800 dolar olan ham ayçiçeği yağının tonu bugünlerde 1180-1200 dolar seviyesine geldi. Bugün Resmi Gazete'de yayınlanan karar ile devlet aldığı vergilerden ton başına 360 dolardan vazgeçiyor. Sektör temsilcilerine göre ham yağ satanlar bunu fiyatlara yansıtacaklar ve Türkiye önümüzdeki günlerde 360 dolar daha fazla ödeyerek ham yağ ithal etmek zorunda kalacak.
Türkiye ayçiçeği ithalatında dünya lideri
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Kasım ayı Ürün Masaları Ayçiçeği Raporu'na göre dünya ayçiçeği ithalatında Türkiye, yüzde 37 pay ile dünya lideri. İkinci sırada 28 üyeli Avrupa Birliği var. Avrupa Birliği üyesi 28 ülkenin ithalattaki payı yüzde 19 olurken. Türkiye tek başına dünya ithalatının yüzde 37'sini gerçekleştiriyor.
Tarım Bakanlığının raporuna göre, Türkiye’nin ayçiçeği tohumu ithalatı 2016 yılında 382 bin ton olarak gerçekleşti. Bu ithalat için 263 milyon dolar 2019 yılında 1.1 milyon ton ithalat için 516 milyon dolar ödendi. Bu yılın ilk 9 aylık döneminde 905 bin ton ithalat yapıldı. Geçen yıl ithalat ağırlıklı olarak Moldova, Romanya ve Rusya’dan yapılırken, bu yıl, Rusya, Bulgaristan, Çin, Romanya ve Moldova ön plana çıktı.
Tüketici daha pahalıya yağ tüketecek
Türkiye, ayçiçeği üretimini artırmak yerine ithalata dayalı bir politika uyguladığı için dışa bağımlılığın faturasını tüketici ödüyor. Pandemi sürecinde artan talep, Rusya ve Ukrayna'da üretimin azalması nedeniyle ithalat daha pahalı hale geldi. Artan fiyatlar nedeniyle tüketici her geçen gün daha pahalıya ayçiçeği yağı almak zorunda kalıyor. Marketlerde litresi 18-19 lirayı, 5 litrelik pet şişede ayçiçeği yağı 70-75 lirayı gördü.
Yapılan son düzenlemenin fiyatları düşürmeyeceği, ithalatın pahalı olması nedeniyle daha da artacağı iddia ediliyor.
Geçen yılın ilk çeyreğinde 25 lira civarında olan 5 litrelik ayçiçek yağının fiyatı 75 liraya kadar yükselirken, Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, ham maddedeki son maliyet artışlarının henüz raf fiyatlarına yansımadığını kaydetti. Büyükhelvacıgil, maliyet artışına bağlı olarak yüzde 20’lik bir fiyat artışı daha beklediğini söyledi.
Ham yağ üreticisi Rusya ve Ukrayna gibi ülkelerin ihracata getirdiği kısıtlama, ham madde yönüyle dışa bağımlı ola bitkisel yağ sanayicilerini etkilemeyi sürdürüyor. Buna bağlı olarak bitkisel yağın raf fiyatlarında da olağanüstü artışlar yaşanıyor. Geçen yıl ham yağın tonunu 700 dolara alan sanayiciler, bugünlerde aynı ürüne 1.325 dolar ödüyor. Geçen yılın ilk çeyreğinde 25 lira civarında olan 5 litrelik Ayçiçek yağının fiyatı 75 liraya kadar yükselirken, Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, hammaddedeki son maliyet artışlarının henüz raf fiyatlarına yansımadığını kaydetti. Büyükhelvacıgil, maliyet artışına bağlı olarak yüzde 20’lik bir fiyat artışı daha beklediğini söyledi.
“Dünyada gıda milliyetçiliği yükselişe geçti”
2020 yılına ilişkin sektörel değerlendirmede bulunan Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (BSYD) Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, özellikle pandeminin de etkisiyle gıda milliyetçiliğinin dünyada yükselişe geçtiğini söyledi. İhracatı kısıtlayan ülkelerin ithalatı kolaylaştırdıklarının altını çizen Büyükhelvacıgil, dünyanın en büyük ayçiçeği üreticisi Rusya ve Ukrayna’nın da ham madde ihracatını kısıtladığını anlattı.
Tüm olumsuzluklara rağmen, Türkiye’de yağ dahil olmak üzere gıdaya ulaşımda hiçbir sıkıntının yaşanmadığını belirten Büyükhelvacıgil, Ocak-Kasım döneminde yapılan tarımsal ithalatın yüzde 23.8’inin ayçiçeği, buğday ve soya fasulyesi olduğunu bildirdi.
2020 yılında Türkiye’nin 2.5 milyon tonluk ayçiçeği ihtiyacına karşılık 1.3 milyon tonluk üretim yapılabildiği bilgisini veren Tahir Büyükhelvacıgil, tonu 2 bin 500 lira olan ayçiçeğinin 4 bin 950 liraya, 5 bin 300 lira olan ham yağ fiyatının ise 10 bin liraya ulaştığını kaydetti. Maliyetin dolar bazında ise bir katlık artışla 700 dolardan 1.325 dolara yükseldiğinin altını çizen Büyükhelvacıgil, “Tüketicilerimizin şunu bilmesi lazım. Burada fiyatı artıran yağ sanayicileri değil. Hammadde fiyatı arttığı için nihai ürün fiyatı yükseliyor. Üstelik ham madde fiyatındaki son artış henüz raflara yansımadı. Tahmin ediyorum yağ fiyatı yüzde 20 civarında artar” dedi.
Dünyada soya üretiminin azalması sebebiyle, Çin ve Hindistan gibi büyük oyuncuların Karadeniz havzasından ayçiçeği alımına yöneldiğine değinen Büyükhelvacıgil, “Ayçiçeğinde dünyanın en büyük ithalatçısı konumundayız. Doğal olarak sektörümüz başka ülkelerde artan ayçiçeği tohumu ve ham yağ fiyatlarından olumsuz etkileniyor ve daha pahalıya ham madde ithal etmek durumunda kalıyor.” ifadelerini kullandı.
2021 yılına ise kuraklık şartlarında girildiğini söyleyen Büyükhelvacıgil, vahşi sulamadan damla sulama yöntemine geçilmesi gerektiğini anlattı. Böylece hem su kullanımının azalacağını hem de verimliliğin artacağını kaydeden Tahir Büyükhelvacıgil, bu yöntemi uygulayarak dekar başına verimliliği 200 kg’dan 550 kg’a kadar çıkarabilen Türk üreticilerin olduğu bilgisini verdi.
Büyükhelvacıgil, tarımsal üreticilerin emeklerinin karşılığını mutlaka alması gerektiğini savunurken, geçen yıl iyi gelir elde eden ayçiçeği üreticisinin bu yıl üretim miktarını da artırmasını beklediğini belirtti.
İyi düzenlenen sözleşmeli tarım modeliyle de arz garantisinin sağlanabileceğine vurgu yapan Tahir Büyükhelvacıgil, desteklemelerin de yağlı tohumlarda yerli üretimi artıracak alanlara kanalize edilmesinin önemine değindi.
“Sektörün en büyüğünün payı yüzde 16”
Büyükhelvacıgil, sektörde ithalat politikasının ve vergilerinin yabancı menşeli bir firma lehine düzenlendiğine yönelik haberlerin hatırlatılması üzerine, “Ticaret Bakanlığımız sektörün tüm unsurlarının taleplerini dikkate alarak politika geliştiriyor. Böyle bir şey sözkonusu değil. Üstelik sektörümüze tek başına hakim olan bir firma da yok. Sektörün en büyüğünün pazar payı yüzde 16 civarında.” diye konuştu.
Rekolte düşüklüğü daha çok zeytin, fındık gibi ürünlerde olur. Ayçiçeği için sulu tarladaki verimi, kuru tarladaki verimi bellidir. Bu verimin az altı az üstü olabilir. 2020 yılı yağış açısından ortalamanın üstünde bir yıl oldu. Rekolte düşük diye bir durum söz konusu değil. Bunu sürekli arazide olan birisi olarak söylüyorum.
2019 yılında çiftçi 1,65 TL'den ayçiçeği sattı. Çiftçi bu fiyatla zarar ediyordu, çiftçinin fiyat artış talebine, tüccar bu fiyata yurt dışından ithal ediyoruz fazlasını vermeyiz deyince, 2020 yılında Ekim alanları çok azaldı. Konya ovasında 100 bin'lerce dekar ayçiçeği ekiliyordu. Bir yılda iki ürün alan çiftçiler ikincil ürün olarak ayçiçeğini tercih ediyordu. 2020 yılında ekiliş azalıp ithal ayçiçeği fiyatları firlayinca 2020 yılında çiftçi ay çiçeğini 5 TL'den sattı.
Rekolte düşüklüğü daha çok zeytin, fındık gibi ürünlerde olur. Ayçiçeği için sulu tarladaki verimi, kuru tarladaki verimi bellidir. Bu verimin az altı az üstü olabilir. 2020 yılı yağış açısından ortalamanın üstünde bir yıl oldu. Rekolte düşük diye bir durum söz konusu değil. Bunu sürekli arazide olan birisi olarak söylüyorum.
2019 yılında çiftçi 1,65 TL'den ayçiçeği sattı. Çiftçi bu fiyatla zarar ediyordu, çiftçinin fiyat artış talebine, tüccar bu fiyata yurt dışından ithal ediyoruz fazlasını vermeyiz deyince, 2020 yılında Ekim alanları çok azaldı. Konya ovasında 100 bin'lerce dekar ayçiçeği ekiliyordu. Bir yılda iki ürün alan çiftçiler ikincil ürün olarak ayçiçeğini tercih ediyordu. 2020 yılında ekiliş azalıp ithal ayçiçeği fiyatları firlayinca 2020 yılında çiftçi ay çiçeğini 5 TL'den sattı.
hikayee.
turkiye gibi ulkelerde zenginler ureterek degil RANT uzerinden varliklarini artirirlar. bunun kilifi da dusuk faiz veya enflasyondur. bu malin fiyat degisimi altta grafikte var. kimse saf degil. turkiyedeki zamlar RANTTIR, maliyet falan degil yani. bu soyledigim her is icin boyledir. akliniz varsa bu mallari almazsiniz. satilmayan malin fiyati duser.
https://www.indexmundi.com/commodities/?commodity ...;months=60
