Kahramanmaraş Bertiz

8 yıl önce - Çrş 06 May 2015, 22:56

Bertiz Hakkında

Bertiz isminin nerden geldiği hakkında iki görüş vardır;
Birinci görüş: Bu bölgede bulunan Ermenilere ait Bartus (Pertus) kalesinin İsminin zamanla Bertiz kalesine dönüştüğü ve böylece bu bölgenin ismini bu kalenin isminden alarak Bertiz olduğudur. İkinci görüş ise: Bertiz Bölgesine göç eden Türkler'le Ermeniler zamanla kaynaşmışlar. Ermeniler Türkler'e Siz kimlersiniz, Size kimler derler diye sormuşlar,
Türkler ise biz Türklerin Beritezli kabilesindeniz demişlerdir. Ermeniler size neden Beritezli derler diye sormuşlar. Türkler de; Biz Doğu Türkistan’da iken otlaklarımız çok otlu ve hayvanlarımızda çok sütlü olurdu. Daha yaylımdan yatağa gelmeden memelerinden süt akar ve yatağa gelene kadar boşalırdı. Böylece sütlermizin çoğu boşa gitmiş olurdu. Çobanlarımız hayvanlar daha yaylımda iken sütler boşa akıp heder olmasın diye bizi Beritez Beritez yani hemen gelin ve hayvanları çarçabuk sağın sütleri boşa gimesin diye çağırırlardı. Bundan dolayı çevredeki insanlar bize Beritezli yani hayyvanları bol sütlü demişlerdir. Böylece adımız beritezli kamıştır demişlerdir. Bu olaydan sonra Ermeniler de Türklere Bertizli demeleri sonucu bu bölgenin ismi Bertiz olmuştur.
Bertiz bölgesine yerleşen Türkler erken dönemde yerleşik hayata geçmişlerdir.Yaşamları boyunca uysal devlete bağlı zararsıız bir yaşam sürdürmüşlerdir. Bunun sebeblerinden biri Uygur Devleti topraklarında yerleşik hayat yaşamaları diğer bir sebebi ise burda yaşayan Ermenilerin yerleşik hayat yaşamalarıdır.
Türkler bertizde hayvancılık yanında Ermenilerle beraber bağcılıkda yapmaya başlamışlardır. hayvancılık yaparken yerleştikleri köyleri (Sarıçukur, Boyalu Kemallu gibi) kışlak Engizek ve Ahir dağlarını da yaylak olarak kullanmışlardır.
Evliya Çelebi Maraş seyehatini anlatırken bu bölgeden Berfiz olarak bahsetmiştir.
Aynı zamanda ünlü halk şairlerimizden olan Karacaoğlan da Bertize gelmiş ve buralarda bir müddet konaklamıştır. Buralarda konaklarken gördüğü misafirperverliği, insanlarının çok iyi ve cömert olduğunu olduğunu, ekmeklerinin bol olduğunu ve doğa yapısının çok güzel olduğunu şiirleriyle anlatmıştır. Karacaoğlanın Bertiz hakkında söylediği birkaç dörtlüğünü aşağıya allyoruz:
Ahır Dağı'ndan gör Maraş bağını
Engizek'te derler ilin çoğunu
Bayra'dan Bertiz'den Konur Dağını
Göksun güzel derler ilin var dağlar
bir başka şiir:
Şu meşenin bir incecik yolu var
Sayamadım yüz bin türlü dalı var
Şu dünyanın yüz bin türlü hali var
Şu dünya halinden bilin mi meşe
Karacaoğlan der ki bu da böyle olsun
Başındaki kuru dallar göğersin
Senin bahşişini Bertiz'li versin
Bertiz'in halini bildin mi meşe
Bertiz Osmanlılar ve Dulkadiroğulları beyliği arasında geçen Turnadağ (Nurhak) savaşıyla (1515) Dulkadiroğlu beyliğiyle beraber Osmanlı hakimiyetine girmiştir. osmanlı devleti bertiz bölgesini Dulkadirlioğullarına tımar olarak vermiştir. Dulkadirlioğullrı gnümüz Ağabeyli köyü topraklarında bulunan Balik Pınar civarını yaylak olarak kullanmışlardır.
Yazları burda oturarak bertiz bölgesinin vergilerini Osmanlı Devleti adına toplamışlardır. Bundan dolayı Ağabeyli Bertiz bölgesinin merkezi haline gelmiştir.
Osmanlı devleti hakimiyet kurduğu bütün toprakların tahrirlerini yaptırarak oraları kayıt altına almıştır. 1563 tarihli Osmanlı tahrir defterlerine baktığımızda Bertiz'i nahiye olarak görüyoruz. Tahrir defterlerine göre 1563 tarihinde Bertiz nahiyesinin 25 tane orta büyüklükte köyü olduğunu ve bu köylerin hepsinin de müslüman ve sünni olduğunu görüyoruz.
Bertiz 19. asra kadar çeşitli bölgelerden göç almıştır. Maraş Merkezde yaşayan Beyazıdoğulları günüz yeniyapan köyü civarlarını yaylak olarak kullanmışlardır.
Türk aşiretlerinden biri olan Cerid aşireti ise Çağlayan Cerit ve Küçük Ceride glerek yerleşmişlerdir. Çağlayan Cerit İlçesi ismini bu aşiretten almıştır. Bunların bir koluda Kemallu köyünde oturmaktadır.
Yine başka bir türk aşireti olan Karkın aşiretine mensup Deli Hüseyin'in Islahiye'den bu bölgeye gelmesiyle Karkınlar bu bölgede Ağabeyli veçevresinde yaşamaya başlamışlardır.
Daha sonraları Nakşibendi Tarikat Liderlerinden Bağdat Halidi Hazretleri 1842 tarihinden sonra Anadolu'da çalışmalar başlatmış, Anadolu'nun çeşitli bölgelerine halifeler göndermiştir.
Bertiz Bölgesinede Halife olarak Musuloğullarından Seyyit Abdulkadir Hocayı göndermiştir. Seyyit Abdulkadir Hoca Bertize gelerek Ağabeyli köyü Obası olan Ortaköye yerleşerek burda çalışmalara başlamıştır. Günümüzde Seyyit Abdulkadir Hoca'nın çoçukları ve torunları Musuloğulları olarak Ağabeyli köyü Ortaköy mahallaesinde ikamet etmektedirler.
bertizli.com

(+)