Kahramanmaraş - Deli Gönüller Konağı

[Vural Demir]

Kahramanmaraş Dulkadiroğlu, İsa Divanlı Mahallesi Altın Sokakta yer almaktadır.

17 Aralık 2012 tarihinde hizmete açılmıştır. Deli Gönüller Konağı olarak bilinen yapı şimdilerde Büyükşehir Belediyesi mülkiyetindedir.

Konak içerisinde inşa dönemini tarif eden 1882 tarihli kitabesi mevcuttur. Yapı bu dönemde geniş avlusu ve gerisinde zemin+1 katlı olarak inşa edilmiştir. Geç devir Osmanlı konut mimarilerinden olan yapı; Türk evi plan şemasının dış sofalı tipini göstermektedir.

Malzeme olarak binada karma yapım tekniği görülür. Zemin kat beden duvarları, kaba yonu taş, sofada düzgün kesme taş; diğer bölümler ise ahşap karkas üzerine farklı malzemelerden oluşturulmuş harç kullanılarak bağdadi örgü düzeninde inşa edilmiştir. Bunların yanında tüm kapı ve pencere kanatlarında, merdivenlerde, yer döşeme ve dolaplarda ahşap malzeme işçiliği görülmektedir. Yapı plan özellikleri, kullanılan malzeme ve kültürel özellikler ile Osmanlı devri geleneksel konut mimarisinin yöresel özelliklerini yansıtmaktadır.

Yapı güneyinde geniş, açık avlu; gerisinde zemin+1 katlı olarak inşa edilmiştir. Güney cephesi ile manzaraya açılan konakta;

Zemin katında küçük mazgalların aydınlattığı ahır, kiler, depo ve de mutfak görevinde kullanılmış odalar, önlerinde geniş bir sahanlık yer alır. Sahanlığın uç taraflarında ise yalak ve niş bölümlerinden oluşan, kesme taştan süslü iki çeşmesi mevcuttur. Yine bu bölgede basık kemerli ve genişçe bir ocak bulunur. Helâ kısmı ise üst kata çıkış merdiveninin altına yerleştirilmiştir.

1.kat odaları ise aile bireylerine ait yatak ve yaşam odaları işlevinde asıl yaşam alanlarını işaret eden altı oda mevcut iken; hali hazırda doğu odalardan biri şimdilerde üst kat lavaboları olarak kullanılmakta ve beş oda bulunmaktadır. Bu katta geleneksel Türk Evi plan şemasının dış sofalı(hayat) tipi uygulanmıştır. Bu planda tüm odaların açıldığı geniş dış sofa(hayat) yer alır. Bu katta sofaya açılan batı yandaki oda evin büyükanne ve büyükbabanın mekânı için ayrılmış başoda’dır. Bu odanın taçlı girişi, ince bir işçiliğe sahip ahşap oymalı göbekli tavanı, sokağa doğru genişleyen düzeni ve de ahşap çatkılı kavisli saçak altı düzenlemesi bu birimin ne derece öneme sahip olduğunu açıklar. Ayrıca başodanın sokağa doğru yaptığı taşıntı evin dış cephesine de sokağa da bir hareketlilik kazandırdığı dikkati çekmektedir.

Avlu kısmına geçtiğimizde ise sahanlığın uç taraflarında ilk zamanlarında suyunu membasından alan ve sürekli aktif olan süslü nişlere sahip iki çeşmesi, basık kemerli genişçe bir ocağı ve de merdiven altına yerleştirilmiş helâ kısmı bulunmaktadır. Ayrıca avluyu çevreleyen kale duvarları, güvenliğin yanında mahrem hayata verilen değeri de göstermesi bakımından önemlidir.

Konağa asıl giriş kapısı anıtsaldır. Yörede bu kapı için ‘’enikli/kuzulu kapı’’ söylemi kullanılır. Büyüklü-küçüklü açıklıkları olması, anıtsal ölçüde kapı içerisine birde küçük insan boyunda ayrı bir kapı açılmasından bu ismi almıştır. Öyleki kapı tamamen açıldığında bir kale girişini andırmaktadır.

Dulkadiroğlu ilçesi İsa Divanlı Mahallesi Altın Sokakta yer alan, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı, Kültür Sanat ve Turizm Şube Müdürlüğü çalışma alanı içerisinde bulunan konak; genel itibari ile Geleneksel Maraş evlerinin karakteristik özelliklerini yansıtır; bu anlamda kent halkı ve il dışından gelen tüm misafirlere 08.00-18.00 saatleri arasında ziyarete açık gezilip görülebilmekte; başkanlığımız bünyesinde organizasyonlarda kullanılmakta ve tüzel kuruluşların toplum yararına düzenledikleri programlara tahsis edilmektedir.




(+)



(+)



(+)




(+)


(+)

[Vural Demir]

(+)

[Vural Demir]

(+)

[Vural Demir]

(+)

[Vural Demir]

(+)