Dağarcığınıza Her Gün İki Söz

[Hakan Aydın]

TÜRK DİL KURUMU

Türkçe Sözlük'ten Sözler ve Yabancı Kelimelere Karşılıklar

Elektronik Posta Hizmeti
---------------------------------------------------------------------


Türkçe Sözlük'ten

soy kırımı isim Bir insan topluluğunu ulusal, dinsel vb. sebeplerle yok etme, jenosit


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

markaj : Fransızca markaj (marquage) sözü, "işaretleme; damgalama" anlamına gelmekte, futbolda ise "Karşı takım oyuncusunun rahat hareket etmesini önlemek amacıyla sürekli olarak izlenmesi, kontrol altında tutulması" anlamında kullanılmaktadır. Sözün bu anlamı için Kurumumuz tarafından (adam) tutma, gölgeleme karşılıkları önerilmiştir. Buna göre sözün markaja alınmak biçimi için tutulmak, gölgelenmek; markajcı biçimi için gölgeleyici ve marke etmek biçimindeki kullanılışı için de (adam) tutmak, gölgelemek karşılıkları uygun olacaktır.

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten


basın özgürlüğü isim Görüş ve düşünceleri basın ve yayın yoluyla açıklayabilme ve yayabilme hakkı.


Yabancı Kelimelere Karşılıklar


medya : Latince kökenli medya (mediatus) sözü, "araç, aracı, vasıta" temel anlamlarına gelmektedir. Dilimizde hem iletişim araçlarını, hem de iletişim ortamını anlatır biçimde kullanıldığından, yerine göre, her ikisi de bu söze karşılık olarak uygun görülmüştür: iletişim araçları, iletişim ortamı.

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

esbabımucibe isim, eskimiş (esba:bımu:cibe) Arapça esbab-ı + mu'cibe Gerekçe


Yabancı Kelimelere Karşılıklar


server : İngilizce bu söz bilgisayar alanında "Bir ağda diğer kullanıcılar tarafından erişilen kaynakları barındıran bilgisayar" anlamında kullanılmaktadır. Bu terim için Kurumumuz sunucu karşılığını önermiştir.

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

fesat kumkuması isim Fesat kaynağı, ortaklığı karıştırmayı huy edinmiş, kötülük peşinde koşan kimse: "Ona bu akılları öğreten, hep o fesat kumkuması teres."- E. E. Talu


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

otomasyon : Fransızca otomasyon (automation) sözü, "Endüstride, yönetimde ve bilimsel çalışmalarda insan aracılığı ve müdahalesi olmadan işlerin kendiliğinden yürümesi" anlamında kullanılmaktadır. Bu söz için Kurumumuz, kendiişlerlik; aynı köke dayanan otomatik sözü için de kendiişler karşılıklarını önermektedir.

[ermandogan]

Otobüs= altdan itdirgeli, üstden tutdurgacli, orurgacli götürgec,

diye bir cevirme vardi, ama ne kadar dogru bilmiyorum

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

Hıdırellez isim Arapça hiżr + ilyas 1. Hızır ve İlyas peygamberlerin her yıl buluştuklarına inanılan 6 mayıs günü. 2. Her yılın 6 Mayıs gününde kutlanan geleneksel bayram.


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

periyot : Fransızca periyot (periode) sözü, "devir, devre" anlamındadır. Bu söz yerine kullanılmak üzere dilimizde dönem ve devir kelimeleri bulunmaktadır. Bu bakımdan dönem ve devir sözleri periyot için uygun karşılıklardır. Sözün periyodik biçimi için de yine dilimizde var olan süreli karşılığı uygun görülmektedir. Periyodik sözü için ayrıca yerine göre kullanılmak üzere dönemli de uygun bir karşılıktır.

[ermandogan]

Fotokopi = tipkicekim

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

teskere isim, eskimiş (te'skere) Farsça deskere 1. Sedye. 2. Yapılarda malzeme taşımak için kullanılan, dört kollu ve iki kişinin taşıdığı tahta araç. tezkere isim Arapça tezkire 1. Pusula: "Bu vaziyette en tabii çare, ona küçük bir tezkere yazmaktı."- R. N. Güntekin. 2. Bir iş için izin verildiğini bildiren resmî kâğıt: "Nihayet yol tezkerem yapıldı, üstüm başım düzeltildi."- Y. K. Beyatlı. 3. askerlik Askerlik görevinin bittiğini bildiren belge. 4. edebiyat Divan şairlerinin hayatını ve şiirlerini genellikle subjektif bir bakış açısıyla değerlendiren eser. Atasözü, deyim ve birleşik fiiller tezkere almak tezkere bırakmak tezkeresini eline vermek


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

demarke olmak : Fransızca demarke (démarqué) sözü, "işareti, markası kaldırılmış; sporda markajdan kurtarılmış" anlamlarını taşımakta, sporda da "Boşta olmak veya rakip oyuncuların tutmasından (gölgelemesinden) kurtulmuş olmak" anlamında kullanılmaktadır. Bu söz için Kurumumuz tarafından boşta olmak, sıyrılmak karşılıkları önerilmiştir. Sözün demarke durum biçimi için de boşta olma durumu karşılığı uygun görülmektedir.

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

fezleke isim, eskimiş Arapça fezleke 1. Özet, hülasa. 2. Bir kararın kısaca yazılması. 3. hukuk Tahkikat evrakı.


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

eksantrik : Fransızca eksantrik (excentrique) sözü dilimizde yaygın olarak "alışılagelmiş eğilimlere, töre ve davranışlara aykırı tutumu olan acayip, garip" anlamlarında kullanılmaktadır. Bu söze karşılık Kurumumuz, genel anlamda uçrak kelimesini önermektedir. İnsanın genel niteliklerini anlatmak için dilimizde var olan tuhaf, garip, acayip kelimelerinin de duruma göre eksantrik sözü yerine kullanılabileceği unutulmamalıdır.

[Hakan Aydın]

Türkçe Sözlük'ten

salt çoğunluk -ğu isim Oylamada, yarıdan bir fazla üye sayısının oyuyla sağlanan çoğunluk.


Yabancı Kelimelere Karşılıklar

ekspozisyon : Fransızca ekspozisyon (exposition) sözü, "serme, sergileme; sergi" anlamlarına gelmektedir. Son zamanlarda basında sıkça görmeye başladığımız bu kelimeye aslında hiç ihtiyacımız yoktur. Bu kavram için dilimizde çok güzel karşılıklar vardır: sergileme, sergi. Sözün ekspozisyon günleri biçimindeki kullanımı için de sergileme günleri uygun bir karşılıktır.