Elektronik Tamir Vakfı -Cep Teli Tamir Vakfı

[E Cem]

TR nin milyarlarca TL lik cep teli ithalatı var..
Milyarlarca TL lik diğer elektronik tüketim ürünleri ithalatı var..
Özellikle Cep telefonlarının değiştirilme hızı her sene azalıyor ve insanlar aynı cebi daha az kullanıyorlar.
Memlekette cep teli üretilmediğinden bu da büyüyen bir cari açık sorunu yaratıyor.

Amaç bu cep telefonların daha çok tamir eidlmesini sağlayarak ekonomide kullanılır durumda kalma sürelerini artıracak aksiyonlar almak..

Bu bağlamda önerim kar amaçlı olmayan bir vakıf kurulmasıdır.
Mesela
ELTAV Vakfı diyelim.... Elektronik Tamir Vakfı...

Vakfın kamudan ve kamu dışından üyleeri olmalı... Mesela PTT partner olmalı, çevre bakanlığı ve ekonomi bakanlıkları üyeler atamalı...

Vakfın yapması gereken şu.. Mesela Gebze de bir merkez depo kuracak. TR de vatandaşlar ELTAV a eski veya bozuk telefonlarını gönderecek. ELTAV da bunları klase edecek, tamir edecek veya ticaretini yapacak. Ayrıca perakende ofisleri vasıtasıyle vatandaştan elektronik eşya toplayacak ve vatandaşa katma değerli hizmetler sunacak... cep teli program upgrade, virüs temizleme vs..

Bu işi özel sektör yapamaz çünkü karsız ve neredeyse elektronik hurdacılık işi... Gerekirse bir miktar bu işe kamu kaynağı ayırarak TR çağında servis veren tamir firmaları kurulmalı.
Sık olan durum şu.. vatandaş ihone alıyor, 6 ay kullanıyor, düşüp kapağı kırılıyor, servisi 500 TL masraf çıkartıyor, vatandaşta üzerine para koyar yenisini alırım diyor ve alıyor.. Bireysel olarak rasyonel bir karar ancak ekonomik zarar yaratıyor.

ELTAV gibi uzman tekniker ve mühendislerin istihdam edileceği bir vakıfta yılda 15 milyon adetlik cep teli ithalatı 1 milyon adet azaltılabilse, ki bence makuldür, 900 TL/adet ten 900 milyon TL lik ekonomiye katkı sağlanır.. Bu vakfa maksimum yılda uzman personel istihdamı için 50 milyon TL lik kamu kaynağı aktarmak yeterli olur. Ayrıca vakfın cep telini uzun kullanmayı teşvik edici PR çalışmaları yapması lazım. Vakıf eski telefonları çalışır halde doğu ülkelerinede ( Suriye, Irak, İran) tüketim ürünü olarak ihraç edebilir.

Önemli olan vatandaşın cebini uzun kullanması ve işi bitince evde kutuya değil, vakfa yollama bilinci alması.( teşvik edici parada ödenebilir)
Her ithal edilen cep telinden makul bir ELTAV vergisi ile bu geri kazanım işinin kaynağıda sağlanabilir.

[E Cem]

Ekonomik getiriyi bu tür islerde özel sektör ölçeginde yaratamazsiniz..
Özel sektör kendine çizilmis kurallar ve vergi politikalari ve yasal mevzuat kapsaminda kar üretmeye çalisir..
Bahsettigim is kar üretebielcek bir is degil... ÖZel sektörü zarar ettirecek bir is..
Ama makroekonomi açisindan Ekonomi için faydali olur.. Çünkü yurtdisina giden 900 milyon TL yi yok eder ve 900 milyon TL ülke içinde sürekli katma deger yaratir... Ayrica istihdam yaratir..

Devletler bu ise yararlar, özel sektörün yapamadigi ama ekonomi için faydali isleri koordine ederler..

argümanina gelirsek, elbette bu is bir miktar kalifiye personel gerektirir... Ama cep telefonu tamiri isinden kastim elbette belirli bir seviyeye kadar tamir...Yani basit parça degisimleri ve lehim isleri, Li-ion degisimi, program güncellemeleri vs..

Bu is akilli sekilde projelendirilirse zaten dünyadaki çogu telefon un belli basli ariza gerekçeleri bellidir, bunlari database de toplamak ve kullanabilir olmak gerekli..
Benim evimde bile bir kutuda birçok eski cep teli var.. bir kismi çalisirda.. Yazik günah.. Vakif olsa bunlari tamir edip Somalideki çiftçilere verecek olsa hibe ederim.. Ama bunlari 5-10 TL ye satin alip çinde geri dönüsüme sokacak firmalara vermeyi arzulamam..

Elbette TR de cep teli üretilse önerecegim politikjalar farkli olurdu... Yeni teli üretme maliyeti çok ucuz iken bu islerle ugrasilmaz ama mlsf bizde bu olay yok... Biz ugrasmak zorundayiz. Bizim sartlarimizda dogru politika bu islerle ugrasmaktir.

Bu isten daha çok katma deger elde etmek için suda yapilabilir.. Mesela eski nokia telin var.. ELTAV bunun yazilimini kopmple degistirecek ve yerli yazilim yüklenecek. Somalili çiftçi eski nokia telefonu ile Türk yazilimi ile TR den katma degerli yazilim ürünleri satin alacak.