Kahramanmaraş - Hatuniye (Şems Hatun) Camii (1480-1515)

9 yıl önce - Cum 07 Mar 2014, 20:40

(+)

(+)

Avlu girişinin sağ (güney) dış yüzünde okunamayacak kadar tahrip olmuş, iki parça taştan ibaret dört satırlık inşa kitabesi bulunmaktadır. Kitabeııin alt kısmında mevcut olan çeşme, onarımlar sırasında ortadan kaldınlınıştır.

Arifi Paşa 1332 HJ 1914 M. yılında yayınladığı makalesinde, avlu girişinin bitişiğindeki çeşme üzerinde yer alan dört satırlık kitabenin yangın esnasında 1. ve 2. satırlarının okunamayacak derecede tahrip olduğunu ifade ederek, son iki satırını kaydetmiştir. Arifi Paşa, 915 HJ 1509-10 M. tarihli olduğunu belirttiği kitabenin çeşmeye ait olduğunu ve çeşmenin de Alaüddevle Bey tarafından hanımı Şems Hatun'un hayrına yaptırıldığını zikretmiştir. Besim Atalay ise l332 HJ 1914 M. yılında hazırlayıp, 1339 HJ 1920-21 M. tarihinde yayınladığı kitabında, caminin inşa kitabesinin daha önce caminin içinde olduğunu ve tamir esnasında çeşmenin üstüne yerleştirildiğini ifade ederek, kitabenin önemli bir kısımnı okumuş ve 915 HJ 1509-10 M. tarihli olduğunu kaydetmiştir. B. Atalay'ın belirttiği gibi, bu kitabenin çeşme ile bir ilgisi olmayıp canıinin inşa kitabesi olduğu anlaşılmaktadır [Arifi Paşa 7/38 (l332), 95; Atalay (1339),54-55].

Kaynaklardan Şems Hatuu'un, Afşin Eshab-ı Kehf Külliyesi'nde Ramazan 905 HJ Mart 1500 M. tarihinde bir mescid yaptırdığını öğreniyoruz; R. Yinanç tarafından yayınlanan mescidin inşa kitabesi günümüze gelmemiştir. Ayrıca Alaüddevle Bey 906 HJ 1500 M. tarihli vakfıyesinde, hanımı Şems Harun'un vefat ettiğini ve ruhuna Kur'an-ı Kerim okuyan kimseye de bir köyün yarısını vakfettiğini belirtmektedir. Yine Alaüddevle Beyaynı vaktiyede Maraş Çarşısı'nın hemen yakınındaki Haruniye (Pazar - Marmara) Hamanu'mn yarısı ile birçok gayri menkülu Şems Harun Mahallesi 'ndeki medreseye vakfettiğini ifade etmektedir. Vakfıyede, camiden bahsedilınemiştir. Bu durum caminin, medrese ve türbeden sorıra inşa edildiğini göstermektedir; canıinin mimari yapısı ve diğer yapılarla konuımı da bunu doğrulamaktadır.

Bu belgelerden Şems Harun'un Mart 1500 M. tarihinden kısa bir süre sorıra vefat ettiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan 1323 HJ 1905 M. tarihli Maraş Şer'iye Sicili'nde, caminin Evkaf Nezareti'ne mülhak vakıflardan olduğu ve Şems Hatun adına inşa edildiği kaydedilmiştir [V.G.M. Arş., DefterNu.: 590, Sahife: 106, Sıra Nu.: 98; Atalay (1339), 54-55; Yinanç XX (1988), 312; Tekin (1996), 78].

Bu belgeler ile inşa kitabesindeki ifadelerden caminin, Dulkadir Beyliği hükümdarı Alaüddevle Bey (1480-1515) tarafıııdan, vefat eden hanımı Şems Hatun adına 915 HJ 1509-10 M. yılıııda inşa ettirildiği anlaşılınaktadır. Şems Harun aynı zamanda Osmanlı Padişalıı Yavuz Sultan Selim'in (1512-1520) büyük annesidir.

Fakat bazı kaynaklarda caminin; xrv yüzyıl, xv. yüzyıl, 906 HJ 1500 M. ve 925 HJ 1519 M.tarihlerinde inşa edildiği ileri sürülmüştür [Cumhuriyet'in 50. Yılında Kahramanmaraş İl Yıllığı (1973), 156; Bayburtluoğlu X (1973), 241, 243;Yurt Aıısiklopedisi VIII (1982-1983), 5736; Tekin (1996), 75-76]. Kahramanmaraş Müzesi'nin arşiv kayıtlarında ise, caminin Osmanlılar döneminde 907 HJ 1501-2 M. tarihinde inşa edildiği belirtilmiştir [Kahramanmaraş Müzesi Arş., Tescil Tarihi: 6.12.1985, Sayı: 1629]. Yine bazı yayınlarda caminin, Dulkadir Beyliği hükümda rı Alaüddev le Bey' in (1480-1515) hanımı Şems Hatun tarafından yaptınldığı ve bundan dolayı yapıya "Hatuııiye" adının verildiği belirtilmiştir. Ayrıca R. Yinanç, caminin girişindeki çeşme üzerinde yer alan kitabeye göre, Şems Hatun'un 915 HJ1509 M. yılında öldüğünü ifade etmiştir [Aslanapa II (1984), 234; Gündoğdu (1986), 32; Yinanç (1989), 121].

http://sempozyum.kahramanmaras.bel.tr/anasayfa/37 ...tarih.html