Sinop Gerze Yörükleri

[Mehmet Kasım]

m. hanefi bostan'ın karadenizde nüfus hareketleri adlı kitabında sinop'taki 1487 ile 1582 arasında yörük boylarının yaşadığı yerler şu şekilde listelenmiştir.

1-Afşar

2-Ağaç Eri

3-Akbaş

4-Akdoğan

5-Armudlu

6-Bağlu

7-Bağlı Börki

8-Bayad

9-Bayındır

10-Bostancılu

11-Boyalu

12-Boyaluca

13-Boz Bozan

14-Çaldur Beyi

15-Delüler

16-Demürci

17-Dumanlu

18-Ece Meydanı

19-Eymür

20-Hızırlu

21-İl Bulak

22-Kabaklu

23-Karalar

24-Kara Korkud

25-Kara Koyun

26-Kara Pınar

27-Kara Yakup

28-Karlu

29-Kayalu

30-Kayı

31-Kınık

32-Köselu

33-Salur Bey

34-Saraycık

35-Saru Boğa

36-Saru Koca

37-Saruyar

38-Sazak

39-Sazlu

40-Sorkun

41-Yahyalılar

42-Yalçılar

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=2899137#2899137

başlığın ilk mesajında uzun liste var. onları eledikten sonra sadece sinop olanlar 42 adet oluyor. ben kitabı aldım okudum kitaptan çıakrdım listeyi. kitap 500 sayfa. daha çok doğu karadenize yer vermiş. hatta yazar kendi memleketi olan çaykara'ya 150 sayfa ayırmış. trabzon ve oftan çokca bahsetmiş. dernekpazarı, maçka gibi ilçeleri almış. kitap için karadeniz demektense trabzon demek daha doğru. diğer yerleri de azar azar ele almış. sinopla ilgili bilgi yarım sayfacık. kastamonu ve samsun da öyle. ordu bile çok yok.


 

[Mehmet Kasım]

tarihi araştırma yapmak çok enteresan bir iş. hiç ilgisiz bir yerde aradığınız konu ile ilgili ilginç bilgiler buluyorsunuz. tac-üttevarih adlı eserin 4. cildini okuyorum. 2. beyazıd devrini. oğullarından biri mahmut imiş. 1475'te doğmuş. 1504-1507 gibi vefat etmiş. 1504'e kadar kastamonu sancağında beylik yapmış. sinop o zamanlar kastamonu sancağıa bağlı idi. linkte 1530 yılına ait osmanlı defterinde geçen sinop yer adları var. orda "mahmut tırı" adında bir köy var. benim dedelerimin geldiği köy. "tırı" kelimesi "tiri" anlamında yani mahmut adında bir beyin tiri. tir demek aşiretin yarısı demek. aşiretleri tirlere bölüyorlar. ona "tir" diyorlar.

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=3158277#3158277

aşağıdaki linkte buna yönelik olabilir. hanefi bostanın kitabında 1487 yılındaki sinoptaki yer adlarını yazmış. bu listede mahmut tırı köyü yok. demek ki bu köy 1487'den sonra kurulan bir yerdir. bu da beyazıd hanın oğlu olan mahmut'un kastamonu sancak beyi iken kurulan bir yer olma ihtimalini akla getiriyor. enteresan

http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?p=3336782#3336782

hayatı

http://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eehzade_Mahmut

[Mehmet Kasım]

1487 listesi aşağıdadır. bu listedeki köyler 1530 listesinde var mı? yok mu? yanına not edilmiştir.

1-Afşar (var)

2-Ağaç Eri (var)

3-Akbaş (yok, aktaş var)

4-Akdoğan (var)

5-Armudlu (armudluca var)

6-Bağlu (boğalu var)

7-Bağlı Börki (yok)

8-Bayad (yok)

9-Bayındır (var)

10-Bostancılu (var)

11-Boyalu (bogalu var)

12-Boyaluca (yok)

13-Boz Bozan (yok, boz burun var)

14-Çaldur Beyi (yok)

15-Delüler (var)

16-Demürci (var)

17-Dumanlu (var)

18-Ece Meydanı (var)

19-Eymür (var)

20-Hızırlu (hızır var)

21-İl Bulak (var)

22-Kabaklu (kapaklu var)

23-Karalar (yok)

24-Kara Korkud (yok)

25-Kara Koyun (var)

26-Kara Pınar (var)

27-Kara Yakup (var)

28-Karlu (var)

29-Kayalu (kayaklu var)

30-Kayı (var)

31-Kınık (var)

32-Köselu (köseler var)

33-Salur Bey (var)

34-Saraycık (var)

35-Saru Boğa (var)

36-Saru Koca (yok)

37-Saruyar (var)

38-Sazak (var)

39-Sazlu (var)

40-Sorkun (var)

41-Yahyalılar (yok)

42-Yalçılar (yok)

2 listenin farkı (1478'de olup 1530'da olmayan köyler)

1-Akbaş (yok, aktaş var)

2-Bağlı Börki (yok)

3-Bayad (yok)

4-Boyaluca (yok)

5-Boz Bozan (yok, boz burun var)

6-Çaldur Beyi (yok)

7-Karalar (yok)

8-Kara Korkud (yok)

9-Saru Koca (yok)

10-Yahyalılar (yok)

11-Yalçılar (yok)

bu 10 köy 1487'de varken 1530'da nedne yok? köyde yaşayanlar başka yerlere göç mü ettirildi? yoksa arşiv çalışmasına başka isimle mi girdi?

[Mehmet Kasım]

tarihi araştırmlarıma devam ediyorum. köyümün büyüklerini tek tek arayp görüşüyorum. ilginç bilgiler ediniyorum. gerzeye bağlı güzelyurt köyümüzün camii, 1732 yılında yapılmış. ahşap bina imiş. sonra taş bina yapmışlar. diğer bölgelerden rum taş ustaları getirmişler. 'mescid-i kariye-i kaysar" deniyormuş. köyümüzün o zamanlar ki ismi "kaysar" idi. ben bunu eski rum köyü olduğunu zannediyordum ama öyle değilmiş. osmanlı arşivlerinde 1530'da bile kaysar diye geçiyor. sahile 3 saat mesafede bir dağ köyü. yörük yerleşimi var. kaysar ismini etimolojik olarak biraz karıştırınca ilginç sonuçlar buldum. kay-sar olarak ikiye ayırdım. "sar" kelimesi farsçada bir şeyin çok olduğu yer anlamında kullanılmak için bir ek. ruh-sar, kühsar, gibi kelimelere benziyor. yani "kay" ın çok olduğu yer anlamına geliyor. bu "kay" nedir diye düşündüğümüzde ilk akla gelen şey "kaya" oluyor. yani kaysar "kayasar"dan gelmiş olabilir. kayanın çok olduğu yer. gerçekten de bizim köy kayanın çok olduğu yere kurulmuştur. müthiş bir kaya parçası vardır. kocaman her yerden görülür. zaten karadenizde taşı kayayı gördüğün yere ev yap diye eski gelenek vardır. dolayısıyla bizim köyün ismi KAYANIN ÇOK OLDUĞU YER anlamındadır.

cami 1732'de yapıldığına göre köyümüzün yerleşimi de o dönemlere rastlıyor olabilir. 1641'de gerze ukraynalılar tarafından yağmalanınca, devlet sivastan gerzeye iskan ettirmiş. 8 kişiye 1 hane olarak yerleştirmiş. belki de yerleşilen yerlerden biri bizim köy. senaryo bu. 1641'de sivasdan gerze'ye geliniyor. bizim köye iskan edilenler oluyor. onlarda düzenlerini kurunca 1732'de cami yapıyorlar.

ama biz bu köye 1878'de geldik. bizden önce köyde olanlar vardı.


  (+)

[Mehmet Kasım]

sinopun türkleşmesinde oğuzların çepni boyunun çalışmalar etkili olmuştur.

http://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87epniler

[Mehmet Kasım]

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kuylus,_Ta%C5%9Fk%C3 ...B6pr%C3%BC

1503 yılı kayıtlarına göre, II. Bayezid’in şehzadelerinden Mahmud’un da Kastamonu’da yüksek meblağda hâsılı bulunan haslara sahip olduğu tespit edilebilmektedir. (Uzunçarşılı, 1988a:123) Onun, Kastamonu Sancağı, Sinop kazası hasları burada özet olarak çıkartılmıştır:

Ordu,

Koğalu-göl,

Ak-doğan,

İstavran,

Demürcü,

Çengi,

Altı-parmak,

Hazinedar,

Şehâbeddin n.d. Şahne,

Köprü,

Ağaç-eri,

Zeytünlü nâm-ı diğer Taş-bağ,

Çiftlik,

Karım,

Sakız,

Yağlu-bükü (Kara-su nahiyesinde),

Kuyluş,

Etmek-tiri (Kızılca-elma divanında),

Karaca-köy,

Çañlı,

Avlağu-sekü (Çañlı nahiyesinde) adlı köyler ile

beş neferden oluşan “bazdârân” cemaati.

(BOA. TD. 23M:25-31; 111-116; 141-150; 339-351; 369-380; 523-554; 645-646; 757-762; İBK. MCO. 75:75b; 438 Nr. Muhasebe Defteri, 1994:602):

Osmanlı dönemi Kastamonu Vilayeti Salnamelerinde, Taşköprü Kazası 1311 (1893) tarihli 17. Salnamede mahalle ve köylerin listesi mevcuttur ve Kuyluş köyü bu listede de kayıtlıdır. Bundan anlaşılacağı üzere 1503 tarihinden itibaren, Kuyluş köyü Kastamonu sancağına ve Sinop kazasına bağlı bir yerleşim birimidir. 16.yy ve 17.yy'lardaki ayaklanmalar ve Osmanlı iskan faaliyetlerinden dolayı yerleşim yerleri boşalıp dolduğundan sürekli bir nüfus değişikliği meydana gelmiştir. Bundan dolayı Köy sakinleri eğer eski aile adlarını unutmamış ise arşivde yazan aile adları ile de örtüşüyorsa bu köyde en az 500 yıldır oturduklarını söyleyebilirler.

[Mehmet Kasım]

1641'de ukraynalılar gerze'ye baskın yaptı. halkı kaçırdı. devlet sivas'tan gerze'ye 130 haneyi göç ettirdi. ve şu köylere yerleşti:

1-Günlüce

2-İbrak

3-Hınzıralanı

4-Gündüzlü

5-Kozluviran

6-Büyükdağ

7-Hani

8-Yassıdağ

9-Yeniköy

10-İskender

11-Hünfaz

[Mehmet Kasım]

ilginç bir bilgi daha. sarımsak köyünde "menteşe yeri" diye bir yer adı var. mahmut tırı köyünü kuran kişi mahmut kethüda adında bir bey olduğu anlaşılıyor. menteşeoğlu diye anılan muğla'daki beylikte de mahmut tırı diye bir aşiret var. bayındır boyuna bağlı bir boy. sinop'ta da bayındır diye bir köy var. dolayısıyla sinop'ta olan 24 oğuz boyundan biri de bayındır boyu.

http://www.enfal.de/osmanlitarihihasircizade/000. ...c112381036

menteşeoğlu beyliği ile ilgili bilgiler linktedir. bugünkü muğla ilinin milas ilçesine bağlı bir belde olan be-çin köyünü merkez bellemişler. beçin aslında peçin köyüdür. sinop mahmut tırı köyünün eski adı peçin köyüdür.

[Mehmet Kasım]

http://www.kefdergi.com/pdf/20_3/20_3_25.pdf

Tunay Karakök tarafından hazırlanan linkteki dosyada, 1292-1461 yılları arasında toplam 169 sene hüküm süren Candaroğlu Beyliği döneminde Sinop'ta kurulan köyler şöyledir.

Ahmet Bey,

Bıçakcılar,

Değirmenci,

Demürci,

Oraklu,

Dane-Pirinç,

Saru Boğa

Sazlı

beylik 1243 kösedağ savaşından 49 sene sonra 1292'de kurulmuştur. osman gazinin bilecik'te kurduğu 1280'den sonradır. bu beylikden önce ise ÇOBANOĞULLARI beyliği vardır. bu beylik de kayı boyundan olup ertuğrul gazi, hüsamettin çoban beyin emrindedir. özetle sinoptan kütahyaya kadar olan bir yay üzerinde kayı boyu hakimiyeti bulunmakta bu yüzden "UÇ BEYİ" görevi verilmiştir.

[Mehmet Kasım]

Yaykıl Köyü, bugün Gerze ilçesine bağlı olsa da Osmanlı zamanında YAYKIL DİVANI adında önemli bir yerleşim alanıdır. Çevredeki tüm köyler buraya bağlıdır ve arşivlerde Yaykıl Divanı (Divan-ı Yaykıl) diye adlandırılır. O zamanlar Gerze de bir köy olup Yaykıl Divanı'na bağlıdır. Eldeki en eski arşiv 1487 yılına aittir. Sinop, 1461'de Osmanlı idaresine geçiyor. 1481'de 2. Beyazıt Padişah oluyor. Padişahlığının 6. yılında bir sayım yaptırıyor. O sayımda Sinop bir kazadır. Yani ilçe. Bugünkü Ayancık, Erfelek, Gerze ve Dikmen ilçelerini kapsamaktadır. Bu ilçe içindeki bir alt birim YAYKIL DİVANI'dır. Onun da alt birimleri köyler yani "karye" dir. Resimler M.Ali Ünal'ın kitabından alınmıştır.

  (+)


  (+)

1487'de YAYKIL DİVANI'na bağlı köyler:

Akçakilise

Alparslan

Aragünise

Başsekü

Belviran (Bilviran, Belören)

Buruncuk (Bürüncük)

Çakallu

Dalama

Dilkülük (Tilkilik)

Diretay

Dumanlı

Elbarin

Fakralu (Fakir eli)

Gerze

Gürsekü

İçmesuyu

Kabaağaç

Karacaviran

Karlu

Kayabaşı

Kayapa

Kaysar (Güzelyurt)

Koyluş

Kozlusekü

Kösedik (Köseci)

Kuşsekü (Kuzsökü)

Mahmuttiri (Mahmut Tırı)

Gürcüt Mezraası

Hacı Safa Mezrası

Kabaağaç Mezrası

Modan (Mudan)

Sarmısak (Sarı İshak)

Sarnıç

Sazak

Sulusekü

Tatlucak

Yamacık

Yaykıl

Yellüce

Yemişen (Yemiş)

GERZE'NİN BUGÜNKÜ KÖYLERİ İSE LİNKTEDİR. 1487 arşivlerinde de yer alanlar koyu gösterilmiştir.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kategori:Gerze_belde ...C3%B6yleri

Abdaloğlu,
Acısu,
Akgüney,
Akkıraç,
Altınyayla,
Başsökü,
Belören,
Bolalı,
Boyalı,
Boyalıca,
Gürsökü,
Güzelyurt, (Kaysar)
Hacıselli,
Hıdırlı,
Hizarçayı,
Kabanlar,
Kahramaneli,
Karlı,
Kirençukuru,
Kızılcalı,
Kuzsökü,
Mahmuttırı,
Pirahmet,
Sarımsak,
Sarıyer,
Sarnıç,
Sazak,
Sorkun,
Tatlıcak,
Tepealtı,
Tokuşlar,
Türkmen,
Türkmenlioğlu,
Yakadibi,
Yamacık,
Yaykıl,
Yenikent,
Yuvalı,
Çakallı,
Çağlayan, (Tilkilik)
Çırnık,
Şeyhli,