Anadolu’ya AB modeli

18 yıl önce - Pzr 06 Şub 2005, 05:18

_______________

Alıntı:

BRÜKSEL- Avrupa Birliği, bölgesel gelişmişlik farklılıklarının zamanla ortadan kalkması için birlik bünyesinde 7 yıllık bir kalkınma programı hazırladı. Programa birliğin gelecekteki üyesi sıfatıyla Türkiye de alındı. Bölgesel yardım fonlarının dağılımında esas olacak plana göre Türkiye, alışa geldiğimiz 7 coğrafi bölge yerine 4 bölgeye ayrıldı. Şehirlerimizi Avrupa’daki ortalama milli gelir seviyesi ve nüfus yoğunluğu kriterleriyle mukayese edip tek tek süzgeçten geçiren Avrupa Birliği, lokomotif illeri belirleyip bu bölgeleri Avrupadaki metropollerle birebir eşleştirdi. Böylece ortaya kalkınmada hedef alınması için yepyeni bir model çıktı. Türkiye’deki şehirler bundan böyle kalkınma yarışında geri kalmamak için Avrupa Birliği’nin hedef gösterdiği şehirleri gelişmişlik kriterleri olarak esas alacaklar.

Avrupa ligindeki tek şehrimiz İstanbul

Devlet Planlama Teşkilatı’na bildirilen program gereğince Türkiye’deki 81 il 26 lokomotif şehir bünyesinde birleştirilerek 4 ana bölgeye ayrıldı. Tamamen gelişmişlik kriterlerinin dikkate alındığı bölgesel ayrımda zengin iller, gelişmekte olan iller ve geri kalmış yöreler olarak 3 ayrı sınıfta tespit edildi. Avrupa Birliği’ne en son katılan 10 yeni üye ile birlikte kişi başı ortalama gelir seviyesi 25 bin Euro’dan 16 bin Euro’ya gerilerken, Türkiye’deki şehirler bu seviyeye göre planda ele alındılar. Sözkosunu kalkınma programına bakıldığında ise sadece tek bir ilimizin Avrupa şehirleri kategorisine girebildiği gerçeği ortaya çıktı. 14 milyon nüfusu ve kişi başı 8 bin dolar satın alma gücüyle Avrupa ortalamasının yarısı bir milli gelire sahip olan İstanbul, en zengin şehirler sıralamasında Brüksel, Londra, Münih’le birlikte aynı sınıflandırmada yer aldı. Ancak İstanbul’u da bölge bölge ayıran Avrupa Birliği, boğaz hattından orta standartta hayat süren insanların yaşadığı semtlere ve gecekondu bölgelerine kadar inceleyerek bu dev metroplümüzü 3 ayrı sınıfta değerlendirdi.

Kim kimle eşleşti?

Avrupa Birliği’nin Türkiye için sunduğu yeni kalkınma modelinde Anadolu’daki illerimiz Avrupa’daki şehirlerle şu şekilde eşleştiler: Fransa’nın Paris, Marsilya, Nice, Bordo gibi şehirleri İstanbul’la aynı kategoride ele alındılar. Mardin’in Köln; Bursa, Konya, Ankara, İzmir, Balıkesir, Eskişehir gibi Ege ve Orta Anadoludaki illerimiz Madrid, Atina, Valencia, Roma, Sicilya, Cordoba, Kareraz, Prag Bratislava şehirlerle eşleştirildi. Orta Anadolu ve Karadeniz’deki illerimizden Kayseri, Mersin, Samsun’un da yer aldığı grup ise Bükreş, Sofya, Budapeşte’yle birlikte kalkınma modeli oluşturdular. Türkiye’nin en geri kalmış illerinin bulunduğu Doğu ve Güneydoğu’daki Kars, Muş, Hakkari, Mardin, Siirt, Şanlıurfa’nın hedefi de Avrupa’daki Köln, Stuttgart gibi şehirleri yakalamak olacak.

Avrupa Birliği tıpkı şampiyonlar ligindeki gibi illerimizi gelişmişlik kriterlerine göre sınıflandırarak Avrupa’daki şehirlerle birebir eşleştirdi. Hedef ise net; Anadolu’daki her il Avrupa’dan eşleştiği şehri hem milli gelir hem de rekabet üstünlüğü bakımından geçecek. Ve bir üst grupta gelişmişlik mücadelesini sürdürecek.

Yapılan eşleştirmede İstanbul; Londra ve Brüksel’in
bulunduğu kategoriye alınırken, Bursa Roma’yla, Erzurum Bratislava’yla, Konya’nın ise Sevilla, Manchester ve Stuttgart’ı yakalaması hedef gösterildi. En geri kalmış Muş, Hakkari gibi şehirlerimiz de Prag, Sofya ve Bükreş gibi bölgelerle eşleştirildi.

Avrupa şehirleriyle eşleşen illerimiz

1. İstanbul Brüksel-Londra-Münih-Hamburg-Milano (1.Grup eşleşme)
2. Bursa-Ankara-İzmir-Konya-Aydın-Eskişehir Bordo-Nantes-Marsilya-Nice-Bari-Potenza (2.grup eşleşme)
3. Sivas-Kayseri-Mersin-Hatay-Samsun-Ordu-Trabzon-Rize Malaga-Codoba-Toledo-Porto-Sicilya-Atina (3.Grup eşleşme)
4. Van-Hakkari-Muş-Erzurum-Mardin-Siirt Sofya-Bratislava-Bükreş-Vilnius-Budapeşte(4.grup eşleşme)

Türkiye’ye 10 yılda 1 milyar euro yardım

Avrupa Komisyonu 2007-2014 yılı bütçesiyle ilgili hazırlıklarını tamamlarken, aday ülke pozisyonuna rağmen Türkiye’yi bölgesel yardımların dışında tuttu. Türkiye sadece üyelik öncesi fonlardan yararlanabilecek. 2004’te 250 milyon Euro yardım alan Türkiye’ye 2005’te 300, 2006’da ise 500 milyon Euro kaynak tahsis edilecek. 2014’e kadar alınacak kaynak tutarının ise toplamda 1 milyar Euro’yu bulması tahmin ediliyor. Oysa AB’ye son giren İspanya, Portekiz, İrlanda ve Yunanistan’ın birlikten aldığı pay toplamı 213 milyar Euro’yu buluyor. Kısacası Türkiye, AB’ye girecek olsa bile bu ancak kendi yağıyla kavrularak mümkün olabilecek. Avrupa Birliği’nin bütçesi her üye ülkenin kendi milli gelirinin yüzde 1’ini vermesiyle oluşturuluyor. Avrupa Komisyonu, 25 üyeye ulaşılmasından sonra yardım fonlarının eskisi gibi dağıtılabilmesi amacıyla her ülkeden kendi milli gelirinin yüzde 1,14’ünü talep etti. Ancak bu istek eski üyelerce kabul edilmedi. Böylece Türkiye, aday ülke olarak almayı hayal ettiği fonlardan daha şimdiden mahrum kaldı.

AB fonlarını kullanamadık

2007’de birliğe üye olacak Bulgaristan ve Romanya müzakereleri süren Hırvatistan’la birlikte bölgesel yardımlardan aslan payı alacak ülkeler oldular. Avrupa Birliği, aday ülkelerle birlikte birliğe yeni giren ülkelerin uyum problemini çözmek için 2007 yılına kadar toplam 18 milyar Euro fon yardımında bulunacak. 2007-2013 arasında dağıtılacak fonların toplam tutarı 336 milyar Euro. Bölgesel gelişmişlik kriterine göre 336 milyar euronun gideceği yerler ise Avrupa Birliği ortalaması olan kişi başı 16 bin Euro’nun yüzde 75 altında kalan şehirler olacak. Bölgesel fonların dışında verilecek yapısal fonlar ise balıkçılıktan, tarıma, alt yapı ve üst yapı projelerine ayrı ayrı kullandırılacak. Türkiye bu fonların hiçbirinden yararlanamazken, sadece sınır komşuluğundan dolayı 2006 da sona erecek yardımlardan faydalanabilecek. Yunanistan ve Bulgaristan’la sınır ticaretine dayalı anlaşma imzalayan Türkiye, proje bazında bu fonlardan yararlanabilecek. Ancak bugüne kadar hiçbir proje geliştirilmediği için malesef 150 milyon Euroluk AB fonları kullanılamadı.

06 Şubat 2005 Kaynak: Türkiyegazetesi.com