Erzurum - İspir Kalesi

[MENDERES NAÇ]

Çoruh nehrinin sol yakasını takip ederek Erzurum yolu ile İspir'e girerken, bir tepenin üzerinde bütün güzellik ve heybeti ile İspir Kalesi sizi karşılayarak asırlık tarihi geçmişi ile sizi yüzyıllar öncesine götürür.

İspir Kalesinin İlhanlılar döneminde, XII.-XIII. Yüzyıllarda yapıldığı sanılmaktadır. Kale; İspir'e hakim bir tepenin üzerine inşa edilmiştir . İç kalesi ve mescidi tepenin en yüksek yerine bir pırlantalı taç gibi oturtulmuştur. Dış kalenin şehir tarafındaki duvarları yıkılmıştır. Kalenin inşasında başka kalelerde görülmeyen bir hususiyet vardır. Kalenin ve kale camisinin duvarlarının alt kısımları nehirden toplanmış, suların sürükleyip aşındırdığı ve törpülediği renk renk taşlarla yapılmış, üst kısımlarında muntazam kesme taş kullanılmıştır. Kale XVI.yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman tarafından da onarılmıştır.

İspir Kalesi'nde mescidin minaresi ayni zamanda bir gözetleme kulesi olarak yapılmıştır. Kalenin güney tarafına yapılan Saltuklu eseri mescidin temellerinden başka; içi, dışı ve kubbesi de muntazam kesme taşla yapılmıştır. Mescidin duvar kalınlıkları 115 santimdir. Dışarıdan cephesi 10,80 metre, derinliği 9,5 metredir. Girerken sol tarafta olan kapısının üstünü istelâktitler süsler.

Kale camiîn kuzeyinde Kale Beği'nin ve dizdarının sarayı, hazine daireleri vardır. Saray odalarının doğu pencereleri şehir tarafına, ufuktaki bütün yamaçları görür. Saray ve teferruatının yer yer duvarları ve kubbeleri yıkılmıştır.






(+)




(+)

[Misafir 220]

çocuklugumun geçtiyi kale burçlarında oynadıgımız günleri, ekranda ispir kalesini görünce o günleri yeniden hatırladım,ismim şefik arıkan yukarı mahallenin eski adıyla ayazma sokakta ikamet etmekteyimi.yaşım 68 bu nedenle kale ile ilgili büyüklerden duyduklarımı yaşadıklarım ısizlere anlatmak istedim. kaleye patika yolu ile çıktıgınızda kuzey tararfında görülen dikdörtgen şeklinde ki,ön ve arka duvarları ayakta olan kale ortadoks kilisesidir.şehre bakan dogu ön duvarında beş penceresi, batı kısmında ise bizim zamanımızda,büyük pencereli ilave odalar vardı.şehir yönüne döndüyünüz zaman kilisenin girişkapısı kuzey tarafında genişçe bir kapı ön duvarın çoruh tarafındaki,penernin iç üstünde isanın soluk resmi vardı. kilise iç duvarları çamur saman karışımı sıva ile sıvalıydı.bamdan duyduguma göre kalenin üç gizli tüneli vardı birisi ayazma mah, tarihi taş çeşmenin sag tarafında imiş ben yetişmedim,babam doğma büyüme bu mahallede yaşamış,simmenek oynarmışlar ve saklanmak için bu yer altı tuneline girer arkadaşı ile kimse bulamazmışgenişçe U şeklinde dört beş metre gidermişler sorası kapalı oldugunu anlatmıştır.ikinci giririş kale dibinden herkesce biliniyor üçüncü giriş ise kalenin su yolu iki veye üç adamın genişliyine gayet duzgün merdiven basamakları varddı hunut yolu yapılmadan evvel sarp kayalıktı bir keçi yolu vardı herkes geçemezdi, kale mahallesinden taşdibi bahçelerine geçerdi.taşdibinde çok güzel geniş asırlık dut bahçeri vardı.kaleden çoruh nehrine inen yere su yolu derdik hala kalıntıları duran su yolunun nehir içinde hala mevcu geniş duvarı ve gişi vardır girişten sonra gayet yuvarlak boşluk hemen dalgaların vurdugu merdivenler başlardı.ne yazıkki bugün ispirde yapılmış tüm binaların köşe taşları kale burçlarından sökülerek yapılmıştır.kalede çocukken altın arardık bulanlar oldubenim bulduklarım ise sapı çürümüş gavdan yapılan bir pipo çanak çömlek kırıkları çok güzel renklerde boyalı çini kaplar.ayazma mah.bulunan evimin arka kısmın temel kazısı yaparken kaleye ait döşenmiş su pöhrenkleri dizili şekilde çıkmıştır halen saklıyorum.ŞEFİK ARIKAN

[Misafir 804]

Bana yaradı