Hakkari Kilimleri

[fatih civelek]

Hakkari Kilimleri

---

KYGM; Kültür ve Turizm Bakanlığı - Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü 2007 yılında Hakkari Kilimleri konulu envanter niteliğınde ki enfes çalışmayı tamamlamıştır. Daha yeni yeni, son 5 yılda dünyaya ün salmaya başlayan Hakkari Kilimleri üzerine renkli ve bir o kadar da teknik bilgiler içerecek çalışmaya bu başlık altında derlemeye çalışacağız.

>>>>> http://www.hakkari-kilim.com.tr <<<<<

"Dünden Bugüne Hakkâri Kilimleri" kitabında Hakkâri'nin zengin kilim örnekleri bir araya getirilerek, geçmiş ile günümüzdeki farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kilimlerde kullanılan boyaların yöresel ağızla isimleri, kilim isimleri, kilimlerde yer alan motifler ve bunların anlam yükleri vurgulanmış, Anadolu'nun diğer yöreleri ile ilişkileri ortaya konularak yöreler arası kültür birliği vurgulanmıştır. "Dünden Bugüne Hakkâri Kilimleri" adlı kitap ile sadece Hakkâri değil, Van ve çevre illerde bulunan ve dokunan kilimlerin de toplu bir envanteri çıkarılarak gelecek kuşaklara aktarılması sağlanmıştır.

künye
Dünden Bugüne Hakkâri Kilimleri / Recai Karahan
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 2007,
Sanat Eserleri Dizisi; 448s. : 208 rnk. res. 31cm
Fiyatı: 30 YTL.

kaynak: http://www.kygm.gov.tr/belge/1-68496/dunden-bugun ...mleri.html

[fatih civelek]

Bu başlık altında "Hakkari Kilimleri" ile ilgili sanal ortamda ki bilgiler tekrar tazelemekle birlikte tertipli düzenli aktarılmaya çalışılacaktir. Tüm Türkiye'deki "Kilim" birikimlerimizi diğer " Türk El Sanatları - Kilim - [KÜLTÜR] " başlığımız da bulabilirsiniz.

Anadolu kilimleri, desen özelliklerinin pek çoğunu Orta Asya 'dan getirmiş, 13. Yüzyılda Selçuklular döneminde geliştirmiş ve zamanla her bir yöreye göre kişilik kazandırmıştır. Bir bakıma kilim kadar üzerindeki desen de kültür mirasının kendisidir.

Hakkari kilimlerinde çeşitli hayvan, çiçek ağaç gibi figüratif motiflerin yanı sıra soyut motifler de yer alır. Noktalarla da belirtildiği gibi birçok duygu ye düşünce değişik motifler ve sembollerle anlatılmaya çalışılmıştır.

 Kıskançlık ve korkuların; "Kurt ayağı" ve "Akrep" motifi ile,
 Muhabbeti, sevgiyi, sohbeti ve faniliği, "Muhabbet Kuşu" motifi ile,
 Erkekliği, yiğitliği ve kavgacılığı; "Koç Boynuzu" motifi ile dile getirirken,
 "Bitki ve çiçek" figürleri bereketi, üretkenliği ve mutluluğu ifade etmiştir.
 "Gelin Kız" da denilen "Eli Belinde" adlı motif gene üretkenliği ve kısmeti simgeler.
 "Hayat Ağacı" figürü ise ölümsüzlüğün simgesidir.


Motiflerin oluşturduğu desenler de belli bir hikayeyi ye olayı anlatmaktadır.

Hakkari yöresinde dokunan kilimler onu dokuyan boyun veya aşiretin adını alır. Belli bir aşiretin adını alan kilim bir başka aşiret tarafından dokunsa bile ilk dokuyan aşiretin adıyla anılır. Jirki, Herki gibi aşiret adıyla dokunduğu gibi kişi isimleriyle de dokunmaktadır. Gülhanife, Gülsarya gibi. Bazen de kilime işlenen desenlere göre isim alır; Gülhezar Gülgever, Lüleper gibi.

Hakkari kilimleri arka arkaya çift sıra halinde gerilmiş çözgü ipliklerinin arasında çapraz olarak önden ve arkadan atkı, ipliklerinin geçirilmesiyle dokunur. Hem çözgü, hem de atkı iplikleri yünden yapılmaktadır. Hakkari kilimlerinde çözgü sıklığı, 40/tel, atkı sıklığı ise 230/dm. adettir. Bu sıklık kilimlerin kalitesini ve duruşunu etkilemektedir.


Hakkari kilimlerinin bir başka önemli Özellikleri

--> Geleneksel olarak da 1.30 x 2.00 cm.
--> Ortalama büyüklük 2 m2.
--> ortalama ağırlık ise 7.700 / kg./ m2. 'dir.
--> Hakkari yöresi kilimlerinde kullanılan beş temel renk göze çarpmaktadır.
--> Kırmızı ve bordoya yakın ton, lacivert, kahverengi, siyah, beyaz.
--> Yeşil, sarı ve mavi renkler ise ara renkler olarak kullanılmaktadır.

[fatih civelek]

İçerik

---

---

Kilim Desenleri
Kilim Yelekler
Kilim Çoraplar
Kilim İplik Boyası
Kilim Dokuyan Genç Kızlarımiz
Kilim Şark Köşeleri
Kilim Geliştirme Çalışmaları
Kilimlerimiz Yurt Dışında

Kilim Desenleri
Toplam 16 Desen/Motif

---

---

Canbezar | Çilgül
Halitbey | Herki | Hevçeker
Gülşivan | Gülhazar | Gülgever | Gülsarya | Gülçin
Kesneker | Lüleper
Sine | Şamari | Şehvani | Şimkubik



kaynak
HİSAŞ - HAKKARİ İPLİK SANAYİ A.Ş
http://www.hakkari-kilim.com.tr

[fatih civelek]

Desen 01 | Sine 3001 Hakkari Şemdinli ilçesi yöresinde, Şamakla birlikte dokunan bir desendir. Motifleri genellikle böcek ve çeşitli bitki türlerinden oluşmaktadır. Bordürden sonra sade renkle baklava dilimlerinden sonra renkli desenli dokumalara rastlandığı gibi tersine bordür ve renkli desenli sonra sade bir renkten oluşan ikili ve üçlü elips şeklindeki göbeklileri makbuldür. Sine deseni fazla itina ve dikkat isteyen bir kilim türüdür.

Desen 01 | Sine 3002 Hakkari Şemdinli ilçesi yöresinde, Şamakla birlikte dokunan bir desendir. Motifleri genellikle böcek ve çeşitli bitki türlerinden oluşmaktadır. Bordürden sonra sade renkle baklava dilimlerinden sonra renkli desenli dokumalara rastlandığı gibi tersine bordür ve renkli desenli sonra sade bir renkten oluşan ikili ve üçlü elips şeklindeki göbeklileri makbuldür. Sine deseni fazla itina ve dikkat isteyen bir kilim türüdür.

Desen 01 | Sine 3003 Hakkari Şemdinli ilçesi yöresinde, Şamakla birlikte dokunan bir desendir. Motifleri genellikle böcek ve çeşitli bitki türlerinden oluşmaktadır. Bordürden sonra sade renkle baklava dilimlerinden sonra renkli desenli dokumalara rastlandığı gibi tersine bordür ve renkli desenli sonra sade bir renkten oluşan ikili ve üçlü elips şeklindeki göbeklileri makbuldür. Sine deseni fazla itina ve dikkat isteyen bir kilim türüdür.

Desen 01 | Sine 3004 Hakkari Şemdinli ilçesi yöresinde, Şamakla birlikte dokunan bir desendir. Motifleri genellikle böcek ve çeşitli bitki türlerinden oluşmaktadır. Bordürden sonra sade renkle baklava dilimlerinden sonra renkli desenli dokumalara rastlandığı gibi tersine bordür ve renkli desenli sonra sade bir renkten oluşan ikili ve üçlü elips şeklindeki göbeklileri makbuldür. Sine deseni fazla itina ve dikkat isteyen bir kilim türüdür.

[fatih civelek]

Desen 02 | Gülsarya 3005 Anlamı 'Sarya'nın Gülü' olan kilimin ilk kez Sarya adlı bir kadın tarafından dokunduğu söylenmektedir. Kilimde 'Eli Belinde' yada 'Gelin Kız' adı verilen motif diyagonal şekilde dokunmuştur. Renk birleşimleriyle enine bantlarla ayrılabildiği gibi iç içe baklava dilimi tarzında da dokuma yapılabilmektedir.

Desen 02 | Gülsarya 3006 Anlamı 'Sarya'nın Gülü' olan kilimin ilk kez Sarya adlı bir kadın tarafından dokunduğu söylenmektedir. Kilimde 'Eli Belinde' yada 'Gelin Kız' adı verilen motif diyagonal şekilde dokunmuştur. Renk birleşimleriyle enine bantlarla ayrılabildiği gibi iç içe baklava dilimi tarzında da dokuma yapılabilmektedir.

[fatih civelek]

Desen 03 | Lüleper 3007 Hakkari'nin Yüksekova ilçesi civarında sulak ve bataklık yerlerde sarı, beyaz, kırmızı renklerde açan ve Nilüferi andıran bir tür çiçeğe yörede LÜLEPER denilmektedir. Kilim üstündeki desenler bu çiçeğin kesitini andırdıkları gibi ismini de bu çiçekten aldığı tahmin edilmektedir. Genelde bir açık bir koyu renkten oluşmak üzere aşağıdan yukarıya üç veya beş renk diliminden oluşmaktadır.

Desen 03 | Lüleper 3008 Hakkari'nin Yüksekova ilçesi civarında sulak ve bataklık yerlerde sarı, beyaz, kırmızı renklerde açan ve Nilüferi andıran bir tür çiçeğe yörede LÜLEPER denilmektedir. Kilim üstündeki desenler bu çiçeğin kesitini andırdıkları gibi ismini de bu çiçekten aldığı tahmin edilmektedir. Genelde bir açık bir koyu renkten oluşmak üzere aşağıdan yukarıya üç veya beş renk diliminden oluşmaktadır.

[fatih civelek]

Desen 04 | Kesneker 3009 Nazik, ince desenlerden oluşan 'Kimse Yapamaz, Kimse Yapmadı' anlamına gelen, bir desen türüdür. Enine ve kenarları kesik 5'li, 6'lı göbeklerden oluşan kilimin kenar bordürleri genellikle 2'li ve 3'lü baklava dilimi sıralardan oluşur.

Desen 04 | Kesneker 3010 Nazik, ince desenlerden oluşan 'Kimse Yapamaz, Kimse Yapmadı' anlamına gelen, bir desen türüdür. Enine ve kenarları kesik 5'li, 6'lı göbeklerden oluşan kilimin kenar bordürleri genellikle 2'li ve 3'lü baklava dilimi sıralardan oluşur.

Desen 04 | Kesneker 3011 Nazik, ince desenlerden oluşan 'Kimse Yapamaz, Kimse Yapmadı' anlamına gelen, bir desen türüdür. Enine ve kenarları kesik 5'li, 6'lı göbeklerden oluşan kilimin kenar bordürleri genellikle 2'li ve 3'lü baklava dilimi sıralardan oluşur.

[fatih civelek]

Desen 05 | Çilgül 3012 Çılgül 'KIRKGÜL' manasına gelmektedir. Koç boynuzu motifinden dizayn edilerek sekiz ayaklı örümcek şeklinde kompozisyon edilmiş ve testere motifiyle çerçevelenmştir. En dış kenara kontür çekilerek düzgün altıgen oluşturulmuştur. Bu altıgenler, fıstık yeşili , lacivert , siyah renkler hakim olmak üzere kilim zemininde belli açılarla genişleyerek , zeminine serpiştirilmiş ve her sıra ters 'S ' harfleri ile bölünmüştür. Genellikle sergi yaygı ve süs eşyası olarak kulllanılır.

[fatih civelek]

Desen 06 | Gülçin 3013 Gülçin 'Gül Derleme, Gül Desteleme' anlamına gelir. Genelde değişik renklerden oluşan bal peteği gibi altıgen motiflerin birbirlerine bir çizgi ile bağlanmak suretiyle her biri değişik renklerden oluşan bir desen türüdür.

[fatih civelek]

Desen 07 | Gülhezar 3014 Gülhezar 'Binbir çiçek' anlamına gelmektedir. 'Gül'adı verilen formların çevrelenmesinde, testere dişi motifi sırası hakim görnümdedir. İçe doğru olduğu gibi dış dörtgen alanlarda da aynı görünüm verilmektedir.