Evet ben de o şekilde anladım. Halen bazı arkadaşların nüfusa ve cografi büyüklük gibi durumlara göndermeler yapmasını anlayamadım. Bir il için aktarılan kaynakların belediye programı dahilinde tek elden yönetilmesi gibi bir durumdan bahsediyoruz. Üstelik seçmen ve seçilen durumu olacağı için vatandaşın söz hakkı da olacak bu durumda. İl özel idareleri ve valilikler atanma yoluyla işbaşına geldiklerinden,vatandaşın söz hakkı kalmıyordu pek.
Öyle deneceğinden bile süpheliyim. Örneğin uygulama zamanla tüm Türkiye'ye yayıldığında Siirt Büyükşehir Belediyesi mi diyeceğiz? Siirt merkez belediyesi filan deriz herhalde...
Tüm il nüfusu yerine, Merkez nüfusu min. 500.000 olanlar büyükşehir olmalı. İllaki tüm il nüfusu alıncaksa, şuanki büyükşehirlerinde tüm il nüfusu alınmalı. Böyle bir dengesizlik olmamalı. Büyükşehir yapcaz diye nüfusu arttırcaz diye böyle bir uygulamaya gidiyorlarsa her büyükşehire bu uygulama yapılsın.
10-15 yıl içinde tüm iller bu belediye yapısına geçecek. Yani büyükşehir-küçükşehir diye bir ayrım kalmayacak. İsimler takılmayalım.
Yapı oturunca her ilin bir tane merkez belediyesi ve onun altında da ilçe belediyeleri olacak. Nüfus ayrımı da kalkacak. Şu anda 750.000 nüfuslu illerde yapılıyor olması sadece kademeli bir şekilde geçiş yapmak için bir tür pilot uygulama. Muhtemelen 3 dönem sonra belediyelerin tamamı böyle olacak. Yani örneğin sadece Denizli, Van, Kahramanmaraş,... ile sınırlı kalmayacak. Zamanla Amasya, Sinop, Osmaniye, Hakkari,... de böyle olacak.
Merkezi belediye 1/100.000, 1/25.000, 1/5000 lik planlamaları yapacak. İtfaiyeyi işletecek. Toplu ulaşımı yürütecek. Ana yolları yapacak. Su ve kanalizasyon işini yürütecek. Gerekli olan durumlarda kentsel dönüşümü yapacak.
İlçe belediyeleri de 1/1000 lik planlamaları yapacak. Çevre temizliğini sağlayacak. Ara yolları yapacak. Sosyal belediyecilik uygulamalarını yürütecek. Bina ve işyerlerine ruhsat verecek.
Bu bir iş organizasyonu modelidir. Belediye hizmetlerinin ortak elde toplanmasında yarar görülenleri aynı il içinde tek elde toplayıp, yerel düzeye bırakılmasında yarar olanları ise o yerelin (ilçenin) elinde yürütme modelidir.
Büyükşehir-küçükşehir lafları artık tarih olacak ve tüm iller bu çalışma modeline geçecek.
2014'te ilk kademe düzenleme yapılırken daha önce büyükşehir olan ama sınırları dar olan 14 ilde (Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Sakarya, Eskişehir, Antalya, Mersin, Kayseri, Samsun, Gaziantep, Erzurum, Diyarbakır, Konya) büyükşehir sınırları genişleyecek.
Örneğin Samsun'un şu anda sadece 4 ilçesi (Atakum, İlkadım, Canik, Tekkeköy) büyükşehire bağlı. Ama 2014'te belediye seçimleri yapılırken 17 ilçenin tamamı büyükşehire katılacak. Tüm ilçeler büyükşehirin altında olacak. Samsun ilindeki tüm belde belediyeleri kapanacak. Tüm ilde su ve kanalizasyon işini SASKİ (Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi) üstlenecek. Şu anda ilçe belediyelerinin elinde olan tüm ulaşım araçları Büyükşehir Belediyesi denetimine geçecek. Benzer şekilde yukarıda sayılan 14 ilde de eşdeğer değişiklikler olacak.
Adlandırma önemli değil. Önemli olan büyükşehir belediyesi gelirlerine ve hukuki yapılanmasına sahip olmak. Tabiiki şehirler arasında bazı farklar olacaktır buna rağmen. Bu da o şehrin potansiyeliyle ilgili.
Bu dönemki uygulama pilot olacağı için il belediyeleri ile metropol belediyelerini birbirinden ayırmak için 'büyükşehir' ibaresi kullanılacak. Ancak önümüzdeki dönemde uygulama 81 ilin tamamında gerçekleştirileceğinden dolayı belediye adlarına herhangi bir ekleme yapmaya gerek kalmayacak. (Denizli Belediyesi, İstanbul Belediyesi, Mardin Belediyesi...)
1-Merkez belediyeye uzak ilçe belediyelerin toplu taşıma sistemlerini de mi Merkez belediye yürütecek?
2-5 Yıllık programları her belediye kendi insiyatifiyle mi belirleyecek,yoksa bu da üst belediyeden direktif şeklinde mi gelecek?
Cevaplar:
1- Tüm toplu ulaşım sistemini merkez belediye belirleyecek, denetleyecek, yürütecek.
2- İlçe belediyeleri merkez belediyenin "emri altında" ya da "direktifi altında" değildir. Kendi yetkisinde olan işleri kendi iradesi ile planlarlar. Kendi yetkisinde olmayıp merkez belediyenin yetkisinde olan işlerin merkez belediyedeki meclis görüşmelerine de tüm diğer ilçe belediyeleri ile birlikte katılır ve görüşlerini karar alma sürecine katarlar.
3- Bir ilçede sadece bir tane ilçe belediyesi olacak. Belde belediyesi hiçbir şekilde olmayacak.
Verdiğiniz bilgiler için ne kadar teşekkür etsem az.. Baya bir bilgi karmaşası olmuştu.
Anladığım kadarıyla merkez belediyelerinin de ciddi anlamda kurumsallaşmaya gitmesi gerekecek. Çoğu belediye su,kanalizasyon vs gibi hizmetleri kendi bünyesinde vermekte. Her merkezi belediyede İSKİ,İETT gibi hizmetleri veren kurumsal yapıların oluşması gerekecek o halde.
İleride merkez belediyesi olması öngörülen çoğu şehir belediyesinde bu tür yapılanmalar yok bildiğim kadarıyla...
Evet gerçekten ciddi bir yapısal dönüşüm olacağı kesin. Gözden kaçan detayları örnekler vererek yukarıda açıklamaya çalıştım. Konunun sen mi büyükşehiri hakettin yoksa ben mi tartışması olmayıp son derece ciddi bir değişiklik olduğunu artık anlamalıyız.
