Ana Sayfa 1 milyon Türkiye fotoğrafı
sayfa 2
fikri aktan

8 yıl önce - Pzr 22 Mar 2009, 23:01

Yağı-basan aşağıda yazılı rapor ile start almıştır. Ve halen hazırladığım proje ile uygulaması yapılmaktadır.
Alıntı:
Alıntı:
NİKSAR YAĞI-BASAN MEDRESESİ

RÖLÖVE ANALİZ RAPORU

A- TANIMLAR

Tokat, Niksar, Kılıçarslan Mahallesi, tapunun 30.30.v.b. pafta 161 ada ve 43 parselini teşkil eden 1368.51 m2 sahalı taşınmaz üzerinde bulunan Yağıbasan Medresesi 1. Derece Arkeolojik Sit içinde yer almaktadır.

Banisi Nizamettin Yağıbasan (1142-1164) olarak kabul edilen Medrese, Anadolu’da bilinen en eski medreselerden biridir.

Danişmendoğulları, hakimiyetleri altındaki bölgede önemli yapılar inşa etmişlerdir. Bugün Türkiye’de mevcudiyetini bildiğimiz ve kısmen ya da bütünüyle ayakta duran en eski medreselerden ikisi Danişmendli Meliki Nizameddin Yağıbasan (1142-1164) tarafından yaptırılan Niksar Yağıbasan Medresesi ile Tokat Yağıbasan Medresesi (Çukur Medrese) dir.

Merkezi kubbeli Danişmendli medresesinin Anadolu medrese mimarisinin gelişmesinde rolü büyük olmuş, Danişmendlileri takiben Selçuklu, İlhanlı, Beylikler ve Osmanlı devirlerinde merkezi kubbeli pek çok medrese ve bu tipten mülhem darüşşifa, tekke ve zaviye inşa edilmiştir. Her iki Yağıbasan Medresesi’nin de gerek yapı gerekse plan şeması bakımından eş olmaları, merkezi kubbeli medrese tipinin gelişi güzel ortaya çıkmayıp geleneksel bir bina tipinin mahalli yapı tekniği ve ihtiyaçlarla karışımından doğan ve şekil bulan şuurlu bir mimari olduğunu gösterir.

Niksar Kalesinin surlarından faydalanılmak suretiyle inşaa edilen Yağı-basan Medresesi, üzerine oturduğu tepenin eğrilerini takip eden kale duvarlarına tabi olması yüzünden bir tarafı çarpık, fakat aslında dörtköşe olarak düşünülmüş bir yapıdır.

Merkezi kubbe örtülü, doğusunda ve kuzeyinde 2 eyvanı bulunan, hücrelerle çevreli olduğu tahmin edilen yapı oldukça yıpranmış durumdadır. Niksar Kalesi sur duvarlarına duvarlar eklenmesiyle kuzey güney ekseninde oluşturulan yapı simetrik olmayıp güney kısmındaki hücreler tamamen yıkılmış olup mevcut yol altında kalmaktadır.

Hücreler ve eyvanlar tonoz örtülü olup merkezi avlunun üstü tromplarla geçilen üstü açık bir kubbe ile örtülü olduğu tahmin edilmektedir. Tokat’taki Yağıbasan (Çukur) Medresesi’ndeki gibi kademeli tromplarla mı kubbeye geçildiği mevcut yapı kalıntılarından anlaşılamamaktadır. Yapıdaki kesme taşlar kapı ve pencere üstlerin ayrıca kale sur duvar köşelerinde kullanılmıştır. Günümüze ulaşabilmiş avluya bakan pencere kemerleri genelde kesme taşlardan oluşturulmuştur.


YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 1
Güney-Kuzey ekseni üzerinde tertiplenmiş binanın ortasında, merkezden güney-batıya hafifçe kaçmış bir (1 no’lu mahal) avlu yer alır. Takriben 12.30 m x 11.50 m ölçülerindeki avlunun üstü bugün açıktır. Fakat binayı bugünkünden çok daha az harap durumdayken inceleyen Gabriel bu kare avlunun aslında, köşelerde iç içe iki katlı tromplara binen bir kubbeyle örtülü olduğunu söylemektedir. 1930’lu yıllarda alınmış fotoğraflarda kubbe harap bir durumda fakat yerinde görülmektedir. Halen kubbe çökmüş, sadece tromp kemerlerinin oturduğu bingiler kalmıştır.


YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 2


YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 3

Avlunun kuzeyinde avluya açılan 6.40 m derinliğinde ve 5.20 m eninde bir eyvan(2 no’lu mahal) ile avlunun doğusunda avluya açılan açılan 6.40 m derinliğinde ve 5.35 m eninde bir eyvan (3 no’lu mahal) genişliğindeki iki sivri beşik-tonozlu eyvan bulunur. Girişin karşısına düşen eyvan avlunun merkezi üzerinde olmakla beraber, doğu eyvanı enlemesine eksenden 80 cm güneye kaymıştır.


YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 4




YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 5

YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 6
Kuzey eyvanının sağında 5.15 m x 2.70 m ölçülerinde (4no’lu mahal) hücre, kuzey eyvanının solunda 5.15 m x 2.70 m ölçülerinde (5 no’lu mahal)hücre yer almaktadır. Her iki hücre içlerinde de ocak izleri bulunmaktadır.

Kuzey doğu hücresinin sağında ve dış köşede yanlarında da sur burçları içine yerleştirildiğinden dışarıya taşan (6 no’lu mahal)odası bulunur . Kuzey-doğu köşesindeki oda daha geniş ve birbirine geçme iki hacimden müteşekkildir. İkinci burç içine konulmuş, bir kenarı 2.90 m olan kare biçimindeki arka kısım bir niş halinde ön hacme açılır.


YAĞIBASAN MEDRESESİ 1920Lİ YILLAR RESİM 7

MEDRESE PLANI (Albert Gabriel) RESİM 8
Kuzey-batı köşesindeki (7 no’lu mahal) odası 9.90 m boyunda, 3.30 m genişliğinde olup avlu ekseninden batıya dönüktür. Odanın ön kısmı 7.80 m x 5.05 m ölçülerindedir. Doğu eyvanının güneyine ince uzun bir hücre (8 no’lu mahal), karşısına derinlikleri daha az -3.00-3,50 m- üç hücre konulmuştur.

Kuzey eyvanının yanlarındaki hücrelerde olduğu gibi bu dört hücre içinde de ocak yerleri bulunmaktadır. Medresenin kale duvarına bitişik olan kuzey kısmındaki hacimlerin dışarıya bakan pencereleri vardır. Yan odalarda ise dış pencere izine rastlanılmamıştır. Binanın kuzey kısmını ihata ettikten sonra yanlarda binaya dik olarak uzayıp giden kale duvarları içine pencere açıldığı, fakat kalenin içindeki düzlüğe bakan duvarların emniyet bakımından sağır bırakıldığı anlaşılmaktadır. Dışarıya penceresi olmayan hücreler kapıları üstüne konulan tepe pencerelerinden ışık almaktadır.

Medresenin giriş kapısının bulunduğunu tahmin ettiğimiz güney kısmı bugün tamamen harap ve çökmüş durumdadır. Güney-doğu köşesindeki diğerlerinden daha geniş olan altı hacmin bulunduğu bu kanatta giriş holünün, kuzey eyvanın karşısına düşmesi ilk akla gelen şekildir. Ancak, Yağıbasan Medresesi’nde uzunlamasına eksen güneyde iki hücreyi ayıran duvar üzerine rastlamaktadır. Bu bakımdan, kapının ya ortadaki dar hücrelerinden biri, orta hücrelerin doğu ve batısındaki hücrelerden daha geniş hacimlerden birine açılması gerekir. Gabriel, kapının batıdaki hücre olabileceği görüşünü ileri sürmektedir. Bu görüşün netliği ancak yapılacak kazı sonrası netleşebilir. Ancak avluya açılan güney pencerelerden en batıdaki diğerlerinden 20 cm daha yüksek olması bu ihtimali güçlendirmektedir.


Danişmendliler döneminde yapılmış olan medrese yapım tekniği ve malzemesi ile zengin, gelişmiş bir toplumu betimlememektedir.

Niksar Yağıbasan Medresesi bugün çok harap ve büyük bir kısmı çökmüş bir moloz taş yığını halindedir. Halen yer yer ayakta duran üst örtü kalıntılarından kubbeli orta avlu dışında bütün hacimlerin moloz taşla örülmüş hafif sivri beşik tonozlarla örüldüğü gözlemlenmektedir. Kapıların düz lentolu, kapı üstündeki tepe pencerelerin ise yarım daire kemerli olduğu tahmin edilmektedir. İç duvarlar genellikle 110 cm. kalınlığında örülmüştür. Batı duvarının güney kısmı hariç, dış duvarlar 150-155 cm. kalınlığındadır.

Yağıbasan Medresesi’nin kitabesi yoktur. Fakat halk arasında Birinci Dünya Savaşı’ndan önce Niksar Melik Gazi Türbesinde bulunan bir medrese kitabesinin bu medreseye ait olduğu söylenir. Kitabenin, kapının bulunduğu güney kanadı yıkılınca kurtarılarak Niksar’daki başka bir tarihi binaya nakledilmiş olması akla yakın bir ihtimaldir. Yağıbasan adını taşıyan H. 552 (1157) tarihli bu kitabeyi 1906 yılında Halil Edhem okumuş ve Van Berchem neşretmiştir. Binanın mimari karakteri, plan tertibi ve kitabe bu medresenin XII. Yüzyıla ait bir Danişmendli yapısı olduğu hususunda şüphe bırakmamaktadır


Medrese ile ilgili günümüze ulaşabilen en eski fotoğraflar 1920’lerde Albert Gabriel tarafından çekilmiş fotoğraflardır. Bu fotoğraflar dışında Niksar Belediye, Niksar Meslek Lisesi ve özel şahıs arşivleri incelenerek medrese ile ilgili olabilecek resimler bir araya getirilmiştir. Bu fotoğraflarda Yağıbasan Medresesi özellikle çekilmemiş , arka planda kalmıştır.


ESKİ NİKSAR RESİM 9

ESKİ NİKSAR RESİM 10

ESKİ NİKSAR RESİM 11
Eğitim amaçlı yapılan medrese yapılarının ilk örneklerinden biri olan Yağıbasan Medresesi’nde genellikle her medresede bulunan mihrap ve avlu ortasında havuz ile ilgili olarak hiçbir ize rastlanılmamaktadır. Medreseye güneyden girildiği için bu yapıda mihrap hürce içinde yer alıp girişi batıya kaydırılarak bir çözüme ulaşılmış olabilir. Havuz ve mihrap ile ilgili net bir bilgi yapılacak kazı sonrası, çıkması muhtemel izler ve buluntular sayesinde edinilebilir.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (10.07.2004) RESİM 12

SORUNLAR (Mevcut Fiziki Durum Değerlendirmesi)

Oldukça yıpranmış durumda olan medresenin acil bir güçlendirme ve sağlamlaştırmayı içeren bir müdahaleye ihtiyacı vardır.

Orta Çağa tarihlenen Niksar Kalesi’nin sur duvarları üzerine yapılan medresede, eklenen duvarlar kale surlarından ayrılmış, kuzey eyvanın doğusundaki duvar hücre üzerine yan yatmış durumdadır. Bunların dışında pencere üzerindeki kemerlerde ve beden duvarlarında değişik nitelik ve boyutlarda çatlaklar, yapının nerdeyse her duvarında değişik boyutlarda kaplama taşlarında düşmeler mevcuttur.

Moloz taşlar arasındaki horasan harcı yapının geneline baktığımızda sağlam bir şekilde günümüze ulaşmıştır. Ancak bozulan, tamir gören bölgelerde, sonradan kerpiçle sıvanan yüzeylerde sıva harçlar özelliğini yitirmiş, bozulmuştur.

Yapının mevcut halinde herhangi bir süsleme yoktur.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (10.07.2004) RESİM 13
Yağıbasan Medresesi zaman içinde birçok savaş, deprem geçirmiş, yaklaşık 900 yıl önce yapıldığı da düşünülürse oldukça yıpranmıştır. Yapı uzun yıllar onarılmadan bakımsız bırakılmış, bozulmalar artmış, kılcal çatlaklar büyümüş ve adete bitki örtüsüyle örtülmüştür.

Üst örtü -8 nolu hücre tavanı dışında- nerdeyse tamamen yıkılmış olduğundan uzun yıllar doğa şartlarına açık kalmıştır. Yapının ne zamandır kullanılmadığı elimizdeki mevcut kaynaklardan bilinememektedir.

Yağıbasan Medresesi Niksar Kalesi’ne bitişik olarak yapıldığından kullanılan taş ve malzemede farklılıklar mevcuttur. Kale surlarında imkan olduğu kadar kesme taş kullanılmaya çalışılmış taş derzleri 1 cm civarında yapılmaya çalışılmış, duvar içleri moloz taşlarla doldurulmuş ve duvar kalınlığı 1.50 m. ’dir. Medrese beden duvarları ise 1.10 cm olup taşlar daha düzensiz derzleri geniş ve iç dolguları daha özensizdir.

Yapı tıbbi eğitim veren medrese olarak kurulmuş ve uzun yıllar faaliyetini sürdürmüştür. Ancak depremlerde aldığı hasarlara karşı fazla bir onarım yapılmadığı, yıkılan kısımlar yıkıldığı haliyle bırakıldığı anlaşılmaktadır.



YAĞIBASAN MEDRESESİ (02.06.2004) RESİM 14

Medresenin giriş kısmı olan güney cephesindeki hücreler tamamen yıkılmış, kubbesi ve kemerine ilişkin tam bir örnek mevcut değildir. Aynı şekilde, yapının kapı ve pencere boyutlarını gösteren sağlam bir örnek ne yazık ki günümüze ulaşamamıştır. Tonoz ve pencere kemerlerini ancak elimizdeki ufak parçalardan tahmin edebilmekteyiz.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (10.07.2004) RESİM 15

Medresede olduğunu tahmin ettiğimiz mihrap ve havuza ilişkin bilgiler ancak yapılacak araştırma ve kazı sonra elde edilebilir.

Bunların dışında, zahire ambarı su sarnıçı gibi ihtiyaca cevap verebilecek birimlerin varlığı da aynı şekilde kazı sonrası anlaşılabilir.

Yapının ömrü boyunca günümüze ulaşan bir ek yoktur. Ancak doğu cephesine bitişik olarak yapılan Dâr-üş şifa binası yapının güney doğu köşesini kesmiş durumdadır. İç kısımlarda ise yer yer kerpiç sıva gözükmektedir.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (09.07.2004) RESİM 16

YAĞIBASAN MEDRESESİ (02.06.2004) RESİM 17

YAPIDAKİ DEĞİŞME VE BOZULMALAR


Yapıda , insan eliyle ve doğa etkisi ile farklı müdahaleleri içerecek olan bozulmalar tesbit edilmiştir. Bu bozulma ve değişmeler;
1. İnsan eli ile ortaya çıkan bozulma ve değişmeler,
2. Doğa etkisi ile meydana gelen bozulmalar ve,
3. Diğer bozulmalar başlıkları altında ele alınmıştır.(Rölöve analiz paftası 1)

İnsan eli ile ortaya çıkan bozulma ve değişimler

İnsan eli ile ortaya çıkan bozulma ve değişmeler; ekleme, değiştirme ve kaldırma gibi eylemler olarak belirlenir. Bu yapıda sadece ekleme ile değişim söz konusudur.

Ekleme: +1.00 Kot Planında Muhdes Merdivenler. Güney Cephede 2 Tabela , Binanın Girişindeki Tabela , Köprü Taşları. Kuzey Cephede Parmaklıklar, Batı Cephede Köprü Taşları Ve Kerpiç Sıva . B-B Kesitindeki Moloz Taşlar , D-D Kesitindeki Kerpiç Sıva , C-C Kesitindeki Kerpiç Sıva.

Doğa etkisi ile meydana gelen bozulmalar

Çürüme : Kuzey Cephede 12 Adet Ahşap Kütük
Erozyon: Batı Ve Doğu Cephelerde Toprak Kısımda Var
Renk değişimi : D-D Kesitindeki Molozlarda Var. Güney Cephesinde Moloz Taşlarda (Ortadaki Yüksek Olan Kısımda). Kuzey Cephede Sağ Taraftaki Molozlarda. Kuzey Cephede Sağ Taraftaki Molozlarda, Batı Cephesinde Sol Taraftaki Molozlarda.
Boşluk - Eksiklik: A-A Kesitinde Sağ Taraftaki Kısımda +2.44 Kotu Hizasında. C-C Kesitinde +6.02 Kotu Hizasında. B-B Kesitinde +5.67 Kotu Hizasında. Doğu Cephesinde Sağ Tarafta +4.35 Kotu Hizasında.Batı Cephesinde Sol Tarafta. Kuzey Cephesinde +0.28 Kotu Hizasında
Ayrılma : +6.00 Kot Planında Doğu Eyvanında ,Hücre 5 Ve Kuzey Eyvan 2 Birleşiminde. B-B Kesitinde +0.26 Ve +0.89 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +1.72 Kotu Hizasında. Batı Cephesinde Avlu Batı Cephe Silueti Hizasında. Güney Cephesi Muhdes Tabelaların Sağ Tarafında +31.39 Kotu Hizasında
Oyuk oluşumu: +6.00 Kot Planında Doğu Eyvan I Sağ Üst Taraf. +1.00 Kot Planında Girişteki Duvarda , Batı Hücresi10 , Doğu Hücresi 8 , Batı Hücresi 11 , Hücre 5’in Üst Kısmı. C-C Kesiti Soldaki Parmaklık Hizası . B-B Kesiti Sağ Tarafta . D-D Kesiti Soldaki Oyuk Hizası, Ortadaki 2 Oyuk Hizası. Güney Cephesi Girişteki Oyuklar. C-C Kesitinde +0.99 Kotu Hizasında ki oyuk.
Deformasyon: +6.00 Kot Planında Hücre 4’ün Solundaki Duvar. C-C Kesitinde Köşedeki Duvarlar Ve Yatık Duvar. B-B Kesitinin Sağındaki Duvar.
Yosunlaşma: Güney Cephesinde En Sağdaki Oyuk +4.78 Kotu Hizasında
Çatlama -Çatlak: A-A Kesitinde +1.07 , +0.99 , +0.97 , +0.94 Ve +3.46 Kotu Hizasında. C-C Kesitinde -0.35 , +3.38 Kotu Hizasında. Doğu Cephesinde +6.16 Ve +5.67 Kotu Hizasında(Sağ Yanda). B-B Kesitinde Sağ Yanda +0.12 Kotu Hizasında , Sol Yan Tarafta. Güney Cephede +2.00 , + 4.53 , +4.38 Kotu Hizasında. Batı Cephede Sol Yanda Avlu Batı Cephe Silueti Hizasında +4.82 Kotu Hizasında.
Aşınma: + 6.00 Kot Planında Batı Hücre 11 Duvarları Doğu Eyvan 3 Sol Üst Köşe , Sağ Yan Duvarda , Kuzeye Bakan Üstündeki Taşlar. Kuzey Doğu Oda 6 Duvarları. +1.00 Kot Planında Dv4 Duvarı , Batı Hücre 9 Üst Duvarı. A-A Kesiti İki Köşedeki Duvarlar. C-C Kesiti Sol Tarafı . Doğu Cephesi Sol Duvar , Sağ Duvar +2.44 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +1.87 Kotu Hizasında , Sol Duvar. B-B Kesiti Sol Duvar , Sağ Duvar , +0.26 , +2.45 , 4.32 Kotu Hizasında . Batı Cephesi Sol Ve Sağ Duvarlar. Kuzey Cephesi Sol Duvar , +2.08 Kotu Hizasında. Güney Cephede Oyuklar Hizası Ve Sağ Duvar.
Malzemede deformasyon: +6.00 Kot Planı Kuzeye Bakan Duvarda +3.46 Kotu Hizasında. Doğu Hücre +6.37 Kotu Hizasında. B-B Kesitinde +4.33 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +8.48 Ve +1.72 Kotu Hizasında. Batı Cephesinde Avlu Batı Cephe Silueti Ve + 4.32 Kotu Hizasında. Güney Cephesinde +4.53 Ve +4.30 Kotu Hizasında.

Diğer bozulma biçimleri
Bu tür bozulmalar insan eli ile oluşacağı gibi doğa etkisi ile ortaya çıkan bozulmalardır.

Yok olan eleman veya malzeme: Yapıda rastlanan bu tür bozulma genellikle doğa etkisi ile olduğu tespit edilmiştir.

ACİL KORUMA MÜDAHALELERİ


YAĞIBASAN MEDRESESİ (09.07.2004) RESİM 18

1. Öncelikle yapının çevresi bitki ve ağaçlardan temizlenerek yapı ortaya çıkarılmalı, bitkilerin gövde ve köklerinin gelişerek yapıya zarar vermesi engellenmelidir.

2. Mevcut tabelalar kaldırılmalıdır. Yazılar bilimsel olarak yeniden oluşturulmalı, tabelalar teknik şartlarlara uygun olarak yeniden yerleştirilmelidir.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (09.07.2004) RESİM 19


3. Yapının halk tarafından daha iyi bilinmesi ve sahiplenmesi için Güney (giriş) avlu ve kuzey uçlarından aydınlatılmalıdır. Bu sayede yapı geceleri daha güvenli hale gelip, kasıtlı zarar ve kaçak kazılardan korunabilir.

4. Yağıbasan Medresesi’nin net olarak bilinememekle birlikte en az 1.00–1.50 m. lik kısmı toprak altındadır. Yapının bütünlüğünün anlaşılabilmesi için öncelikle bu dolgunun temizlenmesi gereklidir. Ancak, yapı oldukça yıpranmış durumda olduğundan, kazıdan önce acil müdahalelere ihtiyaç vardır.


FİZİKSEL VE KİMYASAL MÜDAHALELER

Statik takviye:
Yapının iki eyvanın çevre duvarları statik yönden dengesini yitirmiş durumdadır. Bu iki eyvanın iç yüzleri projede detayı verilen şekilde çelik kasnaklarla desteklenmelidir. Çelik ayakların altlarına ahşap ayak, duvar yüzeylerine ahşap parçalar konacak çelik parçalar hiçbir şekilde mevcut medrese duvarlarına teması engellenecektir. Bu parçalar gerektiğinde ya da değiştirilmek istenildiğinde sökülüp yeniden takılabilecek şekilde oluşturulacaktır. (Acil Müdahale Paftası 2)

Araştırma kazısı:

Bu acil müdahaleler sonrası yapının restitüsyon projesinin hazırlanıp tamamının anlaşılabilmesi için uzman sanat tarihçisi ve müze denetimi altında araştırma kazısının yapılması şarttır.


YAĞIBASAN MEDRESESİ (09.07.2004) RESİM 20





Eklemeler:Yapıyı ifade eden tabelaların yerleştirilmesi.
Çürüme : Kimyasal malzeme ile koruma gerçekleştirilecektir.( Kuzey Cephede 12 Adet Ahşap Kütükler )
Erozyon: Batı ve Doğu Cephelerde Toprak Kısımda mevcut olan erozyon önlenmesi için zemin takviyesi yapılacaktır.
Renk değişimi : Kimyasal maddelerle temizleme. (D-D Kesitindeki Molozlarda Var. Güney Cephesinde Moloz Taşlarda (Ortadaki Yüksek Olan Kısımda). Kuzey Cephede Sağ Taraftaki Molozlarda. Kuzey Cephede Sağ Taraftaki Molozlarda, Batı Cephesinde Sol Taraftaki Molozlarda.)
Boşluk - Eksiklik: Yapının boşlukları doldurulacak ancak bilinmeyen yüzlerde sonlandırılmayacaktır. Eğer duvar yüzeyi sağlamsa tamamlanacak, sağlam yerlerde de hidrolik kireç ile derz onarımı yapılacaktır. Onarım ve derzlerde kullanılacak harçlarda hiçbir şekilde çimento kullanılmayacaktır. (A-A Kesitinde Sağ Taraftaki Kısımda +2.44 Kotu Hizasında. C-C Kesitinde +6.02 Kotu Hizasında. B-B Kesitinde +5.67 Kotu Hizasında. Doğu Cephesinde Sağ Tarafta +4.35 Kotu Hizasında.Batı Cephesinde Sol Tarafta. Kuzey Cephesinde +0.28 Kotu Hizasında) (+6.00 Kot Planında Doğu Eyvan I Sağ Üst Taraf. +1.00 Kot Planında Girişteki Duvarda , Batı Hücresi10 , Doğu Hücresi 8 , Batı Hücresi 11 , Hücre 5’in Üst Kısmı. C-C Kesiti Soldaki Parmaklık Hizası . B-B Kesiti Sağ Tarafta . D-D Kesiti Soldaki Oyuk Hizası, Ortadaki 2 Oyuk Hizası. Güney Cephesi Girişteki Oyuklar. C-C Kesitinde +0.99 Kotu Hizasında ki oyuk.)
Ayrılma : Hidrolik kireç harcı ile doldurulacaktır. (+6.00 Kot Planında Doğu Eyvanında ,Hücre 5 Ve Kuzey Eyvan 2 Birleşiminde. B-B Kesitinde +0.26 Ve +0.89 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +1.72 Kotu Hizasında. Batı Cephesinde Avlu Batı Cephe Silueti Hizasında. Güney Cephesi Muhdes Tabelaların Sağ Tarafında +31.39 Kotu Hizasında)

Deformasyon: Yatık duvar yeniden örülmesi önerilmektedir. (+6.00 Kot Planında Hücre 4’ün Solundaki Duvar. C-C Kesitinde Köşedeki Duvarlar Ve Yatık Duvar. B-B Kesitinin Sağındaki Duvar.)
Yosunlaşma: Kıymasal malzeme ile koruma gerçekleştirilecektir. (Güney Cephesinde En Sağdaki Oyuk +4.78 Kotu Hizasında)
Çatlama -Çatlak: Epoksi ile doldurularak koruma gerçekleştirilecektir (A-A Kesitinde +1.07 , +0.99 , +0.97 , +0.94 Ve +3.46 Kotu Hizasında. C-C Kesitinde -0.35 , +3.38 Kotu Hizasında. Doğu Cephesinde +6.16 Ve +5.67 Kotu Hizasında(Sağ Yanda). B-B Kesitinde Sağ Yanda +0.12 Kotu Hizasında , Sol Yan Tarafta. Güney Cephede +2.00 , + 4.53 , +4.38 Kotu Hizasında. Batı Cephede Sol Yanda Avlu Batı Cephe Silueti Hizasında +4.82 Kotu Hizasında.)
Aşınma: Kireç harcı ile koruyucu tabaka oluşturarak korunacaktır. (+ 6.00 Kot Planında Batı Hücre 11 Duvarları Doğu Eyvan 3 Sol Üst Köşe , Sağ Yan Duvarda , Kuzeye Bakan Üstündeki Taşlar. Kuzey Doğu Oda 6 Duvarları. +1.00 Kot Planında Dv4 Duvarı , Batı Hücre 9 Üst Duvarı. A-A Kesiti İki Köşedeki Duvarlar. C-C Kesiti Sol Tarafı . Doğu Cephesi Sol Duvar , Sağ Duvar +2.44 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +1.87 Kotu Hizasında , Sol Duvar. B-B Kesiti Sol Duvar , Sağ Duvar , +0.26 , +2.45 , 4.32 Kotu Hizasında . Batı Cephesi Sol Ve Sağ Duvarlar. Kuzey Cephesi Sol Duvar , +2.08 Kotu Hizasında. Güney Cephede Oyuklar Hizası Ve Sağ Duvar.)
Malzemede deformasyon: Taşlarda yüzey aşınmasının önlenmesi taşların çürütülerek yenilenmesi yolu ile gerçekleştirilecektir. (+6.00 Kot Planı Kuzeye Bakan Duvarda +3.46 Kotu Hizasında. Doğu Hücre +6.37 Kotu Hizasında. B-B Kesitinde +4.33 Kotu Hizasında. D-D Kesitinde +8.48 Ve +1.72 Kotu Hizasında. Batı Cephesinde Avlu Batı Cephe Silueti Ve + 4.32 Kotu Hizasında. Güney Cephesinde +4.53 Ve +4.30 Kotu Hizasında.)


Onarımda kullanılacak harç analizi:

Medrese Moloz Taş Duvarlarının Dolgularında , Cephe Derzlerinde ve Keeping Yapımlarında Hidrolik Kireç Katkılı Horasan Harcı Hazırlanması:

TARİFİ :Tokat İli Niksar İlçesi Kale içerisinde 1. derece Arkeolojik sit alanında bulunan MS 1140- 1150 lerde yapıldığı sanılan Yağı Basan Medresesi duvar ve temel kalıntıları üzerinde rölöve ve acil güçlendirme projesi doğrultusunda gösterilen bölümlerde uzmanlarının tespitleri neticesinde;
- Duvar dolgularında,
- Takviyelerde,
- Duvar üstü keeping lerde ,
- Belirlenen alanlarda bilimsel metodlarla yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkacak taş ve tuğla duvar cephelerine,
tabiat şartlarının yaptığı tahribatı önlemek amacıyla hidrolik kireç katkılı horasan harcı ile yoğun dokuya uygun olarak mimar ve /veya restorasyon uzmanı gözetiminde mütehassıs ustalar tarafından yapılacak duvar örgüsü ve derz yapılması işidir.
Restorasyon projesine uygun olarak gerekli tanımlamalar yapılmış, üst kısımlarına yöresel taşlarla dolgu takviye ve keeping işlemi yapılmış duvar cephelerindeki taş ve tuğlalar arasında kalan derzler; duvar yüzeyinde yaklaşık 20-30 cm derinlere ulaşılarak bitki kökü ve harç kalıntılarından temizlenir ve gerekli dolgu işlemi yapılır. Bu işlem sırasında özgün taşın korunması ve konumunun değişmemesine özen gösterilir. Sonra bol su ile yıkanır. Derz yatakları küçük ve sivri murç ve malalarla tam olarak temizlenir.
Tabi taş tozu , ithal hidrolik kireç + sönmüş kireç + beyaz çimento karışımıyla derz harcı hazırlanır. Mütehassıs ustalar büyük mala ile aldıkları harcı derz yatağına yanaştırarak sıcak demircide özel olarak hazırlatılmış küçük ve sivri malalarla doldurma işlemini yapar ve yüzeyini itina ile düzeltir. Biraz kuruduktan sonra hafif nemli bir fırça ile derzin üzerini ve taşlara bulaşan harç kalıntılarını temizler. Yapılan derzler zaman zaman sulanarak tam olarak sertleşmesi sağlanır. Yapılan imalat M2 cinsinden ölçülür.

Tamir ve güçlendirme harcı analizi:
Medrese moloz taş duvarların dolgularında , cephe derzlerinde keeping yapımlarında hidrolik kireç katkılı horasan harcı hazırlanması
Yonu Taşı Tozlu İthal Hidrolik Kireç İle Harç Yapılması :
Malzemeler : 1m3 harç için

1-04.031 Su 0.200 ton
2-Hidrolik Kireç (Chaux Blanche) 0.550 ton
3- Kum 0.650 ton
(Bu karışım Kültür ve Turizm Bakanlığı kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Restorasyon ve Konservasyon Merkez Laboratuvarı B.16. 0. AMG. 4.34.00.00/729-639 sayılı raporu ile bu uygulama için verilmiştir.)




RESTİTÜSYON AŞAMASINDA
ARAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKEN ANA KONULAR

1. Elimizde mevcut verilerden,

 medresenin gerçek zemin kotu,
 Pencere ve kapı yükseklikleri,
 Bu tip yapılarda genellikle rastlanılan Mihrab, yeri ve boyutu
 Bu tip yapılarda genellikle rastlanılan açık avlu ortasındaki Havuz ve boyutu
 Kubbenin boyutu ve iç malzemeleri (eski resimlerden kubbe dışının moloz taş örgü olduğu anlaşılabilmektedir.)
 Değişik kaynaklarda değinilen, medrese içinde mezar, olup olmadığı varsa yeri
 Zemin altında zahire ambarı, su sarnıcı, yakacak vb. depo birimlerinin olup olmadığı,
 (6) nolu kuzeydoğu odasından kuzeye doğru dışarıya açılan geçidin kale dışında ahşap konsol döşemenin fonksiyonu
 (6) nolu kuzeydoğu odası dış hizasındaki izlerden varlığı anlaşılan merdivenin fonksiyonu
 Medrese müdavimlerinin ve haricen gelenlerin binek ve yük hayvanları ile bu hayvanlara ait zahire, atık vb. durumlarla ilgili mekanların varlığı,
 Yapının güneydoğu köşesinde, eski darüş şifa temeline bitişik hücrenin ana bina ile geçiş bağlantısı yoktur. Bu hücrenin nasıl bir fonksiyonla hizmet ettiği,

bilinememektedir.

2. Yukarıda belirtilen tüm maddeler temizlik, kazı ve araştırmalar sırasında tek tek incelenmelidir. Bu sorunların aydınlatılması ile yapının Restitüsyon Projesi hazırlanmalıdır.

3. Temizlik çalışması ile ortaya çıkan duvar ve temel izlerinin ayrıntılı rölövesi alınarak; dolgu, derz tamiri ile keeping onarımı acilen mevsim geçirilmeden yapılmalıdır. Aksi takdirde tekrar toprakla örtülmelidir.

4. Temizlik çalışması sırasında oraya çıkan muhtemel orijinal eşik ve döşeme rölövesi alındıktan sonra koruma amaçlı toprak örtü ve derzleme işlemleri lüzumuna ve gereğine göre yapılmalıdır.




Rapor tarafıma ait olup, rapor içindeki resimleri teknik olarak yükleyemedim.isteyen olursa ayrıca verilebilir. fikri aktan


fikri aktan

3 yıl önce - Cmt 25 Oca 2014, 15:22

  (+)

yucellyas_05
1 yıl önce - Sal 25 Ekm 2016, 22:30



Bu nedir?



sayfa 2
cevap yaz
(üye olmadan da mesaj yazabilirsiniz)
ANA SAYFA -> Diğer Şehirler